Wojna w liczbach
Straty ludzkie, armie, bitwy i produkcja wojenna w liczbach. Wiele z nich jest spornych: tam, gdzie źródła się różnią, pokazujemy rozrzut szacunków, a przy każdym wykresie – źródła.
- Polegli i zmarli żołnierze
- 8,5–11 mln
- Osoby; zabici, zmarli z ran i chorób we wszystkich armiach. Dane Departamentu Wojny USA (1924): 8,54 mln; najczęściej 9–10 mln; Wikipedia: do 11 mln (ZPE: 8,4–11,8 mln)
- Zmarli cywile
- 5–13 mln
- Osoby; z ofiarami głodu, chorób, masakr i ludobójstwa Ormian, bez ofiar pandemii grypy 1918 r. (hiszpanki). AFP: 5–10 mln; Wikipedia: 6–13 mln; USHMM: do 13 mln
- Zmobilizowani we wszystkich armiach
- 65–70 mln
- Osoby; łącznie przez całą wojnę. Departament Wojny USA (1924): 65 mln w 16 głównych państwach; AFP: ok. 70 mln
- Dni wojny
- 1568
- Od wypowiedzenia wojny Serbii przez Austro-Węgry 28 VII 1914 do rozejmu w Compiègne 11 XI 1918 włącznie (obliczone: 1567 dni różnicy + 1)
Ofiary
Pierwsza wojna, która pochłonęła miliony żołnierzy.
Polegli żołnierze według państw
Żołnierze polegli, zmarli z ran, z chorób i w niewoli oraz zaginieni uznani za zmarłych, w latach 1914–1918 (Imperium Brytyjskie i USA według urzędowych zestawień obejmujących też pierwsze lata powojenne); bez ofiar cywilnych. Imperium Brytyjskie łącznie z dominiami, Indiami i koloniami. Przedział to rozrzut poważnych szacunków: dolną granicę wyznaczają zwykle zestawienia z lat 20. (m.in. Departamentu Wojny USA z 1924 r.), górną późniejsze historie oficjalne i badania (Urlanis, Krywoszejew, Erickson).
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Rosja1,7–2,3 mln
- Niemcy1,8–2 mln
- Austro-Węgry1,1–1,5 mln
- Francja1,4–1,4 mln
- Imperium Brytyjskie908 tys.–1,1 mln
- Imperium Osmańskie325–772 tys.
- Włochy460–651 tys.
- Serbia128–450 tys.
- Rumunia250–336 tys.
- Stany Zjednoczone117–117 tys.
- Bułgaria88–102 tys.
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| RosjaDane z 1918 r. i Departament Wojny USA: 1,7 mln; Urlanis: 1,81 mln; Krywoszejew: 2,25 mln (z zaginionymi uznanymi za zmarłych) | 1 700 000 | 2 254 369 | en.wikipedia.org · necrometrics.com · zpe.gov.pl |
| NiemcyDepartament Wojny USA (1924): 1,77 mln; niemiecka historia oficjalna (1934): 2,04 mln | 1 773 700 | 2 037 000 | en.wikipedia.org · necrometrics.com · zpe.gov.pl |
| Austro-WęgryUrlanis: 1,1 mln; Departament Wojny USA: 1,2 mln; austriacka historia oficjalna: 1,49 mln, w tym 478 tys. zmarłych w niewoli | 1 100 000 | 1 494 200 | en.wikipedia.org · necrometrics.com · zpe.gov.pl |
| FrancjaRaport rządowy z 1919 r.: 1,36 mln zabitych i zaginionych w armii do 11 XI 1918; z marynarką i zmarłymi z ran po rozejmie 1,40 mln; z wojskami kolonialnymi | 1 357 800 | 1 397 800 | en.wikipedia.org · necrometrics.com |
| Imperium BrytyjskieWar Office (1922): 908 tys. w wojskach lądowych; CWGC upamiętnia ponad 1,1 mln zmarłych z całej Wspólnoty (z marynarką, do 1921 r.); same Wyspy Brytyjskie: ok. 744 tys. | 908 371 | 1 100 000 | en.wikipedia.org · necrometrics.com · gov.uk |
| Imperium OsmańskieStatystyka osmańska z 1922 r.: 325 tys.; Erickson (na podstawie archiwów): 772 tys., w tym 467 tys. zmarłych z chorób | 325 000 | 771 844 | en.wikipedia.org · necrometrics.com |
| WłochyWar Office: 460 tys.; dane rządu włoskiego: 651 tys., z inwalidami zmarłymi do kwietnia 1920 r. | 460 000 | 651 000 | en.wikipedia.org · necrometrics.com · zpe.gov.pl |
| SerbiaEllis i Cox: 127,5 tys.; Urlanis: 278 tys. (z Czarnogórą); szacunki serbskie: do 450 tys. Podawane w zestawieniach z 1924 r. 45 tys. uchodzi za mocno zaniżone | 127 500 | 450 000 | en.wikipedia.org · necrometrics.com |
| RumuniaRząd rumuński (1924): 250 tys.; Departament Wojny USA i War Office: 336 tys. | 250 000 | 335 706 | en.wikipedia.org · necrometrics.com |
| Stany ZjednoczoneDepartament Obrony: 116,5 tys., w tym 53,4 tys. poległych w walce i 63,1 tys. zmarłych poza walką | 116 516 | 116 708 | en.wikipedia.org · necrometrics.com |
| BułgariaBułgarskie Ministerstwo Wojny: 87,5 tys.; Ellis i Cox: 102 tys. | 87 500 | 101 950 | en.wikipedia.org · necrometrics.com |
Straty w stosunku do liczby ludności
Zabici i zmarli żołnierze oraz cywile (także ofiary głodu i chorób wywołanych wojną, a w Imperium Osmańskim ludobójstwa Ormian) jako odsetek ludności z 1914 r. w granicach z 1914 r. Podstawa w zestawieniu Wikipedii: Niemcy 64,9 mln, Austro-Węgry 51,4 mln, Wielka Brytania 45,4 mln, Francja 39,6 mln, Włochy 35,6 mln, Imperium Osmańskie 21,3 mln, Rumunia 7,5 mln, Grecja 4,8 mln, Serbia 4,5 mln, Bułgaria 5,5 mln. Przedział to rozrzut między tym zestawieniem a danymi Centre européen Robert Schuman, które różnią się liczbą ofiar cywilnych. Tylko państwa, dla których odsetek podają oba źródła.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Serbia16,1–27,8%
- Imperium Osmańskie13,3–15,4%
- Rumunia7,7–9,1%
- Francja4,3–4,4%
- Niemcy3,4–4,3%
- Austro-Węgry3–4%
- Grecja3,2–3,7%
- Włochy3–3,7%
- Bułgaria3,4%
- Wielka Brytania1,9–2,2%
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| SerbiaOd 750 tys. do 1,25 mln ofiar; górna granica to szacunki serbskie | 16,1 | 27,8 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com · interactive.guim.co.uk |
| Imperium OsmańskieZ ofiarami ludobójstwa Ormian | 13,3 | 15,4 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| Rumunia | 7,7 | 9,1 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| Francja | 4,3 | 4,4 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| NiemcyRozrzut wynika z liczby ofiar blokady (0,3–0,76 mln) | 3,4 | 4,3 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| Austro-Węgry | 3 | 4 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| Grecja | 3,2 | 3,7 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| Włochy | 3 | 3,7 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| Bułgaria | 3,4 | 3,4 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
| Wielka BrytaniaW zestawieniu Wikipedii z koloniami, bez dominiów i Indii | 1,9 | 2,2 | en.wikipedia.org · mapasmilhaud.com |
Polacy
Polacy walczyli w armiach trzech zaborców, często po przeciwnych stronach frontu.
Polacy pod bronią 1914–1918
Wiersze armii zaborczych to Polacy powołani w ciągu całej wojny (nie stan w jednej chwili); wiersze formacji polskich to łączna liczba ochotników albo najwyższy stan, jak opisano przy każdym. Wiersze się nie sumują: pierwszy to całość, a wielu żołnierzy przechodziło z armii zaborczych (i z niewoli) do formacji polskich. Zakres to rozrzut szacunków w źródłach; dane o armiach zaborczych są bardzo przybliżone, bo żadna z nich nie liczyła żołnierzy według narodowości.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Ogółem w armiach państw zaborczych2,9–3,4 mln
- Armia rosyjska1,2–2 mln
- Armia austro-węgierska1,4–1,5 mln
- Armia niemiecka800–850 tys.
- Armia Polska we Francji (Błękitna Armia)17–70 tys.
- Legiony Polskie30–40 tys.
- I Korpus Polski w Rosji24–29 tys.
- II Korpus Polski w Rosji6918–7000
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| Ogółem w armiach państw zaborczychWrzosek (za S. Dąbrowskim): co najmniej 2,9 mln; „Zarys dziejów Polski” (red. J. Tazbir): 3,4 mln; MHP: ponad 3 mln | 2 900 000 | 3 400 000 | dzieje.pl · repozytorium.uwb.edu.pl · dzieje.pl · forsal.pl |
| Armia rosyjskaTazbir: 1,2 mln; MHP: ok. 2 mln; wiosną 1917 r. służyło w niej, według Wrzoska, ok. 500 tys. Polaków | 1 200 000 | 2 000 000 | dzieje.pl · dzieje.pl · en.wikipedia.org · repozytorium.uwb.edu.pl |
| Armia austro-węgierskaTazbir: 1,4 mln; MHP: niemal 1,5 mln | 1 400 000 | 1 500 000 | dzieje.pl · dzieje.pl · en.wikipedia.org |
| Armia niemieckaTazbir: 800 tys.; MHP: 850 tys. (na obu frontach); angielska Wikipedia podaje bez źródła 700 tys. | 800 000 | 850 000 | dzieje.pl · dzieje.pl · en.wikipedia.org |
| Armia Polska we Francji (Błękitna Armia)17 tys. w listopadzie 1918 (Wrzosek, MHP); w 1919 r. do kraju przewieziono 68 433 żołnierzy (Wrzosek), ok. 70 tys. według większości szacunków; większość wstąpiła po zawieszeniu broni, m.in. ok. 25 tys. jeńców z Włoch | 17 000 | 70 000 | repozytorium.uwb.edu.pl · dzieje.pl · pl.wikipedia.org |
| Legiony PolskieWszyscy, którzy przeszli przez Legiony: MHP 30 tys.; dzieje.pl 35–40 tys.; Wrzosek ponad 40 tys.; najwyższy stan jesienią 1915 r. ponad 25 tys. (Wrzosek) | 30 000 | 40 000 | dzieje.pl · dzieje.pl · repozytorium.uwb.edu.pl |
| I Korpus Polski w RosjiNajwyższy stan: ok. 29 tys. w połowie stycznia 1918 r. (Wrzosek: „nie więcej niż 29 tys.”); po walkach z bolszewikami stopniał o połowę, w maju 1918 r. 23 661 ludzi (Bagiński) | 23 661 | 29 000 | repozytorium.uwb.edu.pl · pl.wikipedia.org |
| II Korpus Polski w RosjiPrzed Kaniowem: 651 oficerów i 6267 szeregowych (stan z 1 maja 1918 r., Wrzosek za CAW); w marcu 1918 r. ponad 7 tys., w tym ok. 1,5 tys. z II Brygady Legionów | 6918 | 7000 | repozytorium.uwb.edu.pl · pl.wikipedia.org |
Straty Polaków i ziem polskich 1914–1918
Polacy we wszystkich armiach oraz ludność ziem polskich (zabór rosyjski, austriacki i pruski). Wiersze się nie sumują: polegli i ranni to żołnierze, dalej uchodźcy i wysiedleni (w tym podzbiór: Polacy wśród bieżeńców). Wszystkie liczby to szacunki, często mocno zaokrąglone; zakres to rozrzut szacunków w źródłach. Ofiar cywilnych nie podajemy: nie znaleźliśmy dwóch niezależnych szacunków.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Polegli, zmarli i zaginieni żołnierze (wszystkie armie)385–530 tys.
- Ranni żołnierze900 tys.–1 mln
- Bieżeńcy i wysiedleni w głąb Rosji (1915, wszystkie narodowości)2–3,5 mln
- w tym Polacy1–1,2 mln
- Uchodźcy i ewakuowani z Galicji (1914–1915)900 tys.–1 mln
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| Polegli, zmarli i zaginieni żołnierze (wszystkie armie)Nałęcz: 385 tys.; MHP i Zamoyski: ok. 450 tys.; Wrzosek: ok. 530 tys. (armia austro-węgierska ponad 220 tys., rosyjska ok. 200 tys., niemiecka ponad 110 tys.); Chwalba: 350–400 tys. poległych i zmarłych z ran, bez ofiar chorób | 385 000 | 530 000 | dzieje.pl · dzieje.pl · dzieje.pl · forsal.pl · en.wikipedia.org |
| Ranni żołnierzeZamoyski: ok. 900 tys.; Bideleux i Jeffries: ok. 1 mln | 900 000 | 1 000 000 | rp.pl · en.wikipedia.org |
| Bieżeńcy i wysiedleni w głąb Rosji (1915, wszystkie narodowości)Z Królestwa i zachodnich guberni, głównie prawosławni chłopi: A. Prymaka-Oniszk nawet 2 mln z ziem polskich; Chwalba 3,5 mln z Królestwa i zaboru rosyjskiego; niektórzy badacze do 5 mln | 2 000 000 | 3 500 000 | dzieje.pl · dzieje.pl |
| w tym PolacyChwalba: ok. jedna trzecia z 3,5 mln; PAP (za D. Sulą i A. Walaszkiem): ok. miliona wygnańców i uwięzionych, „szacunek bardzo niedokładny”; Kruszyński: ok. miliona Polaków z Królestwa i Galicji | 1 000 000 | 1 200 000 | dzieje.pl · dzieje.pl · ceeol.com |
| Uchodźcy i ewakuowani z Galicji (1914–1915)W głąb monarchii habsburskiej, Polacy, Żydzi i Rusini: Chwalba ok. 900 tys.; K. Ruszała: niespełna milion w czterech falach | 900 000 | 1 000 000 | dzieje.pl · ceureviewofbooks.com |
Armie i bitwy
Ilu ludzi powołano pod broń – i ile kosztowały największe bitwy.
Zmobilizowani według państw
Wszyscy mężczyźni powołani do sił zbrojnych w latach 1914–1918 (nie stan w jednym momencie). Niższe wartości to zwykle dane Departamentu Wojny USA z 1924 r., wyższe to odpowiedzi rządów na ankietę Międzynarodowego Biura Pracy (1924) lub nowsze szacunki; przedział to rozrzut tych źródeł. Imperium Brytyjskie z dominiami i Indiami.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Rosja12–15 mln
- Niemcy11–13 mln
- Austro-Węgry7,8–9 mln
- Imperium Brytyjskie8,9 mln
- Francja7,9–8,4 mln
- Włochy5,6 mln
- Stany Zjednoczone4,3–4,4 mln
- Imperium Osmańskie2,9 mln
- Bułgaria1,2 mln
- Serbia707 tys.–1 mln
- Rumunia750 tys.–1 mln
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| RosjaDepartament Wojny USA: 12 mln; MBP: 15,07 mln; Kriwoszejew: 15,38 mln (ZPE: 15,8 mln) | 12 000 000 | 15 378 000 | libraryofsocialscience.com · zpe.gov.pl · en.wikipedia.org |
| NiemcyDepartament Wojny USA: 11 mln; rząd niemiecki dla MBP: 13,25 mln (AFP: 13 mln, ZPE: 14 mln) | 11 000 000 | 13 250 000 | libraryofsocialscience.com · rte.ie · zpe.gov.pl · en.wikipedia.org |
| Austro-WęgryDepartament Wojny USA: 7,8 mln; rząd austriacki dla MBP: 9 mln (tyle też AFP i ZPE) | 7 800 000 | 9 000 000 | libraryofsocialscience.com · rte.ie · zpe.gov.pl · en.wikipedia.org |
| Imperium BrytyjskieZ dominiami i Indiami; sama Wielka Brytania ok. 5,7 mln (ZPE) | 8 904 467 | 8 904 467 | libraryofsocialscience.com · spartacus-educational.com · rte.ie |
| FrancjaMBP: 7,94 mln; Departament Wojny USA: 8,41 mln (AFP i ZPE: 8 mln) | 7 935 000 | 8 410 000 | libraryofsocialscience.com · zpe.gov.pl · en.wikipedia.org |
| WłochyDepartament Wojny USA i MBP zgodnie | 5 615 000 | 5 615 000 | libraryofsocialscience.com · zpe.gov.pl · en.wikipedia.org |
| Stany ZjednoczoneRząd USA dla MBP: 4,27 mln; Departament Wojny USA: 4,36 mln | 4 272 521 | 4 355 000 | libraryofsocialscience.com · spartacus-educational.com · en.wikipedia.org |
| Imperium OsmańskieDepartament Wojny USA i osmańska statystyka urzędowa z 1922 r. zgodnie | 2 850 000 | 2 850 000 | libraryofsocialscience.com · spartacus-educational.com · en.wikipedia.org |
| BułgariaDepartament Wojny USA; rząd bułgarski podał MBP tylko 400 tys. | 1 200 000 | 1 200 000 | libraryofsocialscience.com · spartacus-educational.com · en.wikipedia.org |
| SerbiaDepartament Wojny USA: 707 tys.; rząd jugosłowiański dla MBP: 1,01 mln | 707 343 | 1 008 240 | libraryofsocialscience.com · spartacus-educational.com · en.wikipedia.org |
| RumuniaDepartament Wojny USA: 750 tys.; MBP: 1 mln | 750 000 | 1 000 000 | libraryofsocialscience.com · spartacus-educational.com · en.wikipedia.org |
Najkrwawsze bitwy i kampanie
Straty obu stron łącznie: zabici, ranni, zaginieni i wzięci do niewoli (bez chorych, chyba że zaznaczono). Liczby dla każdej strony pochodzą z różnych opracowań i często obejmują nieco inne okresy, więc sumy są przybliżone. Przedział to rozrzut poważnych szacunków w podanych źródłach; skrajne liczby, odrzucane przez większość historyków, wymieniono w uwagach. Dwunastą bitwę nad Isonzo (Caporetto) pokazano osobno, a wiersz „Bitwy nad Isonzo” obejmuje bitwy od pierwszej do jedenastej.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Ofensywa Brusiłowa2–2,9 mln
- Ofensywa wiosenna 19181,6–1,7 mln
- Bitwa nad Sommą1,1–1,2 mln
- Bitwy nad Isonzo I–XI1,1–1,1 mln
- Bitwa pod Verdun712–755 tys.
- Kampania gallipolijska475–589 tys.
- Pierwsza bitwa nad Marną500–561 tys.
- Trzecia bitwa pod Ypres457–560 tys.
- Dwunasta bitwa nad Isonzo (Caporetto)375–388 tys.
- Ofensywa Moza-Argonne287–318 tys.
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| Ofensywa BrusiłowaCzerwiec–wrzesień 1916; Rosjanie ok. 1–1,44 mln, państwa centralne ok. 0,95–1,5 mln; dane rosyjskie za pierwsze sześć tygodni: ok. 0,5 mln strat rosyjskich | 1 950 000 | 2 940 000 | historyofwar.org · mentalfloss.com · en.wikipedia.org · pl.wikipedia.org |
| Ofensywa wiosenna 191821 marca – 18 lipca 1918; sprzymierzeni ok. 863 tys. (Churchill), Niemcy 688 tys. (Reichsarchiv wg Churchilla) do ok. 800 tys. | 1 550 000 | 1 660 000 | vimyridge.valourcanada.ca · en.wikipedia.org · pl.wikipedia.org |
| Bitwa nad SommąImperium Brytyjskie ok. 420 tys., Francuzi ok. 200 tys., Niemcy od ok. 450 do 600 tys.; Miles (1938) podawał dla Niemców 660–680 tys. | 1 070 000 | 1 225 000 | nam.ac.uk · en.wikipedia.org |
| Bitwy nad Isonzo I–XICzerwiec 1915 – wrzesień 1917, bez Caporetto; Włosi ok. 645 tys., Austro-Węgry ok. 450–500 tys.; z dwunastą bitwą razem ok. 1,5 mln | 1 095 000 | 1 146 000 | warhistoryonline.com · en.wikipedia.org |
| Bitwa pod Verdun21 lutego – grudzień 1916; Francuzi ok. 377–400 tys., Niemcy ok. 333–355 tys.; najczęściej przytaczane 714 tys. (Heer i Naumann) | 712 000 | 755 000 | memorial-verdun.fr · en.wikipedia.org · pl.wikipedia.org |
| Kampania gallipolijskaKwiecień 1915 – styczeń 1916; sprzymierzeni ponad 220–300 tys., Turcy ok. 255–289 tys.; część liczb obejmuje ewakuowanych chorych | 475 000 | 589 000 | nam.ac.uk · en.wikipedia.org |
| Pierwsza bitwa nad MarnąWrzesień 1914; Francuzi ok. 250 tys., Niemcy ok. 250–298 tys., Brytyjczycy ok. 13 tys. | 500 000 | 561 000 | historycrunch.com · worldatlas.com · en.wikipedia.org |
| Trzecia bitwa pod YpresLipiec–listopad 1917; Imperium Brytyjskie ok. 240–300 tys., Niemcy ok. 217–260 tys.; wyższe szacunki (Wolff, Edmonds) są odrzucane | 457 000 | 560 000 | nam.ac.uk · en.wikipedia.org |
| Dwunasta bitwa nad Isonzo (Caporetto)Październik–listopad 1917; Włosi 10–13 tys. zabitych, 30 tys. rannych i 265–275 tys. jeńców, państwa centralne ok. 70 tys. | 375 000 | 388 000 | worldatlas.com · en.wikipedia.org |
| Ofensywa Moza-Argonne26 września – 11 listopada 1918; Amerykanie 117–122 tys., Francuzi ok. 70 tys., Niemcy 100–126 tys. | 287 000 | 318 000 | historyofwar.org · en.wikipedia.org |
Verdun i Somma: straty według armii
Zabici, ranni, zaginieni i wzięci do niewoli w 1916 roku: Verdun od 21 lutego do grudnia, Somma od 1 lipca do 18 listopada. Imperium Brytyjskie to armia brytyjska z wojskami dominiów i Indii. Przedział to rozrzut szacunków w podanych źródłach; straty niemieckie nad Sommą są najbardziej sporne.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Somma – Niemcy450–600 tys.
- Somma – Imperium Brytyjskie420 tys.
- Verdun – Francja377–400 tys.
- Verdun – Niemcy333–355 tys.
- Somma – Francja194–204 tys.
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| Somma – NiemcyNAM: co najmniej 450 tys.; Harris: ok. 500 tys.; Sheffield: ok. 600 tys.; Miles (1938): 660–680 tys., uznawane za zawyżone | 450 000 | 600 000 | nam.ac.uk · en.wikipedia.org |
| Somma – Imperium BrytyjskieBrytyjska historia oficjalna (Miles): 419 654 | 420 000 | 420 000 | nam.ac.uk · en.wikipedia.org |
| Verdun – FrancjaHeer i Naumann: 377 231; Mémorial de Verdun: 163 tys. zabitych oraz 216 tys. rannych | 377 000 | 400 000 | memorial-verdun.fr · en.wikipedia.org |
| Verdun – NiemcyHeer i Naumann: 337 tys.; Mémorial de Verdun: 143 tys. zabitych oraz 190 tys. rannych | 333 000 | 355 000 | memorial-verdun.fr · en.wikipedia.org |
| Somma – FrancjaEdmonds: 194 451; Wendt: 202 567; Miles: 204 253 | 194 000 | 204 000 | nam.ac.uk · en.wikipedia.org |
Morze i produkcja
Wojna podwodna i wojna fabryk.
Niemieckie okręty podwodne 1914–1918
Okręty podwodne Kaiserliche Marine (typy U, UB, UC i UA), bez okrętów austro-węgierskich i bez jednostek ukończonych po rozejmie. Źródła liczą różnie: jedne tylko okręty operacyjne, inne wszystkie wprowadzone do służby, a do strat jedne wliczają okręty samozatopione na Adriatyku i we Flandrii jesienią 1918 roku oraz wypadki, inne nie. Przedział to rozrzut liczb w podanych źródłach.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- W służbie w latach 1914–1918351–375
- Stracone ogółem202–217
- Zatopione przez nieprzyjaciela178
- W służbie w chwili rozejmu134
- W służbie w sierpniu 191420–24
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| W służbie w latach 1914–1918Z okrętami sprzed wojny. Clodfelter: 351 okrętów operacyjnych (24 w 1914 r. + 327 wprowadzonych do służby w czasie wojny); historycrunch: zbudowano 373; uboat.net: 375 | 351 | 375 | en.wikipedia.org · uboat.net · historycrunch.com |
| Stracone ogółemuboat.net: 202 (z samozatopionymi przy ewakuacji Poli, Kotoru i Flandrii); Clodfelter: 217 (178 w walce i 39 z innych przyczyn) | 202 | 217 | uboat.net · en.wikipedia.org |
| Zatopione przez nieprzyjacielaWedług Clodfeltera 41 na minach, 30 bombami głębinowymi i 13 przez statki-pułapki; zginęło ok. 5 tys. członków załóg | 178 | 178 | en.wikipedia.org · worldhistory.org · historyhit.com · historycrunch.com |
| W służbie w chwili rozejmuStan na koniec 1918 r. według Clodfeltera | 134 | 134 | en.wikipedia.org · historyhit.com |
| W służbie w sierpniu 1914World History Encyclopedia: 20 okrętów zdolnych do działań; Clodfelter: 24 | 20 | 24 | worldhistory.org · en.wikipedia.org |
Produkcja samolotów 1914–1918
Samoloty wyprodukowane w danym kraju w czasie jego udziału w wojnie (Włochy od 1915 r., Rosja do 1917 r., USA – jak zaznaczono), wszystkie typy: bojowe, rozpoznawcze i szkolne. Wielka Brytania bez dominiów. Zestawienia różnią się tym, czy liczą tylko płatowce przyjęte przez wojsko i jak ujmują 1914 i koniec 1918 roku; przedział to rozrzut liczb w podanych źródłach.
dolny szacunekrozrzut szacunków
- Francja52–68 tys.
- Wielka Brytania52–58 tys.
- Niemcy48–49 tys.
- Włochy18–20 tys.
- Stany Zjednoczone15–16 tys.
- Austro-Węgry5180–5431
- Rosja4700–5000
Tabela i źródła
| od | do | Źródła | |
|---|---|---|---|
| FrancjaFrancuska Wikipedia: 52 tys. samolotów i 90 tys. silników; The Aerodrome: 67 987 | 52 000 | 67 987 | fr.wikipedia.org · theaerodrome.com |
| Wielka BrytaniaImperial War Museum (za Wikipedią): 52 tys.; The Aerodrome: 58 144 | 52 000 | 58 144 | en.wikipedia.org · theaerodrome.com |
| NiemcyDeutsches Historisches Museum: ponad 47 tys. z 35 wytwórni; niemiecka Wikipedia: 47 637 i 40 449 silników; The Aerodrome: 48 537 | 47 637 | 48 537 | dhm.de · de.wikipedia.org · theaerodrome.com |
| Włochy1915–1918; Wikipedia: ok. 18 tys. w trzy lata wojny (artykuł o lotnictwie austro-węgierskim) i 20 tys. (artykuł o lotnictwie włoskim); The Aerodrome: 20 tys. | 18 000 | 20 000 | theaerodrome.com · en.wikipedia.org · en.wikipedia.org |
| Stany ZjednoczoneThe Aerodrome: 15 tys.; Assembly Magazine: 2148 w 1917 i 14 020 w 1918 r. (razem 16 168, za pełne lata kalendarzowe) | 15 000 | 16 168 | theaerodrome.com · assemblymag.com |
| Austro-WęgryWikipedia: 5180 w czterech latach wojny (gdzie indziej ok. 5430); The Aerodrome: 5431 | 5180 | 5431 | en.wikipedia.org · theaerodrome.com |
| Rosja1914–1917; The Aerodrome: 4700; Wikipedia: ok. 5 tys. samolotów i 4 tys. silników | 4700 | 5000 | theaerodrome.com · en.wikipedia.org |