TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Dymisja prezydenta Li Yuanhonga

Kategoria:
Polityka
Front:
Azja i Pacyfik
Data:
6 lipca 1917
Autor:
Natalia
Tagi:
Chiny, Japonia, Stany Zjednoczone

6 lipca 1917 roku wiceprezydent Chin Feng Guozhang ogłosił w Nankinie, że obejmuje obowiązki prezydenta republiki. W proklamacji, którą chiński poseł w Waszyngtonie Wellington Koo przekazał potem Departamentowi Stanu, stwierdził, że prezydent Li Yuanhong „z ważnej przyczyny nie może sprawować swego urzędu”, a on sam przejmuje jego obowiązki na podstawie ustawy o wyborze prezydenta. Brytyjska chronologia wojny notuje pod tym dniem, że Li Yuanhong ustąpił, a jego następcą został Feng. W rzeczywistości Li nie podał się formalnie do dymisji tego dnia. Od pięciu dni w Pekinie panował znów cesarz, a prezydent republiki od wieczora 2 lipca ukrywał się w poselstwie japońskim.

Li Yuanhong sam oddał władzę Fengowi. Gdy 1 lipca generał Zhang Xun przywrócił na tron Puyi, prezydent odmówił uznania cesarstwa, ale wiedział, że w otoczonym przez wojska Zhanga Pekinie niczego nie zdziała. Jeszcze przed ucieczką do dzielnicy poselstw wysłał do Nankinu depeszę, w której przepraszał naród za to, że nie zdołał opanować kryzysu, i prosił Fenga, by zgodnie z tymczasową konstytucją i ustawą o wyborze prezydenta tymczasowo sprawował władzę prezydencką. Jednocześnie ponownie mianował premierem Duana Qirui, którego sam zdymisjonował 23 maja, i polecił mu przechować pieczęć państwową, wywiezioną do Tiencinu, a potem przekazać ją Fengowi. W kolejnej depeszy, z 3 lipca, wysłanej już z ukrycia, wyjaśniał, że nagle wymieniono mu straż i naciskano, by opuścił pałac prezydencki, więc „schronił się w bezpiecznym miejscu”.

Feng Guozhang, generał z dawnej armii Beiyang i gubernator wojskowy prowincji Jiangsu, był od 1916 roku wiceprezydentem. W czerwcu, gdy generałowie północy zbuntowali się przeciw prezydentowi, starał się pośredniczyć i 5 czerwca nawet złożył rezygnację z wiceprezydentury, by swobodniej działać jako gubernator, ale Li jej nie przyjął. Edykty Zhanga Xuna z 1 lipca wymieniały go wśród rzekomych zwolenników restauracji i mianowały cesarskim namiestnikiem prowincji nad dolną Jangcy. 3 lipca Feng publicznie wystąpił przeciw monarchii. Gdy objął obowiązki prezydenta, rząd republiki działał właściwie z dwóch miejsc: Feng w Nankinie, a Duan na czele wojsk idących na Pekin od strony Tiencinu. 6 lipca wieczorem amerykański poseł Paul Reinsch donosił z Pekinu, że oddziały Zhanga cofają się przed Duanem, a generał proponuje rokowania. 9 lipca chiński poseł w Tokio zawiadomił Amerykanów, że rząd w Nankinie zatwierdził zgodnie z konstytucją Fenga jako prezydenta i Duana jako premiera.

Li Yuanhong nie wrócił już do władzy. Uważał, że zawiódł, a przede wszystkim nie chciał znów rządzić w cieniu Duana, którego zwycięstwo nad Zhangiem uczyniło najsilniejszym człowiekiem w państwie. Po upadku restauracji odrzucił namowy do powrotu na urząd i według chińskich źródeł 14 lipca ogłosił depeszą swoje ustąpienie i opuścił poselstwo japońskie. Stany Zjednoczone przyjęły proklamację Fenga do wiadomości 21 lipca. Feng przyjechał do Pekinu na początku sierpnia i jako prezydent zatwierdził decyzję, o którą Li spierał się z Duanem przez całą wiosnę: 14 sierpnia 1917 roku Chiny wypowiedziały wojnę Niemcom i Austro-Węgrom. Rzeczywistą władzę sprawował jednak Duan Qirui, który nie zamierzał zwoływać rozwiązanego w czerwcu parlamentu. Deputowani i część prowincji południowych nie uznali nowego porządku.