Natalia
Autor
(1183)1914
lipiec
- 26
- Austro-Węgry zarządzają częściową mobilizację przeciw Serbii26 lipca 1914 ruszała częściowa mobilizacja armii Austro-Węgier przeciw Serbii – pierwszy krok monarchii od dyplomacji ku wojnie.
- Admiralicja brytyjska wstrzymuje rozproszenie floty26 lipca 1914 Pierwszy Lord Morski książę Ludwik Battenberg zatrzymał flotę w gotowości, zamiast rozesłać okręty do portów macierzystych.
- 29
- Austro-węgierska artyleria ostrzeliwuje BelgradW nocy z 28 na 29 lipca 1914 austro-węgierskie monitory i artyleria ostrzelały Belgrad. Były to pierwsze strzały I wojny światowej.
- Admiralicja brytyjska wysyła „telegram ostrzegawczy” do flot29 lipca 1914 Admiralicja wysłała do okrętów Royal Navy uzgodniony wcześniej „telegram ostrzegawczy”, stawiając flotę w stan gotowości wojennej.
- 31
- Belgia zarządza mobilizację31 lipca 1914 rząd Belgii zarządził powszechną mobilizację armii, by bronić neutralności kraju przed każdym, kto zechce ją naruszyć.
- Niemcy wysyłają ultimatum do Rosji31 lipca 1914 Niemcy zażądały od Rosji wstrzymania mobilizacji w ciągu 12 godzin. Równocześnie zapytały Francję, czy zachowa neutralność.
- Imperium Osmańskie zarządza mobilizacjęNa przełomie lipca i sierpnia 1914 rząd osmański zarządził mobilizację, która ruszyła 3 sierpnia. W tajemnicy zawarł też sojusz z Niemcami.
sierpień
- 01
- Kluczowe wydarzenieNiemcy ogłaszają mobilizację i wypowiadają wojnę Rosji1 sierpnia 1914 Niemcy ogłosiły mobilizację powszechną, a wieczorem wypowiedziały wojnę Rosji. Wojna przestała być konfliktem bałkańskim.
- Francja zarządza powszechną mobilizację1 sierpnia 1914 po południu Francja ogłosiła powszechną mobilizację. W ciągu dwóch tygodni pod broń powołano ponad trzy miliony ludzi.
- 02
- Pierwsze walki na granicy francuskiej2 sierpnia 1914 w Joncherey zginęli pierwsi żołnierze na froncie zachodnim, Francuz Jules-André Peugeot i Niemiec Albert Mayer.
- Wielka Brytania gwarantuje ochronę francuskich wybrzeży2 sierpnia 1914 brytyjski rząd obiecał Francji, że Royal Navy obroni jej wybrzeża przed niemiecką flotą na Morzu Północnym i w kanale La Manche.
- 03
- Belgia odrzuca niemieckie żądaniaRano 3 sierpnia 1914 Belgia odrzuciła niemieckie ultimatum. Uznała, że zgoda na przemarsz wojsk oznaczałaby utratę honoru narodu.
- Kluczowe wydarzenieNiemcy wypowiadają wojnę Francji3 sierpnia 1914 Niemcy wypowiedziały wojnę Francji, powołując się na zmyślone francuskie naloty. Rozpoczęła się wojna na dwa fronty.
- Włochy ogłaszają neutralność3 sierpnia 1914 Włochy ogłosiły neutralność, uznając, że trójprzymierze nie zobowiązuje ich do udziału w wojnie wywołanej przez Austro-Węgry.
- 07
- Pierwsze oddziały Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji7 sierpnia 1914 we Francji wylądowały pierwsze oddziały brytyjskie. Główne siły korpusu ekspedycyjnego przeprawiły się przez kanał w kolejnych dniach.
- HMS Gloucester atakuje Goebena i Breslau u wybrzeży Grecji7 sierpnia 1914 brytyjski krążownik Gloucester śledził niemieckie okręty Goeben i Breslau i otworzył ogień na Breslau u wybrzeży Grecji.
- 08
- Brytyjczycy wkraczają do Togolandu i zajmują LoméNa początku sierpnia 1914 wojska brytyjskie ze Złotego Wybrzeża wkroczyły do niemieckiego Togolandu i zajęły jego stolicę, Lomé.
- Szwajcaria mobilizuje armięNa początku sierpnia 1914 neutralna Szwajcaria zmobilizowała armię, by strzec swoich granic. Na jej czele stanął generał Ulrich Wille.
- 13
- Royal Flying Corps przelatuje do Francji13 sierpnia 1914 brytyjskie eskadry lotnicze przeleciały z Dover do Francji. Były to pierwsze jednostki, które przeprawiły się przez kanał drogą powietrzną.
- Alianci ruszają na Kaminę w Togolandzie13 sierpnia 1914 wojska brytyjskie i francuskie wyruszyły z Lomé w głąb Togolandu. Ich celem była niemiecka radiostacja w Kaminie.
- 15
- Niemcy zajmują Tavetę w Brytyjskiej Afryce Wschodniej15 sierpnia 1914 oddział niemiecki pod dowództwem Toma von Prince'a przekroczył granicę Brytyjskiej Afryki Wschodniej i zajął Tavetę u stóp Kilimandżaro.
- Połączenie eskadr brytyjskiej i francuskiej u wejścia do Adriatyku15 sierpnia 1914 brytyjskie i francuskie okręty połączyły się u wejścia do Adriatyku, by wspólnie zablokować flotę Austro-Węgier.
- 19
- Armia belgijska wycofuje się znad Gete do Antwerpii19 sierpnia 1914 armia belgijska wycofała się znad Gete do twierdzy Antwerpia. W opuszczonych miastach niemieckie wojska dopuszczały się zbrodni na cywilach.
- Pierwszy oddział indyjski wyrusza do Afryki Wschodniej19 sierpnia 1914 z Indii wyruszył 29 Pułk Pendżabski, pierwszy oddział indyjskiego korpusu ekspedycyjnego wysłany na front. Jego celem była Afryka Wschodnia.
- Zmiana rządu w Persji19 sierpnia 1914 ustąpił premier Persji Ala os-Saltane, obejmując resort spraw zagranicznych. Nowym szefem rządu został Mostowfi ol-Mamalek.
- 21
- Niemcy atakują twierdzę Namur21 sierpnia 1914 niemiecka artyleria oblężnicza zaczęła ostrzał fortów Namuru. Twierdza, broniona przez belgijską 4 Dywizję, padła po pięciu dniach.
- Niemcy przekraczają granicę Związku Południowej AfrykiW sierpniu 1914 oddział z Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej zajął pozycje po południowoafrykańskiej stronie granicy, w rejonie Nakob.
- 23
- Zestrzelenie sterowca Z VIII w Wogezach23 sierpnia 1914 niemiecki sterowiec wojskowy Z VIII, ostrzelany z ziemi podczas lotu nad francuskimi oddziałami, spadł w lesie koło Badonviller.
- Początek bitwy pod Kraśnikiem23 sierpnia 1914 na Lubelszczyźnie starły się austro-węgierska 1 Armia i rosyjska 4 Armia. Rozpoczęła się wielka bitwa galicyjska.
- Niemcy zrywają stosunki dyplomatyczne z Japonią23 sierpnia 1914, po upływie japońskiego ultimatum, Niemcy zerwały stosunki z Japonią. Ambasador Arthur von Rex opuścił Tokio.
- 24
- Koniec bitwy pod Charleroi24 sierpnia 1914 francuska 5 Armia wycofywała się znad Sambry w kierunku granicy francuskiej. Bitwa pod Charleroi zakończyła się klęską Francuzów.
- Austro-Węgry zrywają stosunki dyplomatyczne z Japonią24 sierpnia 1914 Austro-Węgry zerwały stosunki z Japonią. Cesarz nakazał, by krążownik Kaiserin Elisabeth bronił Tsingtao razem z Niemcami.
- 25
- Początek bitwy pod Mechelen25 sierpnia 1914 armia belgijska wyszła z twierdzy Antwerpia i uderzyła na Niemców pod Mechelen. Był to pierwszy wypad Belgów z Antwerpii.
- Niemcy zajmują Valenciennes25 sierpnia 1914 wojska niemieckie wkroczyły do Valenciennes w północnej Francji. Miasto pozostało pod okupacją przez ponad cztery lata.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Mortagne25 sierpnia 1914 armie Castelnau i Dubaila zatrzymały w Lotaryngii niemieckie natarcie na przesmyk Charmes i przeszły do kontrofensywy.
- Pierwszy lotniczy patrol nad odwrotem Brytyjczyków25 sierpnia 1914 brytyjscy lotnicy patrolowali niebo nad wycofującą się armią i zmusili do lądowania niemiecki samolot. To jedna z pierwszych walk w powietrzu.
- Koniec pierwszej inwazji na SerbięPod koniec sierpnia 1914 Serbowie odzyskali Šabac, a ostatnie oddziały austro-węgierskie wycofały się za Drinę i Sawę. Pierwsza inwazja zakończyła się klęską.
- Japonia ogłasza stan wojny z Austro-Węgrami25 sierpnia 1914 Japonia i Austro-Węgry znalazły się w stanie wojny. Powodem był austro-węgierski krążownik Kaiserin Elisabeth stacjonujący w Tsingtao.
- Potyczka pod Tepe. Francuzi wkraczają do Kamerunu od strony Czadu25 sierpnia 1914 Brytyjczycy wyparli Niemców z posterunku Tepe nad Benue, a Francuzi z Czadu zaatakowali niemiecki fort w Kousséri.
- 26
- Niemcy zajmują NoyonBrytyjska chronologia podaje, że 26 sierpnia 1914 Niemcy zajęli Noyon. Francuskie źródła datują wkroczenie Niemców do miasta na 30 sierpnia.
- Kapitulacja twierdzy Longwy26 sierpnia 1914 po wielodniowym ostrzale skapitulowała francuska twierdza Longwy. Jej załoga pod dowództwem ppłk. Darche'a trafiła do niewoli.
- Niemcy zajmują DouaiBrytyjska chronologia notuje 26 sierpnia 1914 zajęcie Douai. Pierwsza okupacja miasta była krótka, na stałe Niemcy weszli tu 1 października.
- Początek bitwy pod Komarowem26 sierpnia 1914 austro-węgierska 4 Armia Auffenberga zaatakowała pod Zamościem rosyjską 5 Armię Plehwego. Zaczęła się bitwa pod Komarowem.
- Kapitulacja Niemców w Togolandzie26 sierpnia 1914 niemieckie siły w Togolandzie skapitulowały przed wojskami brytyjsko-francuskimi. Niemcy straciły pierwszą kolonię w tej wojnie.
- Generał Gallieni gubernatorem wojskowym Paryża26 sierpnia 1914 generał Joseph Gallieni został gubernatorem wojskowym Paryża. Miał przygotować stolicę do obrony przed zbliżającymi się Niemcami.
- Delcassé ministrem spraw zagranicznych Francji26 sierpnia 1914 Théophile Delcassé, twórca Entente cordiale, zastąpił Gastona Doumergue'a na stanowisku ministra spraw zagranicznych Francji.
- 27
- Brytyjscy marines lądują w Ostendzie27 sierpnia 1914 w belgijskiej Ostendzie wylądowała brygada Royal Marines. Towarzyszyła jej eskadra lotnicza Royal Naval Air Service Charlesa Samsona.
- Niemcy zajmują MézièresPod koniec sierpnia 1914 Niemcy opanowali Mézières i sąsiednie Charleville nad Mozą. We wrześniu miasto stało się siedzibą niemieckiej kwatery głównej.
- Pierwszy atak na Morę27 sierpnia 1914 oddział brytyjski z Nigerii zaatakował niemiecką placówkę na górze Mora w północnym Kamerunie. Atak odparto, a Mora broniła się do 1916 roku.
- 29
- Francuzi opuszczają ArrasPod koniec sierpnia 1914 francuskie oddziały terytorialne wycofały się z Arras. Miasto w Artois zostało bez obrony wobec zbliżających się Niemców.
- Niemcy zajmują SedanPod koniec sierpnia 1914 Niemcy zajęli Sedan nad Mozą, miasto, w którym w 1870 roku skapitulowała armia Napoleona III.
- 30
- Niemcy zajmują Laon, La Fère i RoyeNa przełomie sierpnia i września 1914 niemieckie armie zajęły Laon, La Fère i Roye. Miasta te pozostały w ich rękach przez większą część wojny.
- Pierwszy niemiecki nalot na Paryż30 sierpnia 1914 niemiecki samolot Taube zrzucił na Paryż kilka małych bomb i ulotkę wzywającą miasto do kapitulacji. Był to pierwszy nalot na stolicę Francji.
- Pierwszy atak na GaruęW nocy z 29 na 30 sierpnia 1914 Brytyjczycy z Nigerii zaatakowali niemieckie forty w Garui w Kamerunie. Atak odparto, a dowódca wyprawy zginął.
- 31
- Niemcy wkraczają do Amiens31 sierpnia 1914 oddziały armii Klucka weszły bez walki do Amiens. Okupacja miasta trwała niespełna dwa tygodnie i skończyła się po bitwie nad Marną.
- Francusko-brytyjski podział TogolanduPod koniec sierpnia 1914 Wielka Brytania i Francja podzieliły zdobyty Togoland na dwie tymczasowe strefy okupacyjne. Lomé przypadło Brytyjczykom.
wrzesień
- 01
- Niemcy zajmują Craonne1 września 1914 wojska niemieckie ścigające Francuzów dotarły na wzgórza Chemin des Dames i zajęły wieś Craonne w departamencie Aisne.
- Pierwszy oddział indyjski przybywa do Mombasy1 września 1914 do Mombasy dotarł pierwszy oddział Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „C”, wysłany na pomoc słabym siłom Brytyjskiej Afryki Wschodniej.
- 03
- Koniec bitwy nad Mortagne3 września 1914 zakończyła się bitwa nad Mortagne. Francuzi utrzymali Lotaryngię, a Niemcy szykowali nowe uderzenie, tym razem na Nancy.
- Zatonięcie HMS Speedy3 września 1914 stara kanonierka torpedowa HMS Speedy, używana jako trałowiec, weszła na niemiecką minę u ujścia Humber i zatonęła.
- Wilhelm zu Wied opuszcza Albanię3 września 1914 książę Wilhelm zu Wied, władca Albanii z woli wielkich mocarstw, odpłynął z Durrës. Jego półroczne panowanie zakończyło się fiaskiem.
- 05
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Ourcq5 września 1914 francuska 6 Armia Maunoury'ego uderzyła na flankę armii Klucka pod Meaux. Starcie pod Monthyon otworzyło wielką bitwę nad Marną.
- Niemcy zajmują ReimsNa początku września 1914 wojska niemieckie zajęły Reims. Okupacja miasta koronacyjnego królów Francji trwała nieco ponad tydzień.
- Zatonięcie HMS Pathfinder5 września 1914 niemiecki U-21 zatopił u wybrzeży Szkocji krążownik HMS Pathfinder, pierwszy brytyjski okręt wojenny zatopiony przez okręt podwodny.
- Obrona Abercorn5 września 1914 wojska z Niemieckiej Afryki Wschodniej przekroczyły granicę Rodezji Północnej. Mała załoga Abercorn obroniła się do nadejścia odsieczy.
- 07
- Kapitulacja Maubeuge7 września 1914 po blisko dwóch tygodniach oblężenia i bombardowania francuska twierdza Maubeuge skapitulowała przed Niemcami. Jej załoga poszła do niewoli.
- Początek operacji morskich pod Dualą7 września 1914 brytyjskie okręty rozpoczęły operacje u ujścia rzeki Wouri, przygotowując atak aliantów na Dualę, główny port Kamerunu Niemieckiego.
- 08
- Druga inwazja Austro-Węgier na SerbięW nocy z 7 na 8 września 1914 armie Potiorka ponownie przekroczyły Drinę. Austro-Węgry chciały odciągnąć Serbów ze Sremu i pomścić klęskę na górze Cer.
- Generał Maxwell obejmuje dowództwo w Egipcie8 września 1914 generał Sir John Maxwell objął dowództwo wojsk brytyjskich w Egipcie. Jego głównym zadaniem była obrona Kanału Sueskiego.
- 09
- Koniec bitwy pod Tarnawką9 września 1914 zakończyły się walki pod Tarnawką na południe od Lublina. Przełamana przez Rosjan armia Dankla zaczęła odwrót na południe, w stronę Sanu.
- Walki pod Karongą9 września 1914 wojska brytyjskie odparły niemiecki atak na Karongę w Niasie, dziś Malawi. Było to pierwsze poważne starcie wojny w tej części Afryki.
- Wojska indyjskie przybywają do SuezuWe wrześniu 1914 do Suezu dotarły pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Część została w Egipcie, reszta popłynęła do Francji.
- 10
- Serbowie zajmują Zemun10 września 1914 wojska serbskie przeprawiły się przez Sawę i zajęły Zemun, austro-węgierskie miasto naprzeciw Belgradu. Wjechał do niego regent Aleksander.
- Wydalenie przedstawicieli Niemiec i Austro-Węgier z EgiptuWe wrześniu 1914 władze Egiptu, pod naciskiem Brytyjczyków, wydaliły z kraju przedstawicieli dyplomatycznych i konsularnych Niemiec oraz Austro-Węgier.
- 11
- Koniec bitwy pod Gródkiem i Rawą Ruską11 września 1914 załamała się austro-węgierska próba odbicia Lwowa. Rosjanie przełamali front pod Rawą Ruską, a Conrad nakazał odwrót za San.
- Serbowie wycofują się ze Sremu11 września 1914 wojewoda Putnik przerwał ofensywę w Sremie. Serbska 1 Armia wróciła za Sawę, by bronić kraju przed drugą inwazją austro-węgierską.
- 12
- Koniec bitwy o Grand Couronné12 września 1914 zakończyła się bitwa o Grand Couronné. Niemiecka 6 Armia wycofała się spod Nancy, a Francuzi odzyskali Lunéville i Pont-à-Mousson.
- Bitwa pod Bita PakaWe wrześniu 1914 Australijczycy zdobyli niemiecką radiostację Bita Paka na Nowej Brytanii. W pierwszej walce Australii w tej wojnie zginęło sześciu żołnierzy.
- 15
- Koniec bitwy nad Aisne15 września 1914 zakończyła się według Brytyjczyków bitwa nad Aisne. Alianci nie zepchnęli Niemców ze wzgórz i obie strony zaczęły się okopywać.
- Rosjanie zajmują CzerniowceWe wrześniu 1914 wojska rosyjskie zajęły Czerniowce, stolicę austriackiej Bukowiny. W czasie wojny miasto kilka razy przechodziło z rąk do rąk.
- 17
- Kapitulacja Nowej Gwinei Niemieckiej17 września 1914 p.o. gubernatora Eduard Haber przyjął warunki kapitulacji Nowej Gwinei Niemieckiej. Kolonia przeszła pod okupację australijską.
- Wygasa austro-węgierskie natarcie nad DrinąOkoło 17 września 1914 wyczerpała się siła drugiej ofensywy Potiorka nad Driną. Ciężkie walki o wzgórza trwały jednak jeszcze tygodniami.
- 19
- Wojska indyjskie wypływają z Egiptu do Marsylii19 września 1914 z Egiptu wypłynęły do Francji pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Tydzień później zeszły na ląd w Marsylii.
- Francuska flota ostrzeliwuje Kotor19 września 1914 francuskie pancerniki ostrzelały austro-węgierskie baterie u wejścia do Zatoki Kotorskiej, osłaniając odwrót własnych krążowników.
- Wielka Brytania i Francja gwarantują nienaruszalność kolonii belgijskich19 września 1914 Wielka Brytania i Francja zapewniły Belgię, że po wojnie zachowa swoje kolonie, przede wszystkim Kongo Belgijskie.
- 21
- Rosjanie zajmują Jarosław21 września 1914 Austriacy opuścili przyczółek w Jarosławiu, ostatni na wschodnim brzegu Sanu. Miasto zajęli Rosjanie, a pobliski Przemyśl był już oblężony.
- Wielka Brytania rozszerza listę kontrabandy21 września 1914 brytyjska proklamacja uznała za kontrabandę względną m.in. miedź, ołów, kauczuk, glicerynę, rudy żelaza oraz skóry.
- 22
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy pod AlbertWe wrześniu 1914 Francuzi i Niemcy starli się pod Albert i Bapaume. Na wzgórzach nad Sommą powstał front, który przetrwał do bitwy nad Sommą w 1916.
- Pierwszy brytyjski nalot na Niemcy22 września 1914 lotnicy Royal Naval Air Service wystartowali z Antwerpii, by zbombardować hangary sterowców w Düsseldorfie i Kolonii. Przeszkodziła im mgła.
- 24
- Niemcy zajmują Péronne24 września 1914 wojska niemieckie ponownie zajęły Péronne nad Sommą. Miasto pozostało w ich rękach do marca 1917 roku.
- Rosjanie wkraczają na Węgry24 września 1914 wojska rosyjskie przeszły przez przełęcze Karpat i wkroczyły do północnych Węgier. Na początku października zostały odparte.
- 28
- Niemcy zajmują Mechelen28 września 1914, w pierwszych dniach oblężenia Antwerpii, Niemcy zajęli Mechelen, ostrzeliwane od sierpnia miasto arcybiskupów Belgii.
- Generał Barrett dowódcą wyprawy do Mezopotamii28 września 1914 gen. Arthur Barrett został wyznaczony na dowódcę Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego D, przeznaczonego do działań nad Zatoką Perską.
październik
- 03
- Brytyjczycy opuszczają front nad Aisne3 października 1914 Brytyjski Korpus Ekspedycyjny zaczął potajemnie opuszczać front nad Aisne. Miał przejść na północ, bliżej portów nad La Manche.
- Pierwszy kontyngent kanadyjski wypływa do Anglii3 października 1914 z Zatoki Gaspé wypłynął do Anglii konwój z ponad 30 tysiącami Kanadyjczyków. Dołączył do nich pierwszy oddział z Nowej Fundlandii.
- Brytyjczycy stawiają miny u wybrzeży BelgiiNa początku października 1914 Royal Navy postawiła pierwsze pole minowe na otwartym morzu, między Goodwin Sands a Belgią, by chronić szlaki przez kanał.
- 04
- Niemcy zajmują Lens i Bailleul4 października 1914 Niemcy wkroczyli do Lens, ośrodka zagłębia węglowego w Artois. Brytyjska kronika notuje też zajęcie Bailleul.
- Esad Pasza tworzy rząd w DurrësNa początku października 1914 Esad Pasza Toptani wrócił do Albanii, zajął Durrës i stanął na czele rządu. Wspierały go Serbia i Włochy.
- 08
- Drugi brytyjski nalot na Niemcy8 października 1914 lotnik RNAS Reginald Marix zbombardował hangar w Düsseldorfie i zniszczył sterowiec Z IX. Spenser Grey nie znalazł celu w Kolonii.
- Koniec pierwszej rosyjskiej inwazji na WęgryBrytyjska kronika notuje 8 października 1914 koniec pierwszej rosyjskiej inwazji na Węgry. Rosjanie cofali się wtedy za przełęcze Karpat.
- 09
- Niemcy zajmują MeninBrytyjska kronika notuje około 9 października 1914 zajęcie przez Niemców Menin nad Leie. Źródła belgijskie datują początek okupacji miasta na 14 października.
- Początek bitew pod Warszawą i Dęblinem9 października 1914 Niemcy stanęli nad Wisłą i ruszyli na Warszawę. Brytyjska chronologia datuje na ten dzień początek bitew pod Warszawą i Dęblinem.
- 10
- Brytyjczycy odbijają Hazebrouck i EstairesBrytyjska kronika notuje 10 października 1914 odbicie Hazebrouck i Estaires. Do Hazebrouck weszła brytyjska kawaleria, Estaires wciąż było zagrożone.
- Protokół w sprawie Kanału Panamskiego10 października 1914 Stany Zjednoczone i Panama podpisały protokół, który miał uniemożliwić okrętom walczących stron obchodzenie zasad neutralności kanału.
- Umiera król Rumunii Karol I10 października 1914 zmarł król Rumunii Karol I, zwolennik sojuszu z Niemcami. Tron objął jego bratanek Ferdynand I, bardziej przychylny Entencie.
- 12
- Koniec pierwszej bitwy w Artois12 października 1914 zakończyła się pierwsza bitwa w Artois. Francuzi utrzymali Arras, ale Lens oraz wzgórza Vimy i Lorette zostały w rękach Niemców.
- Kapitulacja Lille12 października 1914 po ciężkim bombardowaniu skapitulował francuski garnizon Lille. Dla miasta zaczęła się trwająca cztery lata niemiecka okupacja.
- 13
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Armentières13 października 1914 brytyjski III Korpus zaatakował Niemców pod Meteren we Flandrii. Po całodziennej walce w deszczu zdobył wieś, tracąc ponad 700 ludzi.
- U-Booty na szlaku Southampton–Hawr13 października 1914 brytyjski torpedowiec natknął się u wyspy Wight na niemiecki okręt podwodny. Admiralicja skierowała konwój kanadyjski do Plymouth.
- 15
- Niemcy zajmują Ostendę i Zeebrugge15 października 1914 Niemcy bez walki zajęli Ostendę i Zeebrugge. Oba porty stały się bazami okrętów podwodnych i torpedowców zagrażających żegludze.
- Zatonięcie HMS Hawke15 października 1914 U-9 Ottona Weddigena zatopił na Morzu Północnym brytyjski krążownik Hawke. Zginęło ponad 520 marynarzy, ocalało około 70.
- 16
- Nowozelandczycy wypływają na wojnę16 października 1914 z Wellington wypłynęło około 8,5 tysiąca żołnierzy Nowej Zelandii. Mieli walczyć w Europie, ale ostatecznie trafili do Egiptu.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „D” wypływa nad Zatokę Perską16 października 1914 z Bombaju wypłynęła 16 Brygada Indyjska gen. Delamaina. Miała chronić brytyjską ropę w Persji na wypadek wojny z Turcją.
- Umiera Antonino di San Giuliano16 października 1914 zmarł w Rzymie włoski minister spraw zagranicznych Antonino di San Giuliano, twórca polityki neutralności Włoch.
- 18
- Brytyjskie okręty ostrzeliwują wybrzeże Belgii18 października 1914 flotylla admirała Hooda wsparła z morza Belgów nad Yser. Okręty ostrzeliwały Niemców na wybrzeżu między Nieuport a Ostendą.
- Zatonięcie krążownika TakachihoW nocy z 17 na 18 października 1914 niemiecki torpedowiec S90 zatopił pod Tsingtao japoński krążownik Takachiho. Zginęło około 270 marynarzy.
- 19
- Brytyjczycy kończą przerzut do Flandrii19 października 1914 I Korpus Haiga zakończył wyładunek pod Hazebrouck. Cała armia brytyjska, przerzucona znad Aisne, stanęła we Flandrii.
- Koniec bitwy pod WarszawąOkoło 19 października 1914 Niemcy zaczęli odchodzić spod Warszawy. Brytyjska chronologia kończy tego dnia bitwę pod Warszawą.
- 29
- Wielka Brytania zaostrza zasady kontrabandy29 października 1914 Wielka Brytania ogłosiła nowe listy kontrabandy i nowe zarządzenie o stosowaniu deklaracji londyńskiej, zastępujące sierpniowe.
- Ludwik Battenberg ustępuje z Admiralicji29 października 1914 Pierwszy Lord Morski książę Ludwik Battenberg ustąpił ze stanowiska. Padł ofiarą antyniemieckich nastrojów.
- 30
- Serbowie wycofują się znad DrinyW nocy z 30 na 31 października 1914 serbska 2 Armia opuściła okopy w Mačvie nad dolną Driną. Zaczął się odwrót, który doprowadził Serbów nad Kolubarę.
- Salandra przebudowuje rządPod koniec października 1914 rząd Antonia Salandry podał się do dymisji. 5 listopada premier utworzył nowy gabinet z Sidneyem Sonnino jako szefem MSZ.
- Katastrofa statku szpitalnego Rohilla30 października 1914 brytyjski statek szpitalny Rohilla rozbił się w sztormie pod Whitby. Akcja ratunkowa trwała trzy dni. Zginęło około 85 osób.
- 31
- Zatonięcie HMS Hermes31 października 1914 U-27 storpedował w Cieśninie Kaletańskiej brytyjski okręt-bazę wodnosamolotów Hermes. Zginęło ponad 20 marynarzy.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” pod Mombasą31 października 1914 w Mombasie dowództwo Korpusu „B” ustaliło plan ataku na Tangę. Żołnierze po dwóch tygodniach rejsu nie zeszli na ląd.
- Königsberg odnaleziony w delcie RufidżiPod koniec października 1914 Brytyjczycy odnaleźli niemiecki krążownik Königsberg ukryty w delcie rzeki Rufidżi w Afryce Wschodniej i zablokowali go.
listopad
- 02
- Koniec bitwy pod La Bassée2 listopada 1914 skończyła się bitwa pod La Bassée. Front między Givenchy a Fauquissart przejął od wyczerpanego II Korpusu brytyjskiego Korpus Indyjski.
- Koniec bitwy pod Chyrowem2 listopada 1914 zakończyła się bitwa pod Chyrowem. W nocy armie austro-węgierskie zaczęły się wycofywać, a Brusiłow ruszył w pościg.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „F” wypływa do EgiptuNa początku listopada 1914 z Indii wypłynęły do Egiptu trzy nowe brygady indyjskie. Miały bronić Kanału Sueskiego przed Turkami.
- Serbia w stanie wojny z Turcją2 listopada 1914 Serbia, sojuszniczka Rosji, znalazła się w stanie wojny z Imperium Osmańskim. Oba kraje nie miały wspólnej granicy i nie walczyły ze sobą.
- 03
- Niemiecki rajd na Yarmouth3 listopada 1914 niemieckie krążowniki liniowe Hippera ostrzelały wybrzeże pod Yarmouth i postawiły miny. Na jednej z nich zatonął brytyjski okręt podwodny D5.
- Potyczka pod Longido3 listopada 1914 wojska gen. Stewarta zaatakowały Niemców na górze Longido pod Kilimandżaro. Po całodniowej walce Brytyjczycy wycofali się na swoje terytorium.
- 04
- Zatonięcie krążownika Yorck4 listopada 1914 niemiecki krążownik pancerny Yorck wszedł we mgle na własne miny u ujścia Jade i zatonął. Zginęło kilkuset marynarzy.
- Koniec moratorium w Wielkiej Brytanii4 listopada 1914 w Wielkiej Brytanii wygasło ogólne moratorium na spłatę długów, wprowadzone w sierpniu w obawie przed paniką finansową.
- 05
- Wielka Brytania anektuje Cypr5 listopada 1914 Wielka Brytania anektowała Cypr, którym od 1878 roku zarządzała w imieniu sułtana. Wyspa formalnie przestała należeć do Turcji.
- Belgia odrzuca mediację papieżaWedług brytyjskiej chronologii 5 listopada 1914 rząd Belgii odrzucił papieską mediację. Kilka dni wcześniej Benedykt XV wezwał do pokoju.
- 06
- Turcja zrywa stosunki z Belgią6 listopada 1914 Imperium Osmańskie zerwało stosunki dyplomatyczne z Belgią. Poseł belgijski opuścił Konstantynopol, ale wojny nie wypowiedziano.
- Okręt podwodny B11 w Dardanelach6 listopada 1914, według brytyjskiej chronologii, okręt podwodny B11 wszedł na około 2 mile w głąb Dardaneli. Miesiąc później zatopił tam turecki pancernik.
- Francja zmienia listę kontrabandy6 listopada 1914 Francja wydała nowy dekret o kontrabandzie i stosowaniu deklaracji londyńskiej, niemal identyczny z brytyjskimi przepisami z 29 października.
- 10
- Koniec bitwy nad Yser10 listopada 1914 upadkiem Diksmuide zakończyła się bitwa nad Yser. Belgowie utrzymali skrawek swojego kraju, broniony przez cztery lata za zalaną równiną.
- Brytyjczycy zdobywają Szejk Said10 listopada 1914 wojska indyjskie płynące do Egiptu wylądowały w Szejk Said u wejścia do Morza Czerwonego i zniszczyły turecki fort.
- 11
- Rzekome zajęcie Kłajpedy przez RosjanBrytyjska chronologia notuje około 11 listopada 1914 zajęcie Kłajpedy przez Rosjan. Źródła tego nie potwierdzają. Rosjanie weszli do miasta w marcu 1915.
- Szejk ul-islam wydaje fatwy o świętej wojnie11 listopada 1914 szejk ul-islam Mustafa Hayri wydał pięć fatw, które uznały wojnę z Rosją, Wielką Brytanią i Francją za dżihad, obowiązek każdego muzułmanina.
- 17
- Niemcy ostrzeliwują Lipawę17 listopada 1914 niemieckie okręty przez kilka godzin ostrzeliwały Lipawę, a u wejścia do portu zatopiły statki, by zamknąć go dla okrętów podwodnych.
- Rosjanie ostrzeliwują Trapezunt17 listopada 1914 rosyjska Flota Czarnomorska ostrzelała Trapezunt, ważny port zaopatrzenia osmańskiej armii na Kaukazie. W nocy postawiono tam miny.
- 22
- War Office przejmuje kampanię w Afryce Wschodniej22 listopada 1914, po klęsce pod Tangą, kierownictwo brytyjskich działań w Afryce Wschodniej przejęło od India Office Ministerstwo Wojny w Londynie.
- Rzekome ponowne zajęcie KöprüköyBrytyjska chronologia notuje 22 listopada 1914 ponowne zajęcie Köprüköy przez Rosjan. Opracowania tego nie potwierdzają. Front na Kaukazie zamarł.
grudzień
- 02
- Austriacy zajmują Belgrad2 grudnia 1914 wojska austro-węgierskie bez walki zajęły opuszczony Belgrad. Tego samego dnia serbskie dowództwo wydało rozkaz do kontrofensywy.
- Koniec bitwy pod KrakowemBrytyjska chronologia kończy bitwę pod Krakowem 2 grudnia 1914. Walki na północ od twierdzy wygasły kilka dni wcześniej, a front przesunął się na południe.
- 08
- Koniec walk o Al-Kurnę8 grudnia 1914 Hindusi przeprawili się przez Tygrys powyżej Al-Kurny i zagrozili odcięciem garnizonu. W nocy tureccy parlamentariusze przybyli, by się poddać.
- Bitwa koło Falklandów8 grudnia 1914 Brytyjczycy rozbili koło Falklandów eskadrę admirała von Spee. Zatonęły Scharnhorst, Gneisenau, Leipzig i Nürnberg, uciekł tylko Dresden.
- 15
- Koniec bitwy pod ŁodziąBrytyjska chronologia kończy bitwę pod Łodzią 15 grudnia 1914. Rosjanie oddali Łódź już 6 grudnia, ale w połowie miesiąca wciąż cofali się nad Bzurę i Rawkę.
- Kluczowe wydarzenieNiemiecki sterowiec u wybrzeży Anglii15 grudnia 1914 nad ujściem Humbera dostrzeżono niemiecki sterowiec. Była to pierwsza potwierdzona obecność wrogiego statku powietrznego u brzegów Anglii.
- 29
- Początek bitwy pod SarykamyszemPod koniec grudnia 1914 wojska Envera Paszy szturmowały Sarykamysz na tyłach Rosjan. 29 grudnia oddział turecki wdarł się do miasteczka, ale został wyparty.
- Londyn broni blokady przed protestem USAPod koniec grudnia 1914 rząd USA zaprotestował przeciw zatrzymywaniu amerykańskich statków i ładunków. Londyn odpowiedział, broniąc swojej kontroli handlu.
1915
styczeń
- 13
- Koniec bitwy pod Kara UrganW połowie stycznia 1915 Rosjanie zmusili osmański XI Korpus do odwrotu spod Kara Urgan. Była to ostatnia odsłona walk o Sarykamysz.
- Burián zastępuje Berchtolda13 stycznia 1915 baron István Burián zastąpił hrabiego Berchtolda w austro-węgierskim MSZ. Berchtold musiał odejść, bo był gotów ustąpić Włochom.
- 24
- Bitwa na Dogger Bank24 stycznia 1915 krążowniki liniowe Beatty'ego przechwyciły na Morzu Północnym zespół Hippera. Zatonął niemiecki krążownik Blücher, reszta Niemców uciekła.
- Sterowiec PL 19 strącony pod LipawąPod koniec stycznia 1915 niemiecki sterowiec PL 19, uszkodzony po nalocie na Lipawę, spadł do Bałtyku. Siedmiu lotników trafiło do rosyjskiej niewoli.
- Robertson przestaje być kwatermistrzem BEF24 stycznia 1915 gen. William Robertson ustąpił ze stanowiska kwatermistrza generalnego BEF, by objąć kierownictwo sztabu po Murrayu.
- 26
- Turecki marsz na Kanał SueskiPod koniec stycznia 1915 armia osmańska Dżemala Paszy przeszła pustynię Synaj. 26 stycznia jej oddziały starły się z Brytyjczykami pod Kantarą.
- Porozumienie londyńskie obejmuje TurcjęWedług brytyjskiej chronologii 26 stycznia 1915 Ententa uznała, że zakaz odrębnego pokoju z paktu londyńskiego obowiązuje także w wojnie z Turcją.
- 31
- Niemiecki atak gazowy pod Bolimowem31 stycznia 1915 Niemcy zaatakowali Rosjan pod Bolimowem, wystrzeliwując 18 tysięcy pocisków z gazem łzawiącym. W mrozie gaz prawie nie zadziałał.
- Idrisi zajmuje wyspy Farasan31 stycznia 1915 arabskie siły Muhammada al-Idrisiego, władcy Asiru, zajęły porzucone przez Turków wyspy Farasan na Morzu Czerwonym.
luty
- 02
- Tureckie straże przednie nad Kanałem Sueskim2 lutego 1915 czołowe oddziały tureckie podeszły pod Ismailię. W burzy piaskowej starły się z Hindusami i okopały kilka kilometrów od kanału.
- Ententa przeciw interwencji w AlbaniiWedług brytyjskiej chronologii 2 lutego 1915 Ententa odradziła Grecji, Serbii i Czarnogórze wkraczanie do Albanii. Liczyła się z interesami Włoch.
- 17
- Austriacy ponownie odbijają Czerniowce17 lutego 1915 wojska austro-węgierskie Karla Pflanzera-Baltina wkroczyły do Czerniowców. Druga rosyjska okupacja stolicy Bukowiny dobiegła końca.
- Utrata sterowców L 3 i L 417 lutego 1915 sterowce L 3 i L 4 z powodu awarii i burzy śnieżnej lądowały awaryjnie w Danii. L 3 spłonął na Fanø, a L 4 zaginął nad morzem z czterema ludźmi.
- 22
- Początek bitwy pod Przasnyszem22 lutego 1915 niemieckie dywizje zaczęły okrążać Przasnysz na północnym Mazowszu, a Rosjanie skierowali na ich flankę świeże korpusy syberyjskie.
- Zapora sieciowa w Kanale Północnym22 lutego 1915 brytyjskie kutry zaczęły stawiać sieci w Kanale Północnym, by zamknąć U-Bootom drogę na Morze Irlandzkie, do Liverpoolu i Glasgow.
marzec
- 04
- Rosjanie odbijają Stanisławów4 marca 1915 rosyjska 9 Armia odbiła Stanisławów, zdobyty przez Austriaków dwa tygodnie wcześniej. Miasto zostało w rękach rosyjskich do czerwca.
- Zatopienie U-84 marca 1915 brytyjskie niszczyciele zniszczyły w Cieśninie Kaletańskiej niemiecki okręt podwodny U-8, wykryty dzięki sieciom sygnalizacyjnym.
- 05
- Wenizelos oferuje Entencie flotę i wojsko5 marca 1915 Wenizelos zaoferował Entencie udział greckiej floty i jednej dywizji w operacji w Dardanelach, choć król jeszcze się na to nie zgodził.
- Początek bombardowania Smyrny5 marca 1915 brytyjska eskadra wiceadmirała Richarda Peirse'a ostrzelała forty broniące Smyrny. Miała zniszczyć umocnienia i oczyścić zatokę z min.
- 09
- Dimitrios Gunaris premierem Grecji9 marca 1915 król Konstantyn I powierzył urząd premiera Grecji Dimitriosowi Gunarisowi, przeciwnikowi Wenizelosa i zwolennikowi neutralności.
- Brytyjska odpowiedź w sprawie Lemnos9 marca 1915 Londyn odpowiedział na grecką prośbę o wyjaśnienia w sprawie zajęcia wyspy Lemnos, powołując się na konieczność wojskową.
- 12
- Londyn godzi się na rosyjski Konstantynopol12 marca 1915 Wielka Brytania zgodziła się, by po wojnie Rosja otrzymała Konstantynopol i cieśniny. W zamian chciała m.in. neutralnej strefy Persji.
- Francuskie dekrety odwetoweW połowie marca 1915 Francja, wzorem Wielkiej Brytanii, postanowiła zatrzymywać towary płynące do Niemiec i z Niemiec oraz rozszerzyła listy kontrabandy.
- Ian Hamilton dowódcą sił śródziemnomorskich12 marca 1915 Kitchener powierzył generałowi Ianowi Hamiltonowi dowództwo wojsk lądowych, które miały wesprzeć flotę atakującą Dardanele.
- 13
- Koniec bitwy pod Neuve-Chapelle13 marca 1915 Haig wstrzymał natarcie pod Neuve-Chapelle. Brytyjczycy utrzymali wieś, ale do grzbietu Aubers nie doszli. Zabrakło też pocisków.
- Francusko-belgijska umowa o służbie wojskowej13 marca 1915 Francja i Belgia zawiesiły na czas wojny konwencję z 1891 roku, dzięki której część młodych ludzi z obu krajów odkładała służbę w wojsku.
- 18
- John Nixon dowódcą w Mezopotamii18 marca 1915 gen. Sir John Nixon został dowódcą wojsk brytyjskich w Mezopotamii. Korpus „D” miał się rozrosnąć do dwóch dywizji.
- Porozumienie w sprawie amerykańskiej bawełnyW marcu 1915 Londyn uzgodnił z amerykańskimi eksporterami, że zakontraktowaną bawełnę przepuści lub wykupi. Kontrabandą stała się dopiero w sierpniu.
- 21
- Niemcy odbijają Kłajpedę21 marca 1915 Niemcy po walkach ulicznych wyparli Rosjan z Kłajpedy. W pościgu, wspieranym przez okręty, wzięli pod Połągą około 500 jeńców.
- Pierwszy nalot sterowców na ParyżW nocy z 20 na 21 marca 1915 dwa niemieckie sterowce zbombardowały Paryż i przedmieścia. Uszkodzony ogniem z ziemi Z X rozbił się w drodze powrotnej.
kwiecień
- 12
- Początek bitwy pod Szuajbą12 kwietnia 1915 wojska tureckie i arabscy sprzymierzeńcy Süleymana Askerîego uderzyli na brytyjski obóz pod Szuajbą koło Basry. Ataki odparto.
- Ententa oferuje Grecji Smyrnę12 kwietnia 1915 posłowie Ententy obiecali rządowi Gunarisa nabytki w wilajecie Ajdin w zamian za udział Grecji w wojnie z Turcją. Chodziło o Smyrnę.
- 28
- Pierwszy atak na Kritię28 kwietnia 1915 Brytyjczycy i Francuzi uderzyli spod Helles na wieś Kritia i wzgórze Achi Baba. Wyczerpane wojska zatrzymał turecki opór.
- Brytyjski układ z IdrisimPod koniec kwietnia 1915 Brytyjczycy zawarli traktat z Muhammadem al-Idrisim, władcą Asiru. Idrisi zobowiązał się walczyć z Turkami w zamian za broń i ochronę.
maj
- 07
- Kluczowe wydarzenieZatopienie Lusitanii7 maja 1915 U-20 storpedował u wybrzeży Irlandii brytyjski liniowiec Lusitania. W 18 minut zginęło prawie 1200 osób, w tym ponad stu Amerykanów.
- Japońskie ultimatum wobec Chin7 maja 1915 Japonia dała Chinom 51 godzin na przyjęcie swoich żądań. Najdalej idącą piątą grupę w większości odłożyła na później.
- 09
- Wilson o zatopieniu LusitaniiPo zatopieniu Lusitanii prezydent Wilson długo milczał. 10 maja 1915 w Filadelfii powiedział, że człowiek może być „zbyt dumny, by walczyć”.
- Chiny przyjmują żądania JaponiiW nocy z 8 na 9 maja 1915 rząd Yuan Shikaia przyjął japońskie ultimatum. W Chinach 9 maja nazwano Dniem Narodowego Upokorzenia.
- 13
- Południowoafrykańczycy zajmują Windhuk12 maja 1915 Botha wjechał do Windhuku, który władze miejskie oddały bez walki. Stolica Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej przeszła w ręce Związku.
- Dymisja rządu Salandry13 maja 1915 premier Antonio Salandra i szef MSZ Sidney Sonnino podali się do dymisji. Większość posłów stała za neutralistą Giolittim, a ulice za wojną.
- 14
- Państwa centralne zdobywają JarosławW połowie maja 1915 niemiecka Gwardia i austro-węgierski VI Korpus zdobyły rosyjski przyczółek w Jarosławiu i stanęły nad Sanem. Miasto ucierpiało od ostrzału.
- Upadek rządu Pimenty de Castro14 maja 1915 marynarka i uzbrojeni cywile wzniecili w Lizbonie powstanie przeciw dyktaturze generała Pimenty de Castro. Jeszcze tego dnia rząd upadł.
- 15
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Festubert15 maja 1915 o 23.30 brytyjska 2 Dywizja i brygada Garhwal zaatakowały nocą Niemców pod Festubert. Było to pierwsze nocne natarcie Brytyjczyków w tej wojnie.
- João Chagas premierem Portugalii15 maja 1915 prezydent Arriaga mianował premierem Portugalii João Chagasa. Polityk nie objął urzędu, bo w drodze do Lizbony postrzelił go senator.
- 16
- Początek bitwy nad Sanem16 maja 1915 Niemcy weszli do Jarosławia i zaczęli przechodzić San. Rosjanie mieli na linii rzeki zatrzymać ofensywę państw centralnych w Galicji.
- Salandra pozostaje premierem16 maja 1915 król Wiktor Emanuel III odrzucił dymisję rządu Salandry. Neutraliści ustąpili, a 20 maja Izba przyznała rządowi pełnomocnictwa na czas wojny.
- 23
- Koniec bitwy nad SanemDo 23 maja 1915 Niemcy i Austriacy utrzymali przyczółki za Sanem mimo rosyjskich kontrataków. Mackensen szykował natarcie na Radymno i Przemyśl.
- Kluczowe wydarzenieWłochy wypowiadają wojnę Austro-Węgrom23 maja 1915 Włochy wypowiedziały wojnę Austro-Węgrom, swojemu sojusznikowi z trójprzymierza. Stan wojny zaczął obowiązywać następnego dnia.
- Luigi Cadorna na czele armii włoskiej23 maja 1915 dekret króla Wiktora Emanuela III oddał faktyczne kierowanie działaniami armii szefowi sztabu generalnego, generałowi Luigiemu Cadornie.
- 25
- Koniec drugiej bitwy pod Ypres25 maja 1915 wygasła druga bitwa pod Ypres. Po pięciu tygodniach walk i atakach gazowych Niemcy zmniejszyli łuk Ypres, ale nie zdobyli miasta.
- Koniec bitwy pod Festubert25 maja 1915 londyńska 47 Dywizja zdobyła pod Festubert niemiecki okop, a French postanowił przerwać ofensywę. Dziesięć dni walk kosztowało 16,6 tys. ludzi.
- Traktaty chińsko-japońskie25 maja 1915 w Pekinie Chiny i Japonia podpisały traktaty o Szantungu oraz o Mandżurii Południowej i wschodniej Mongolii Wewnętrznej.
- 31
- Początek oblężenia Garui31 maja 1915 wojska brytyjskie i francuskie zaczęły ostrzał niemieckiej twierdzy Garua w Kamerunie. Ciężkie działa szybko uciszyły jej artylerię.
- Kluczowe wydarzeniePierwszy nalot sterowca na LondynW nocy z 31 maja na 1 czerwca 1915 niemiecki sterowiec LZ 38 zbombardował wschodni Londyn. Zginęło siedem osób, w tym dzieci, a 35 zostało rannych.
czerwiec
- 07
- Warneford niszczy sterowiec LZ 377 czerwca 1915 brytyjski lotnik Reginald Warneford zbombardował w powietrzu nad Gandawą sterowiec LZ 37. Płonący wrak spadł na klasztor w Sint-Amandsberg.
- Alianci rezygnują z marszu na Jaunde7 czerwca 1915 gen. Dobell, wciąż bez wieści o kolumnach Aymericha, nakazał wstrzymać marsz na Jaunde. Wojska płk. Mayera miały się cofnąć nad rzekę Ndupe.
- 10
- Kapitulacja Garui10 czerwca 1915 po nieudanej próbie ucieczki i buncie afrykańskich żołnierzy kpt. von Crailsheim poddał Garuę bez warunków. Alianci wzięli 37 Niemców.
- Początek bitwy pod Żydaczowem10 czerwca 1915 Armia Południowa, odparta dzień wcześniej za Dniestr, uderzyła w górę rzeki na Żydaczów, w bok Rosjan nacierających na Stryj.
- 19
- Południowoafrykańczycy ruszają na OtavifonteinW dniach 18–19 czerwca 1915 Botha poprowadził wojska Związku z okolic Karibibu na północ, ku ostatnim Niemcom pod Otavi. 19 czerwca Brits zajął Omaruru.
- José de Castro premierem Portugalii19 czerwca 1915 José de Castro, od maja tymczasowy szef rządu Portugalii, stanął na czele nowego gabinetu, złożonego głównie z demokratów Afonso Costy.
- 22
- Koniec bitwy pod Żydaczowem22 czerwca 1915 skończyła się bitwa pod Żydaczowem. Rosjanie, zagrożeni od północy, oddali południowy brzeg Dniestru, a Armia Południowa szykowała przeprawę.
- Brytyjczycy zdobywają Bukobę22–23 czerwca 1915 brytyjski oddział przypłynął przez Jezioro Wiktorii pod Bukobę, rozbił niemiecką obronę, zniszczył radiostację i wrócił na statki.
- 28
- Koniec pierwszego marszu na Jaunde28 czerwca 1915 ustały ataki Niemców na wojska płk. Mayera wycofane na linię Kele. Nieudany marsz na Jaunde kosztował aliantów ponad 300 zabitych i rannych.
- Alianci zajmują Ngaundere28 czerwca 1915 kolumna ppłk. Webb-Bowena wdarła się w burzy na płaskowyż pod Ngaundere w Kamerunie. Nazajutrz alianci zajęli miasto bez walki.
lipiec
- 02
- Ustawa o amunicji wojennej2 lipca 1915 weszła w życie brytyjska ustawa o amunicji wojennej. Zakazała strajków w przemyśle zbrojeniowym i oddała fabryki pod kontrolę państwa.
- Ministerstwo AmunicjiOd 2 lipca 1915 Ministerstwo Amunicji Lloyd George’a, działające od kilku tygodni, mogło przejmować kontrolę nad fabrykami i kierować robotników do pracy.
- 13
- Początek drugiej bitwy pod Przasnyszem13 lipca 1915 po kilkugodzinnym ostrzale z około 800 dział grupa armijna Gallwitza przełamała pod Przasnyszem główną linię obrony rosyjskiej 1 Armii.
- Początek bitew pod Masłomęczem i Grabowcem13 lipca 1915 niemiecka Armia Bugu zajęła pozycje wyjściowe między Hrubieszowem a Grabowcem. Natarcie na rosyjską 13 Armię ruszyło 15 lipca.
- 18
- Początek drugiej bitwy nad Isonzo18 lipca 1915 Włosi po raz drugi uderzyli nad Soczą. Przy znacznie silniejszej artylerii atakowali Monte San Michele i wzgórze Sei Busi na Krasie.
- Koniec bitew pod Masłomęczem i Grabowcem18 lipca 1915 rosyjska 13 Armia wciąż odpierała pod Hrubieszowem i Grabowcem natarcie Armii Bugu. W nocy cofnęła się, bo pod Krasnymstawem pękł front.
- Koniec bitwy pod Krasnymstawem18 lipca 1915 Niemcy umocnili się w Krasnymstawie i za Wieprzem, mimo kontrataków rosyjskiej gwardii. W nocy Rosjanie cofnęli się bliżej kolei Lublin – Chełm.
- 21
- Państwa centralne otaczają Iwangród21 lipca 1915 wojska Woyrscha stanęły pod twierdzą Iwangród. Austro-Węgrzy Kövessa zamknęli ją od zachodu, a Niemcy szykowali się do przejścia Wisły.
- Koniec drugiej bitwy pod Iwangrodem21 lipca 1915 śląska landwehra przełamała front pod Zwoleniem. Rosjanie oddali przedpole Iwangrodu i cofnęli się ku Wiśle, na linię Kozienice–Gniewoszów.
sierpień
- 06
- Lądowanie w zatoce SuvlaWieczorem 6 sierpnia 1915 brytyjski IX Korpus zaczął lądować w zatoce Suvla na Gallipoli. Turcy mieli tam tylko trzy bataliony i zostali zaskoczeni.
- Bernardino Machado prezydentem Portugalii6 sierpnia 1915 Kongres Portugalii wybrał na prezydenta byłego premiera Bernardina Machado. Wygrał dopiero w trzecim głosowaniu, urząd objął 5 października.
- Japońsko-chińskie porozumienie w sprawie ceł w Tsingtao6 sierpnia 1915 uzgodniono w Pekinie ponowne otwarcie chińskiego urzędu celnego w Tsingtao. Japończycy przejęli w nim przywileje, które wcześniej mieli Niemcy.
- 10
- Utrata sterowca L 12W nocy z 9 na 10 sierpnia 1915 artyleria w Dover trafiła sterowiec L 12. Spadł do morza, został wholowany do Ostendy, a tam bombardowali go lotnicy RNAS.
- Ōkuma tymczasowym ministrem spraw zagranicznych10 sierpnia 1915 premier Japonii Shigenobu Ōkuma przebudował rząd i sam objął tekę ministra spraw zagranicznych. Pełnił tę funkcję do połowy października.
- 19
- Zatopienie statku Arabic19 sierpnia 1915 U-24 storpedował bez ostrzeżenia u wybrzeży Irlandii liniowiec Arabic. Zginęły 44 osoby, w tym Amerykanie, co wywołało nowy kryzys z USA.
- Baralong zatapia U-2719 sierpnia 1915 brytyjski statek-pułapka Baralong zatopił U-27. Jego załoga zastrzeliła rozbitków z okrętu podwodnego, co stało się głośną sprawą.
- 21
- Atak na wzgórze Scimitar21 sierpnia 1915 Brytyjczycy zaatakowali wzgórza nad zatoką Suvla. Dwa razy zdobyli szczyt Scimitar Hill, ale stracili 5300 ludzi i wrócili na pozycje.
- Ostrzelanie szalup statku Ruel21 sierpnia 1915 niemiecki okręt podwodny zatopił brytyjski parowiec Ruel i ostrzelał szalupy z załogą. Jeden marynarz zginął, kapitan został ranny.
wrzesień
- 01
- Niemcy ustępują w sprawie wojny podwodnej1 września 1915 ambasador Bernstorff zapewnił na piśmie sekretarza stanu Lansinga, że niemieckie okręty podwodne nie będą zatapiać liniowców bez ostrzeżenia.
- Francuzi zajmują wyspę Ruad1 września 1915 francuscy marynarze zajęli wyspę Ruad (Arwad) u wybrzeży Syrii. Stała się bazą blokady osmańskiego wybrzeża i ośrodkiem wywiadu.
- 09
- Konwencja graniczna w DidimotichoWe wrześniu 1915 Turcja zgodziła się oddać Bułgarii Didimoticho i dolinę Maricy z koleją do Dedeagacz. Na Zachód docierały wieści o nowej granicy.
- USA żądają odwołania ambasadora Dumby9 września 1915 USA zażądały odwołania ambasadora Austro-Węgier Konstantina Dumby, który proponował wywołanie strajków w amerykańskich fabrykach amunicji.
- 22
- Układ z Dedeagacz22 września 1915 Sofia ogłosiła warunki układu z Turcją. Bułgaria dostawała dolinę Maricy i całą kolej do egejskiego portu Dedeagacz.
- Bułgaria ogłasza powszechną mobilizacjęPóźnym wieczorem 22 września 1915 car Ferdynand podpisał dekret o powszechnej mobilizacji. Radosławow zapewniał o „zbrojnej neutralności”.
- Rozkaz do drugiego marszu na Jaunde22 września 1915 gen. Dobell wydał rozkaz do nowego natarcia na Jaunde w Kamerunie. Kolumny brytyjska i francuska miały ruszyć 6 października.
- 25
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy w Artois25 września 1915 francuska 10 Armia znowu uderzyła na wzgórza Vimy. Lewe skrzydło dotarło do Souchez, ale na reszcie frontu natarcie się załamało.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy w Szampanii25 września 1915 dwie armie francuskie uderzyły w Szampanii. Zdobyły pierwszą linię Niemców i 14 tysięcy jeńców, ale druga pozycja zatrzymała natarcie.
- Bułgaria rozpoczyna mobilizacjęPod koniec września 1915 do bułgarskich koszar ściągały setki tysięcy rezerwistów. Brakowało karabinów i mundurów, a zapału było mniej niż w 1912 roku.
- Serbia obiecuje Grecji Dojran i GewgelijęPod 25 września 1915 chronologia brytyjska notuje, że Serbia obiecała Grecji okolice Dojranu i Gewgeliji. Pašić chciał tak skłonić Greków do pomocy.
- 28
- Dumba odwołany ze Stanów Zjednoczonych28 września 1915 Departament Stanu poprosił Brytyjczyków i Francuzów o list żelazny dla ambasadora Dumby, którego Wiedeń ostatecznie odwołał z Waszyngtonu.
- Grecja odrzuca ofertę wojsk Ententy28 września 1915 Ateny podziękowały Londynowi za ofertę wojsk, uznając je na razie za zbędne. Dzień później Grecy kazali tę odpowiedź zignorować.
październik
- 05
- Rosja zrywa stosunki z Bułgarią5 października 1915 Sofia odrzuciła rosyjskie ultimatum. Poseł Sawinski ogłosił zerwanie stosunków, a personel rosyjskiego poselstwa wyjechał z Bułgarii.
- Bernardino Machado obejmuje urząd prezydenta5 października 1915, w piątą rocznicę proklamowania republiki, Bernardino Machado złożył przysięgę jako prezydent Portugalii i zastąpił Teófila Bragę.
- 06
- Aleksandros Zaimis premierem Grecji6 października 1915, dzień po dymisji Wenizelosa, Aleksandros Zaimis tworzył w Atenach nowy rząd. W gabinecie zasiedli przeciwnicy wojny po stronie Serbii.
- Konstantyn zapewnia o neutralności GrecjiNa początku października 1915 król Konstantyn I zapewnił posła brytyjskiego, że Grecja pozostanie neutralna. Mobilizacja i lądowanie Ententy miały trwać.
- 08
- Grecja ogłasza zbrojną neutralność8 października 1915 rząd Zaimisa zawiadomił greckie poselstwa, że kraj zachowa zbrojną neutralność. Armia miała zostać pod bronią, ale nie iść na pomoc Serbii.
- Niemcy zajmują grzbiet GaualaW nocy z 8 na 9 października 1915 oblężona załoga góry Mora zajęła grzbiet Gauala, z którego alianci od roku ostrzeliwali niemieckie pozycje.
- 13
- Nalot sterowców na dzielnicę teatrówWieczorem 13 października 1915 sterowiec L 15 zbombardował londyńską dzielnicę teatrów. W nalocie pięciu sterowców zginęło 71 osób, a 128 zostało rannych.
- Wielka Brytania zrywa stosunki z BułgariąW połowie października 1915 Wielka Brytania zerwała stosunki dyplomatyczne z Bułgarią. Bułgarski poseł opuścił Londyn, a armia bułgarska ruszyła na Serbię.
- Théophile Delcassé podaje się do dymisji13 października 1915 francuski minister spraw zagranicznych Théophile Delcassé ostatecznie ustąpił. Odchodził chory, po klęsce dyplomacji Ententy w Bułgarii.
- 15
- Koniec trzeciej bitwy w Artois15 października 1915 generał d'Urbal kazał 10 Armii umocnić zdobyty teren na zimę. Francuzi wzięli Souchez, ale grzbiet Vimy został w rękach Niemców.
- Wielka Brytania wypowiada wojnę Bułgarii15 października 1915 Foreign Office ogłosiło, że od 22.00 Wielka Brytania jest w stanie wojny z Bułgarią, sojusznikiem państw centralnych walczącym z Serbią.
- Czarnogóra wypowiada wojnę Bułgarii15 października 1915 Czarnogóra ogłosiła stan wojny z Bułgarią. Mała monarchia króla Mikołaja I stanęła u boku Serbii, zaatakowanej teraz z dwóch stron.
- 19
- Kluczowe wydarzenieRosja i Włochy wypowiadają wojnę Bułgarii19 października 1915 ogłoszono manifest Mikołaja II o wojnie z Bułgarią, „zdrajczynią sprawy słowiańskiej”. Tego dnia wojnę Bułgarii wypowiedziały też Włochy.
- Japonia przystępuje do paktu londyńskiego19 października 1915 Japonia przystąpiła do paktu londyńskiego z 1914 roku. Zobowiązała się, że nie zawrze z Niemcami odrębnego pokoju.
- 29
- Dymisja rządu Vivianiego29 października 1915 upadł rząd René Vivianiego. Po klęsce na Bałkanach i nieudanych ofensywach premier nie zdołał przebudować gabinetu i ustąpił Briandowi.
- Millerand odchodzi z ministerstwa wojny29 października 1915 wraz z rządem Vivianiego odszedł minister wojny Alexandre Millerand, krytykowany za braki amunicji i uległość wobec Joffre'a.
listopad
- 03
- Koniec trzeciej bitwy nad Isonzo3 listopada 1915 Włosi po raz ostatni szturmowali Podgorę i Monte San Michele. Następnego dnia obrońcy odzyskali okopy, a Cadorna wstrzymał ofensywę.
- Komitet Wykonawczy Portów i Tranzytu3 listopada 1915 Asquith powołał komitet z władzą wykonawczą, który miał rozładować zatory w brytyjskich portach i przyspieszyć obrót statków.
- 04
- Atak na górę Banyo4 listopada 1915 we mgle cztery kompanie nigeryjskie gen. Cunliffe'a ruszyły na ufortyfikowaną górę Banyo w Kamerunie. Wieczorem Niemcy rzucili w nie dynamit.
- Kitchener wyjeżdża nad DardaneleW nocy z 4 na 5 listopada 1915 lord Kitchener wyjechał z Londynu, by na miejscu zdecydować o losie Gallipoli. Ministerstwem Wojny pokierował Asquith.
- 06
- Koniec drugiej bitwy w Szampanii6 listopada 1915 wygasły ostatnie walki drugiej bitwy w Szampanii. Niemieckie kontrataki odebrały Francuzom szczyt Butte de Tahure i wzgórze 199 pod Massiges.
- Zdobycie góry BanyoO świcie 6 listopada 1915 Nigeryjczycy gen. Cunliffe'a weszli na szczyt góry Banyo w Kamerunie. Niemiecka załoga uciekła nocą w burzy, ale większość wyłapano.
- Stefanos Skuludis premierem GrecjiPo upadku rządu Zaimisa król Konstantyn powierzył władzę 76-letniemu bankierowi Stefanosowi Skuludisowi. Kilka dni później rozwiązał parlament.
- 07
- Zatopienie krążownika Undine7 listopada 1915 brytyjski okręt podwodny E19 storpedował na północ od Rugii krążownik lekki Undine, osłaniający prom do Szwecji. Zginęło około 24 ludzi.
- Zatopienie statku Ancona7 listopada 1915 okręt podwodny pod austro-węgierską banderą ostrzelał i zatopił koło Sardynii włoski liniowiec Ancona. Zginęło ok. 200 osób, w tym Amerykanie.
- 10
- Kitchener przybywa nad Dardanele10 listopada 1915 lord Kitchener naradzał się w Mudros nad losem Gallipoli. Po obejrzeniu przyczółków skłonił się ku częściowej ewakuacji.
- Wielka Brytania wprowadza licencje dla statków10 listopada 1915 brytyjskie statki od 500 ton zaczęły potrzebować licencji, by wozić ładunki między portami obcymi. Miały wrócić do obsługi kraju.
grudzień
- 02
- Bułgarzy zajmują BitolęNa początku grudnia 1915 bułgarska kawaleria weszła do Bitoli, drugiego miasta serbskiej Macedonii. Jej obrońcy cofnęli się nie do Salonik, lecz do Albanii.
- Francuzi opuszczają KrivolakNa początku grudnia 1915 Francuzi wycofali się spod Krivolaku i z pętli Wardaru i Crnej Reki, zanim Bułgarzy zdążyli na nich uderzyć.
- 06
- Austro-węgierska eskadra ostrzeliwuje Durrës6 grudnia 1915 krążownik Helgoland z niszczycielami zatopił żaglowce z zaopatrzeniem dla Serbów, m.in. w Durrës. Dzień wcześniej Novara napadła na Medua.
- Brytyjska presja gospodarcza na Grecję6 grudnia 1915 Wielka Brytania objęła Grecję ograniczeniami eksportowymi. Wstrzymane dostawy i zatrzymane statki miały zmusić Ateny do ustępstw.
- Druga konferencja w Chantilly6–8 grudnia 1915 w kwaterze Joffre'a w Chantilly dowódcy sprzymierzonych uzgodnili na 1916 rok jednoczesne ofensywy na wszystkich głównych frontach.
- 08
- Rozkaz ewakuacji Suvli i Anzac8 grudnia 1915 nad Dardanele dotarł rozkaz z Londynu. Gabinet postanowił ewakuować Suvlę i Anzac, a przylądek Helles na razie utrzymać.
- Bułgarzy zajmują Debar i OchrydęNa początku grudnia 1915 Bułgarzy zajęli Debar i Ochrydę na zachodnim skraju serbskiej Macedonii. Ostatnie serbskie oddziały cofały się stąd do Albanii.
- 13
- Starcie w Wadi SenabOd 11 do 13 grudnia 1915 kolumna z Marsa Matruh dwa razy starła się z bractwem Sanusijja. Wojska bractwa odparto, ale zginął podpułkownik Snow.
- Złagodzenie presji na Grecję13 grudnia 1915 Londyn częściowo złagodził nacisk gospodarczy na Grecję. Zwolniono greckie statki, ale dostawy towarów do Grecji nadal ograniczano.
- 15
- Ostatnie wojska Ententy opuszczają MacedonięW połowie grudnia 1915 ostatnie wojska Ententy opuściły serbską Macedonię. Bułgarzy stanęli na greckiej granicy, a sprzymierzeni cofnęli się pod Saloniki.
- Wojska osmańskie zajmują Kasr-e Szirin15 grudnia 1915 wojska osmańskie zajęły Kasr-e Szirin na granicy z Persją. Turcy szli na pomoc Niemcom i perskim emigrantom przeciw Rosjanom.
- 19
- Kluczowe wydarzeniePoczątek ewakuacji Suvli i AnzacW nocy z 18 na 19 grudnia 1915 z Suvli i Anzac odpłynęła połowa ostatnich załóg. Nazajutrz pozostali żołnierze udawali przed Turkami zwykły dzień.
- Haig dowódcą wojsk brytyjskich we Francji19 grudnia 1915 gen. Douglas Haig przejął od Johna Frencha dowództwo Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. Miał nim dowodzić do końca wojny.
1916
styczeń
- 13
- Austriacy zajmują Cetynię13 stycznia 1916 austro-węgierski oddział bez walki wszedł do Cetyni, stolicy Czarnogóry. Król i dwór opuścili ją już wcześniej, a rząd znów prosił o pokój.
- Wojska osmańskie w KermanszahuW styczniu 1916 w Kermanszahu stanęły bataliony osmańskie. Miasto nie zostało zdobyte, lecz było ośrodkiem perskich nacjonalistów sprzymierzonych z Niemcami.
- 15
- Publikacja dokumentów PapenaW połowie stycznia 1916 ujawniono papiery Papena zabrane mu przez Brytyjczyków w Falmouth. Odcinki jego czeków wskazywały opłacanych agentów.
- Pierwsi serbscy żołnierze na KorfuW połowie stycznia 1916 na Korfu zaczęli przybywać pierwsi żołnierze serbscy z Albanii. Wielu było tak wycieńczonych, że umierali już po zejściu na ląd.
luty
- 08
- Wielka Brytania prosi Japonię o pomoc morską8 lutego 1916 Admiralicja sformułowała prośbę o japońskie okręty. Tokio odmówiło wysłania niszczycieli do Europy, ale wzmocniło patrole na Oceanie Indyjskim.
- Zatonięcie krążownika Amiral Charner8 lutego 1916 U-21 Ottona Hersinga storpedował u wybrzeży Libanu francuski krążownik Amiral Charner. Okręt zatonął w kilka minut, ocalał jeden marynarz.
- 15
- Porozumienie z Bachtiarami15 lutego 1916 Brytyjczycy zawarli porozumienie z chanami Bachtiarów o współpracy w ochronie perskich pól naftowych Anglo-Persian Oil Company.
- Rozszerzenie licencji żeglugowych15 lutego 1916 brytyjskie zarządzenie objęło licencjami prawie każdy rejs oceaniczny statku z Wysp. Rząd chciał lepiej wykorzystać brakujący tonaż.
- 18
- Rosjanie zajmują MuşW połowie lutego 1916 rosyjscy Kozacy wjechali bez walki do Muşu. Dolinę, której ormiańskich mieszkańców wymordowano w 1915 roku, zastali wyludnioną.
- Kluczowe wydarzenieKapitulacja Mory18 lutego 1916 po półtora roku oblężenia poddała się niemiecka załoga góry nad Morą. Był to koniec walk w Kamerunie.
- 21
- Zestrzelenie sterowca LZ 77Wieczorem 21 lutego 1916 francuskie działo przeciwlotnicze zestrzeliło pod Revigny sterowiec LZ 77, lecący na tyły Verdun. Nikt z załogi nie przeżył.
- Spór w Kongresie o uzbrojone statki handlowePod koniec lutego 1916 Berlin podtrzymał, że uzbrojone statki Ententy to krążowniki pomocnicze. W Kongresie USA narastał bunt przeciw linii Wilsona.
- Dymisja Henry'ego Sclatera21 lutego 1916 gen. Henry Sclater przestał być generałem adiutantem armii brytyjskiej. Jego miejsce w ministerstwie wojny zajął Nevil Macready.
marzec
- 05
- Kluczowe wydarzeniePoczątek ofensywy kilimandżarskiej5 marca 1916 z Longido ruszyła na południe 1 Dywizja gen. Stewarta. Miała obejść Kilimandżaro od zachodu i odciąć Niemcom drogę odwrotu.
- Dymisja ministra spraw zagranicznych PersjiWraz z rządem Farmanfarmy w marcu 1916 odszedł szef perskiej dyplomacji Moszawer ol-Mamalek, a nie, jak podaje chronologia, Mohtaszam os-Saltane.
- 15
- Eduard von Capelle sekretarzem marynarki15 marca 1916 ogłoszono w Berlinie, że następcą Tirpitza w Urzędzie Marynarki Rzeszy zostaje admirał Eduard von Capelle, jego wieloletni współpracownik.
- António José de Almeida premierem Portugalii15 marca 1916 ewolucjonista António José de Almeida stanął na czele wojennego rządu „Świętej Unii”. Afonso Costa został w nim ministrem finansów.
kwiecień
maj
czerwiec
- 06
- Atak na Medynę6 czerwca 1916 Arabowie Fajsala uderzyli na Medynę. Garnizon Fahreddina Paszy odparł ich ogniem artylerii, a zerwane tory Kolei Hidżaskiej szybko naprawiono.
- Śmierć Yuan Shikaia6 czerwca 1916 w Pekinie zmarł prezydent Chin Yuan Shikai. Nazajutrz urząd objął wiceprezydent Li Yuanhong, którego uznało też zbuntowane południe.
- 27
- Ratyfikacja postanowień konferencji gospodarczejPod koniec czerwca 1916 rząd Francji zatwierdził rezolucje paryskiej konferencji gospodarczej. W Londynie wywołały one spór o przyszłość wolnego handlu.
- Proklamacja szarifa Mekki27 czerwca 1916 szarif Mekki ogłosił odezwę do muzułmanów świata. Oskarżył młodoturków o bezbożność i ogłosił niepodległość Hidżazu.
lipiec
- 07
- Koniec włoskiej kontrofensywy w Trydencie7 lipca 1916 Austriacy odparli na płaskowyżu Asiago drugi dzień wielkiego natarcia Włochów. Cadorna nie odzyskał pozycji utraconych w maju.
- Uchylenie deklaracji londyńskiej7 lipca 1916 Wielka Brytania i Francja przestały stosować deklarację londyńską z 1909 roku. Kontrolę handlu na morzu miało odtąd regulować prawo narodów.
sierpień
- 17
- Traktat Rumunii z Ententą17 sierpnia 1916 Brătianu podpisał w Bukareszcie tajny traktat i konwencję wojskową z Ententą. Rumunia obiecała do 28 sierpnia uderzyć na Austro-Węgry.
- Początek bitwy pod Floriną17 sierpnia 1916 bułgarska 1 Armia uderzyła na Serbów w zachodniej Macedonii i jeszcze tego samego dnia zajęła grecką Florinę, uprzedzając ofensywę Sarraila.
- Wygasanie ofensywy BrusiłowaW połowie sierpnia 1916 natarcia Brusiłowa na Kowel utknęły. 17 sierpnia wyznaczył swoim armiom nowe cele, ale ofensywa traciła już impet.
- 28
- Rumuńska ofensywa w SiedmiogrodzieW nocy z 27 na 28 sierpnia 1916 trzy armie rumuńskie przekroczyły przełęcze Karpat. Słaba osłona austro-węgierska cofała się w głąb Siedmiogrodu.
- Kluczowe wydarzenieNiemcy wypowiadają wojnę Rumunii28 sierpnia 1916 Niemcy wypowiedziały wojnę Rumunii, dzień po jej wystąpieniu przeciw Austro-Węgrom. Zaskoczenie w Pszczynie kosztowało Falkenhayna stanowisko.
- Kluczowe wydarzenieWłochy wypowiadają wojnę Niemcom27 sierpnia 1916 Sonnino przekazał przez rząd Szwajcarii deklarację, że od 28 sierpnia Włochy uważają się za będące w stanie wojny z Niemcami.
- 30
- Rumunia zrywa stosunki z Bułgarią30 sierpnia 1916 wieczorem rumuński poseł w Sofii zażądał paszportów i zerwał stosunki z Bułgarią. Dwa dni później Bułgaria wypowiedziała Rumunii wojnę.
- Przewrót wenizelistów w Salonikach30 sierpnia 1916 zwolennicy Wenizelosa powołali w Salonikach Komitet Obrony Narodowej i wypowiedzieli posłuszeństwo Atenom. Sarrail im nie przeszkodził.
wrzesień
- 01
- Rumuni pod Sybinem1 września 1916 rumuńskie oddziały stały kilka kilometrów od niemal bezbronnego Sybina, a mieszczanie proponowali poddanie miasta. Rumuni nie weszli do niego.
- Rosyjsko-brytyjskie porozumienie o Azji Mniejszej1 września 1916 ambasador Rosji w Londynie potwierdził w nocie do Greya brytyjsko-rosyjski układ o podziale azjatyckiej Turcji. Zgłosił jedno zastrzeżenie.
- 03
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Guillemont3 września 1916 Brytyjczycy i Irlandczycy w niespełna trzy godziny zdobyli nad Sommą Guillemont, o które od końca lipca walczono bez skutku.
- Koniec bitwy o las Delville3 września 1916 skończyła się według brytyjskiego nazewnictwa bitwa o las Delville. Natarcie na wschodni skraj lasu, wsparte atakiem na Ginchy, się nie udało.
- 11
- Dymisja Zaimisa11 września 1916 premier Grecji Aleksandros Zaimis podał się do dymisji. Rozmowy o przystąpieniu do wojny utknęły, a nacisk Francji na Ateny wciąż rósł.
- Kapitulacja greckiego IV Korpusu w Kawali11 września 1916 grecki IV Korpus, otoczony w Kawali, oddał się w ręce Niemców, by nie trafić do bułgarskiej niewoli. Następnego dnia Bułgarzy zajęli miasto.
- 15
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Flers-Courcelette15 września 1916 nad Sommą do boju po raz pierwszy weszły czołgi. Brytyjczycy zdobyli Flers, Martinpuich i High Wood, a Kanadyjczycy wieczorem Courcelette.
- Współpraca lotnictwa z czołgami15 września 1916 lotnicy RFC śledzili nad Sommą pierwsze czołgi w boju. Od nich pochodził słynny meldunek o czołgu jadącym główną ulicą Flers.
- 17
- Brytyjczycy zajmują Lindi17 września 1916 brytyjskie okręty wysadziły w Lindi indyjski 40 Pułk Pasztunów. Wkrótce całe wybrzeże Niemieckiej Afryki Wschodniej było w rękach Brytyjczyków.
- Alianci odbijają Florinę17 września 1916 Francuzi i Rosjanie weszli do Floriny, zajętej miesiąc wcześniej przez Bułgarów. Drogę otworzyło im zwycięstwo Serbów pod Gorniczewem.
- 26
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o grzbiet Thiepval26 września 1916 Armia Rezerwowa uderzyła nad Sommą na grzbiet Thiepval. 18 Dywizja wdarła się do wsi Thiepval, a 11 Dywizja zdobyła wreszcie farmę Mouquet.
- Początek bitwy pod Sybinem26 września 1916 niemiecka 9 Armia uderzyła na Rumunów pod Sybinem, a Alpenkorps zszedł z gór na drogę w przełęczy Czerwonej Wieży na tyłach Rumunów.
- Rząd tymczasowy Wenizelosa na Krecie26 września 1916 Wenizelos i admirał Kunduriotis wylądowali na Krecie i utworzyli w Chanii rząd tymczasowy, przeciwny rządowi w Atenach.
październik
- 01
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o grzbiety Le Transloy1 października 1916 brytyjska 4 Armia ruszyła nad Sommą na Eaucourt l’Abbaye i linię Flers. Pomogły czołgi i Nowozelandczycy, a nazajutrz zaczęło padać.
- Zestrzelenie sterowca L 31W nocy z 1 na 2 października 1916 lotnik Wulstan Tempest zestrzelił pod Potters Bar L 31. Zginął Heinrich Mathy, najsłynniejszy dowódca niemieckich sterowców.
- 20
- Wybuch pancernika Impieratrica Marija20 października 1916 w Sewastopolu wyleciał w powietrze i zatonął drednot Impieratrica Marija, okręt flagowy Floty Czarnomorskiej. Zginęło ponad 200 marynarzy.
- Konferencja w Boulogne w sprawie Grecji20 października 1916 przywódcy Wielkiej Brytanii i Francji radzili w Boulogne nad Grecją. Rządu Wenizelosa nie uznali, ale zgodzili się go finansować.
listopad
- 13
- Kluczowe wydarzenieZdobycie Beaumont-Hamel13 listopada 1916 we mgle Szkoci z 51 Dywizji zdobyli Beaumont-Hamel, przed którym 1 lipca wykrwawili się Nowofundlandczycy. Pod Serre atak znów się załamał.
- Państwa centralne odbijają Orszowę13 listopada 1916, po trzech dniach walk ulicznych, Rumuni opuścili Orszowę nad Dunajem i cofnęli się za Cernę. Miasto wróciło do Austro-Węgier.
- 15
- Konferencje w Paryżu i Chantilly15–16 listopada 1916 w Chantilly dowódcy sprzymierzonych ułożyli plan wojny na 1917 rok, a obradujący równocześnie w Paryżu politycy w praktyce go przyjęli.
- Czwarta potyczka pod Hafiz Kor15 listopada 1916 artyleria i samoloty rozbiły zbiorowisko Mohmandów pod Hafiz Kor. Plemiona próbowały przeszkodzić w budowie linii blokady ich kraju.
- 23
- Kluczowe wydarzenieRząd tymczasowy wypowiada wojnę Niemcom i Bułgarii23 listopada 1916 rząd Obrony Narodowej Wenizelosa w Salonikach wypowiedział wojnę Niemcom i Bułgarii. Grecja miała odtąd dwa rządy: walczący i neutralny.
- Uszkodzenie statku szpitalnego Braemar Castle23 listopada 1916 brytyjski statek szpitalny Braemar Castle z rannymi z Salonik wszedł na minę w cieśninie Mykonos. Zginęły 4 osoby, statek osadzono na brzegu.
grudzień
- 13
- Początek brytyjskiej ofensywy na Al-Kut13 grudnia 1916 Brytyjczycy ostrzelali tureckie pozycje pod Al-Kutem, a nocą ruszyli nad Szatt al-Hajj. Maude zaczął ofensywę, która miała odzyskać miasto.
- Dymisja Körbera13 grudnia 1916 premier Austrii Ernest von Körber złożył dymisję rządu, przyjętą przez cesarza Karola I. Spierali się o parlament i ustępstwa wobec Węgier.
- Pokrowski ministrem spraw zagranicznych Rosji13 grudnia 1916 Mikołaj II mianował ministrem spraw zagranicznych kontrolera państwa Nikołaja Pokrowskiego, ostatniego szefa carskiej dyplomacji.
- 30
- Ententa odrzuca niemiecką ofertę pokojową30 grudnia 1916 dziesięć państw Ententy wspólną notą odrzuciło ofertę państw centralnych. Nazwały ją raczej manewrem wojennym niż propozycją pokoju.
- Chińscy robotnicy we FrancjiPod koniec 1916 Brytyjczycy, idąc śladem Francuzów, sięgnęli po robotników z Chin. Do 1918 roku na tyłach frontu we Francji pracowało ich ponad 100 tysięcy.
- Kluczowe wydarzenieZabójstwo RasputinaNad ranem 30 grudnia 1916 spiskowcy z arystokracji zabili w Piotrogrodzie Grigorija Rasputina, faworyta carskiej pary, i wrzucili ciało pod lód Newki.
1917
styczeń
- 09
- Potyczka pod Rafah9 stycznia 1917 konnica Chetwode'a zdobyła tureckie reduty pod Rafah na granicy Synaju i wzięła ponad 1600 jeńców. Na Synaju nie zostali już Turcy.
- Golicyn premierem Rosji9 stycznia 1917 car zdymisjonował premiera Trepowa. Rząd musiał objąć 66-letni książę Nikołaj Golicyn, który sam prosił, by go oszczędzono.
- 24
- Grecja przeprasza aliantówW dniach 24–25 stycznia 1917 rząd grecki zdymisjonował generała Kallarisa i formalnie przeprosił posłów Ententy za 1 grudnia. 29 stycznia oddano honory flagom.
- Konferencja morska w Londynie23–24 stycznia 1917 admiralicje Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch radziły w Londynie o obronie żeglugi na Morzu Śródziemnym. Wiele mówiono o braku statków.
luty
- 03
- Kluczowe wydarzenieUSA zrywają stosunki z Niemcami3 lutego 1917 Wilson ogłosił w Kongresie, że Stany Zjednoczone zrywają stosunki dyplomatyczne z Niemcami. Ambasador Bernstorff otrzymał paszporty.
- Walki w oazie Siwa3 lutego 1917 brytyjskie samochody pancerne uderzyły na obóz bractwa Sanusijja w Girbie. Sajjid Ahmad uciekł, a 5 lutego Brytyjczycy weszli do Siwy.
- 25
- Kluczowe wydarzenieNiemcy wycofują się znad Ancre25 lutego 1917 Brytyjczycy zajęli opuszczone przez Niemców Serre i Pys nad Ancre. Był to pierwszy etap niemieckiego odwrotu na Linię Hindenburga.
- Rajd na Margate i BroadstairsW nocy 25 lutego 1917 niemieckie torpedowce z Flandrii ostrzelały nadmorskie miasta Kentu. Według Admiralicji zginęła kobieta i dziecko.
marzec
- 08
- Śmierć Ferdinanda von Zeppelina8 marca 1917 zmarł w Berlinie 78-letni hrabia Ferdinand von Zeppelin, twórca sterowców szkieletowych, którymi Niemcy bombardowali Anglię i Francję.
- Strajki i demonstracje w Piotrogrodzie8 marca 1917, w Dzień Kobiet, robotnice Piotrogrodu wyszły na ulice z żądaniem chleba. W ciągu czterech dni protest objął setki tysięcy ludzi.
- 11
- Kluczowe wydarzenieBrytyjczycy zajmują Bagdad11 marca 1917 wojska Maude'a weszły bez walki do Bagdadu, opuszczonego nocą przez Turków. Był to największy dotąd sukces Brytyjczyków na Bliskim Wschodzie.
- Początek marcowej ofensywy w Macedonii11 marca 1917 francuska 76 Dywizja uderzyła między jeziorami Ochrydzkim i Prespa, by obejść pozycje wroga pod Bitolą. Natarcie od razu ugrzęzło w śniegu.
- 14
- Chiny zrywają stosunki z Niemcami14 marca 1917 Chiny zerwały stosunki dyplomatyczne z Niemcami w proteście przeciw wojnie podwodnej. Niemiecki poseł Paul von Hintze dostał paszporty.
- Dymisja Lyauteya14 marca 1917 Izba Deputowanych zakrzyczała ministra wojny Lyauteya, gdy powiedział, że debata o lotnictwie zagraża obronie kraju. Generał od razu ustąpił.
- 17
- Brytyjczycy zajmują Bapaume17 marca 1917 Australijczycy weszli do płonącego Bapaume, celu bitwy nad Sommą. Niemcy oddali miasto bez walki, cofając się na Linię Hindenburga.
- Rosjanie zajmują KerendW połowie marca 1917 Rosjanie Baratowa doszli do Kerendu na drodze z Kermanszahu do Bagdadu. Przed nimi była przełęcz Pa Tak, gdzie czekali Turcy.
- 21
- Storpedowanie statku szpitalnego AsturiasW nocy z 20 na 21 marca 1917 niemiecki UC-66 storpedował u Start Point oświetlony statek szpitalny Asturias. Zginęło ponad 30 osób, statek osadzono na brzegu.
- Wilson zwołuje Kongres21 marca 1917 Wilson zwołał Kongres na 2 kwietnia, dwa tygodnie wcześniej niż planował. Dzień wcześniej cały jego gabinet opowiedział się za wojną z Niemcami.
- 27
- Koniec pierwszej bitwy o Gazę27 marca 1917 Turcy odbili wzgórze Ali Muntar, a generał Dobell wycofał wojska za Wadi Ghazze. Brytyjczycy stracili blisko 4 tysiące ludzi.
- Odezwa Rady Piotrogrodzkiej do Polaków27 marca 1917 Rada Piotrogrodzka w odezwie „Do narodu polskiego” uznała prawo Polski do pełnej niepodległości. Był to pierwszy taki akt w Rosji.
kwiecień
- 17
- Początek drugiej bitwy o Gazę17 kwietnia 1917 brytyjska piechota przekroczyła Wadi Ghazze i bez większych strat zajęła grzbiety Szajch Abbas i Mansura, skąd miała szturmować Gazę.
- Zatopienie Lanfranca i Donegala17 kwietnia 1917 niemieckie okręty podwodne zatopiły na kanale La Manche dwa statki z rannymi z Hawru. Na Lanfrancu płynęło też 167 rannych jeńców niemieckich.
maj
- 04
- Francuzi odbijają Craonne4 maja 1917 wieczorem francuska 36 Dywizja zdobyła ruiny Craonne i wdarła się na płaskowyż Californie. Był to jeden z ostatnich sukcesów ofensywy Nivelle'a.
- Koniec trzeciej bitwy nad Scarpe4 maja 1917 Brytyjczycy wycofali ostatnie oddziały z nieudanego natarcia nad Scarpe. W Paryżu Haig uzgodnił z Francuzami, że czas przełamania frontu minął.
czerwiec
- 05
- Nalot na Sheerness5 czerwca 1917 Gothy zbombardowały Shoeburyness i port wojenny Sheerness. Zginęło 13 osób, a działo przeciwlotnicze strąciło jeden bombowiec do morza.
- Koniec dziesiątej bitwy nad Isonzo5 czerwca 1917 wygasł austro-węgierski kontratak na Krasie. Włosi stracili większość zdobyczy pod Hermadą, a dziesiąta bitwa nad Isonzo dobiegła końca.
lipiec
- 02
- Porozumienie haskie o jeńcach2 lipca 1917 w Hadze Brytyjczycy i Niemcy podpisali układ o jeńcach. Holandia zaoferowała miejsca dla 16 tysięcy internowanych z obu stron.
- Bitwa pod Zborowem2 lipca 1917 czechosłowacka brygada w armii rosyjskiej przełamała pod Zborowem front austro-węgierski. Naprzeciw niej stały dwa czeskie pułki.
- 06
- Arabowie zdobywają Akabę6 lipca 1917 arabscy powstańcy szarifa Nasira, Audy Abu Tajji i Lawrence'a weszli do Akaby od strony lądu. Powstanie zyskało port blisko frontu w Palestynie.
- Dymisja prezydenta Li Yuanhonga6 lipca 1917 wiceprezydent Feng Guozhang przejął w Nankinie obowiązki prezydenta Chin od Li Yuanhonga, który ukrywał się w poselstwie japońskim.
sierpień
- 02
- Koniec bitwy o grzbiet Pilckem2 sierpnia 1917 ulewy zatrzymały pierwsze natarcie spod Ypres. Gough odłożył kolejne ataki, a straty Brytyjczyków przekroczyły 30 tysięcy ludzi.
- Bunt w niemieckiej flocie2 sierpnia 1917 około 600 marynarzy pancernika Prinzregent Luitpold zeszło samowolnie na ląd w Wilhelmshaven, żądając uwolnienia aresztowanych kolegów.
- 06
- Początek bitwy pod Mărășești6 sierpnia 1917 niemiecka 9 Armia przełamała nad Putną front rosyjskiej 4 Armii. Wyłom w nocy zamknęła rumuńska 5 Dywizja, ściągnięta zza Seretu.
- Drugi rząd koalicyjny w Rosji6 sierpnia 1917, po trzech tygodniach targów i demonstracyjnej dymisji Kiereńskiego, w Piotrogrodzie powstał drugi rząd koalicyjny socjalistów i kadetów.
- 15
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy o wzgórze 7015 sierpnia 1917 o świcie Korpus Kanadyjski zdobył wzgórze 70 nad Lens, a potem rozbił ogniem artylerii kolejne niemieckie kontrataki.
- Powstanie Komitetu Narodowego Polskiego15 sierpnia 1917 w Lozannie powstał Komitet Narodowy Polski z Romanem Dmowskim na czele. Wkrótce przeniósł się do Paryża i zabiegał o uznanie Ententy.
- 18
- Koniec bitwy pod Langemarck (1917)18 sierpnia 1917 skończyła się bitwa pod Langemarck. Brytyjczycy wdarli się do lasu Inverness Copse, a Gough szukał winnych porażki, także wśród Irlandczyków.
- Porozumienie w sprawie Azji Mniejszej18 sierpnia 1917 Włochy i Wielka Brytania wymieniły noty zatwierdzające porozumienie z Saint-Jean-de-Maurienne. Warunkiem była zgoda Rosji, której nie było.
wrzesień
- 03
- Koniec bitwy pod Mărășești3 września 1917 Eben i Grigorescu kazali przerwać natarcia i okopać się. Tego wieczoru pod Muncelu zginęła Ecaterina Teodoroiu, bohaterka spod Jiu.
- Nalot na ChathamW nocy 3 września 1917 Gothy zbombardowały Chatham. Dwie bomby trafiły w salę koszar marynarki, w której spało kilkuset ludzi. Zginęło około 130 marynarzy.
październik
- 12
- Kluczowe wydarzeniePierwsza bitwa pod Passchendaele12 października 1917 Australijczycy i Nowozelandczycy szli w deszczu na Passchendaele. Wieczorem wrócili na stare pozycje, a 845 Nowozelandczyków nie żyło.
- Niemcy zdobywają Saremę12 października 1917 Niemcy wylądowali na Saremie i odcięli groblę na Muhu. Do 16 października zajęli całą wyspę, biorąc ponad 10 tysięcy jeńców.
- 27
- Początek trzeciej bitwy o Gazę27 października 1917 Brytyjczycy zaczęli ostrzeliwać Gazę. Tego dnia Turcy uderzyli na placówki jeomanerii pod El Buqqar, ale nie przejrzeli planu Allenby'ego.
- Rada Regencyjna obejmuje władzę27 października 1917 regenci złożyli przysięgę w katedrze warszawskiej i objęli urzędowanie na Zamku Królewskim. Patent wrześniowy wszedł w życie.
listopad
- 03
- Wojska francuskie we Włoszech3 listopada 1917 ogłoszono przybycie francuskich wojsk do Włoch. Po klęsce pod Caporetto Francja wysłała tam najpierw cztery dywizje, a potem jeszcze dwie.
- Porozumienie o tonażu dla aliantów3 listopada 1917 Wielka Brytania, Francja i Włochy uzgodniły, że statki do przewozu żywności dla aliantów są wspólnym ciężarem, i podzieliły się nim.
- 07
- Brytyjczycy zdobywają Gazę7 listopada 1917 Brytyjczycy weszli do opuszczonej przez Turków Gazy, a pod Tall asz-Szari’a przerwali ich front. Zaczął się pościg na północ.
- Konferencja w Rapallo5–7 listopada 1917 premierzy Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch obradowali w Rapallo nad ratowaniem Włoch po Caporetto i powołali Najwyższą Radę Wojenną.
- 15
- Alzacja i Lotaryngia celem wojny15 listopada 1917 lord Robert Cecil zapewnił w Izbie Gmin, że zwrot Alzacji i Lotaryngii Francji był dla Wielkiej Brytanii celem wojny od jej początku.
- Japonia odmawia wysłania krążowników liniowych15 listopada 1917 Tokio odrzuciło brytyjską prośbę, by dwa japońskie krążowniki liniowe typu Kongō dołączyły do Grand Fleet na Morzu Północnym.
- 27
- Stali przedstawiciele wojskowi Najwyższej Rady WojennejPod koniec listopada 1917 ustalono skład wojskowych doradców Najwyższej Rady Wojennej w Wersalu: Wilson, Cadorna, Bliss i Foch, którego zastąpił Weygand.
- Rosyjscy parlamentariusze za liniami niemieckimiPod Dźwińskiem trzej wysłannicy Krylenki przeszli przez front do Niemców. 27 listopada 1917 wrócili ze zgodą na rokowania o rozejm, wyznaczone na 2 grudnia.
grudzień
- 06
- Niepodległość Finlandii6 grudnia 1917 Eduskunta stosunkiem głosów 100 do 88 przyjęła deklarację niepodległości przedstawioną przez senat Svinhufvuda. Finlandia oderwała się od Rosji.
- Eksplozja w Halifaksie6 grudnia 1917 w porcie Halifax wybuchł francuski statek z amunicją. Zginęło blisko 2000 ludzi, około 9000 zostało rannych, a północ miasta legła w gruzach.
- 07
- Ekwador zrywa stosunki z Niemcami7 grudnia 1917 Ekwador zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami. Poszedł w ślady Peru i Urugwaju, które zrobiły to w październiku.
- Amerykańskie pancerniki w Grand Fleet7 grudnia 1917 do Scapa Flow wpłynęły cztery amerykańskie drednoty kontradmirała Rodmana. W Grand Fleet weszły jako 6 Eskadra Pancerników.
- 09
- Kluczowe wydarzenieKapitulacja Jerozolimy9 grudnia 1917 po nocnej ucieczce Turków burmistrz Jerozolimy wyszedł z białą flagą do Brytyjczyków. Miasto poddano bez walki i bez zniszczeń.
- Rozejm w Fokszanach9 grudnia 1917 w Fokszanach armie frontu rumuńskiego podpisały rozejm z państwami centralnymi. Osamotniona Rumunia, niepokonana w polu, przestała walczyć.
- 12
- Zatopienie HMS Partridge12 grudnia 1917 cztery niemieckie niszczyciele rozbiły u wybrzeży Norwegii konwój z Lerwick. Zatonął niszczyciel Partridge, sześć statków i cztery trawlery.
- Katastrofa kolejowa w Saint-Michel-de-MaurienneW nocy z 12 na 13 grudnia 1917 w Alpach wykoleił się i spłonął pociąg z francuskimi żołnierzami jadącymi z Włoch na urlop. Zginęło co najmniej 425 ludzi.
- 15
- Koniec drugiej ofensywnej bitwy pod Verdun15 grudnia 1917 skończyła się według francuskiego nazewnictwa druga ofensywna bitwa pod Verdun. Jesienią walczono już tylko o pozycje na prawym brzegu Mozy.
- Proklamowanie Mołdawskiej Republiki Demokratycznej15 grudnia 1917 Sfatul Țării w Kiszyniowie ogłosiła Besarabię Mołdawską Republiką Demokratyczną, równoprawną częścią federacyjnej republiki rosyjskiej.
- 20
- Drugie referendum w sprawie poboru w Australii20 grudnia 1917 Australijczycy po raz drugi odrzucili pobór do służby za granicą. Przeciw głosowało prawie 54 procent wyborców, więcej niż rok wcześniej.
- Powołanie Czeka20 grudnia 1917 rząd Lenina utworzył Wszechrosyjską Komisję Nadzwyczajną do walki z kontrrewolucją i sabotażem. Na jej czele stanął Feliks Dzierżyński.
- 22
- Koniec bitwy pod Jafą22 grudnia 1917 XXI Korpus ruszył za Jarkon i bez większego oporu zepchnął Turków aż pod Arsuf. Jafa i jej port wyszły z zasięgu tureckiej artylerii.
- Początek rokowań pokojowych w Brześciu22 grudnia 1917 w Brześciu Litewskim otwarto konferencję pokojową państw centralnych z Rosją Sowiecką. Ioffe przedstawił sześć zasad pokoju bez aneksji.
- 30
- Koniec obrony Jerozolimy30 grudnia 1917 Brytyjczycy zajęli Bajtin na północ od Jerozolimy, a generał Chetwode wstrzymał natarcie. Kampania palestyńska 1917 roku dobiegła końca.
- Francuzi odbijają Monte Tomba30 grudnia 1917 francuska 47 Dywizja zdobyła grzbiet Monte Tomba nad Piawą, biorąc ponad 1500 jeńców. Było to pierwsze francuskie natarcie we Włoszech.
- Zatopienie transportowca Aragon30 grudnia 1917 UC-34 storpedował pod Aleksandrią transportowiec Aragon z posiłkami dla Palestyny i ratujący rozbitków niszczyciel Attack. Zginęło ok. 620 osób.
1918
styczeń
- 04
- Zatopienie statku szpitalnego Rewa4 stycznia 1918 U-55 storpedował w Kanale Bristolskim oświetlony statek szpitalny Rewa, wiozący rannych z Morza Śródziemnego. Zginęło 4 ludzi z maszynowni.
- Żądanie wydania statków holenderskich4 stycznia 1918 Brytyjczycy przedstawili Holendrom propozycję oddania aliantom w czarter 600 tysięcy ton statków w zamian za zboże, paszę i węgiel.
- 28
- Koniec działań o At-Tafilę28 stycznia 1918 skończyły się działania o At-Tafilę. Arabowie trzymali miasto i przerwali żeglugę na Morzu Martwym, ale śnieg zatrzymał ich marsz na północ.
- Powołanie Armii Czerwonej28 stycznia 1918 Rada Komisarzy Ludowych postanowiła utworzyć ochotniczą Robotniczo-Chłopską Armię Czerwoną w miejsce rozkładającej się starej armii.
- Bitwa Trzech Gór28 stycznia 1918 Włosi uderzyli na płaskowyżu Asiago i do 31 stycznia odbili Col del Rosso, Col d'Echele i Monte Valbella, biorąc około 2600 jeńców.
- 30
- Wznowienie rokowań w Brześciu30 stycznia 1918 w Brześciu wznowiono rokowania pokojowe. Trocki przywiózł delegatów radzieckiej Ukrainy i zakwestionował prawo kijowskiej Rady do rozmów.
- Łotewska Tymczasowa Rada Narodowa za niepodległością30 stycznia 1918 Łotewska Tymczasowa Rada Narodowa uchwaliła w Piotrogrodzie, że Łotwa ma być niepodległą republiką. Państwa jeszcze nie proklamowała.
luty
- 01
- Państwa centralne uznają Ukrainę1 lutego 1918 w Brześciu Czernin oświadczył w imieniu państw centralnych, że uznają Ukraińską Republikę Ludową za niepodległe i suwerenne państwo.
- Rozszerzenie kordonu wschodnioperskiego1 lutego 1918 wojska indyjskie kordonu wschodnioperskiego zaczęły przesuwać się na północ, do Chorasanu, by zastąpić wycofujących się stamtąd Rosjan.
- Bunt w Kotorze1 lutego 1918 marynarze austro-węgierskich okrętów w Zatoce Kotorskiej wywiesili czerwone flagi i zażądali pokoju. Po trzech dniach bunt upadł.
- 21
- Brytyjczycy zajmują Jerycho21 lutego 1918 australijscy jeźdźcy wjechali do opuszczonego przez Turków Jerycha. Wojska osmańskie wycofały się za Jordan, a Brytyjczycy stanęli nad rzeką.
- Ministerstwo Informacji21 lutego 1918 Bonar Law ogłosił w Izbie Gmin skład nowego Ministerstwa Informacji lorda Beaverbrooka. Propagandę w krajach wroga objął lord Northcliffe.
- 24
- Turcy odbijają Trapezunt24 lutego 1918 wojska osmańskie bez walki weszły do Trapezuntu. Po rozpadzie rosyjskiej armii kaukaskiej Turcy odzyskiwali ziemie utracone w 1916 roku.
- Niemcy zajmują Dorpat24 lutego 1918 Niemcy weszli bez walki do Dorpatu (Tartu), uniwersyteckiego miasta Inflant. Tego dnia Estończycy ogłosili w Tallinnie niepodległość.
- Powrót Wolfa24 lutego 1918 rajder Wolf wrócił do Kilonii po 451 dniach w morzu, z 467 jeńcami na pokładzie. Tego dnia jego pryz Igotz Mendi osiadł na mieliźnie pod Skagen.
marzec
- 12
- Dymisja Averescu12 marca 1918 generał Averescu podał się do dymisji, gdy król Ferdynand przyznał, że nie ma już zaufania do jego rządu. Do Jass przyjechał Marghiloman.
- Moskwa stolicą Rosji10–11 marca 1918 rząd Lenina potajemnie przeniósł się z Piotrogrodu do Moskwy, a 12 marca ogłosił to w prasie. Moskwa po ponad dwustu latach znów była stolicą.
- 21
- Przeprawa przez JordanW nocy z 21 na 22 marca 1918 londyńscy pływacy przeciągnęli liny przez wezbrany Jordan pod Hadżlą. Do 23 marca Brytyjczycy zbudowali pięć mostów na rzece.
- Starcie niszczycieli pod DunkierkąNad ranem 21 marca 1918 alianckie niszczyciele przechwyciły pod Dunkierką niemiecki rajd. Zatopiły dwa torpedowce, ale francuska torpeda trafiła Bothę.
- 27
- Niemcy zajmują Montdidier27 marca 1918 francuskie korpusy na styku z Brytyjczykami cofnęły się, a niemiecka 18 Armia bez walki weszła do Montdidier, na południe od Amiens.
- Atak na Amman27–30 marca 1918 jeźdźcy z Australii i Nowej Zelandii, Brygada Wielbłądzia i londyńska piechota szturmowali Amman. W deszczu i błocie nie zdobyli miasta.
- 28
- Brytyjczycy zajmują Anę28 marca 1918 brytyjskie samochody pancerne bez walki wjechały do Any nad Eufratem, a za miastem odbiły dwóch oficerów wziętych przez Turków do niewoli.
- Dymisja Gougha28 marca 1918 gen. Hubert Gough przekazał dowództwo cofającej się 5 Armii gen. Henry'emu Rawlinsonowi. Rząd uczynił go kozłem ofiarnym za klęskę nad Sommą.
kwiecień
- 03
- Niemcy zajmują JekaterynosławNa początku kwietnia 1918 bolszewicy opuścili Jekaterynosław nad Dnieprem, a do miasta weszły wojska niemieckie. Przed nimi otwierała się droga do Donbasu.
- Konferencja w Beauvais3 kwietnia 1918 w Beauvais rządy Francji, Wielkiej Brytanii i USA powierzyły gen. Fochowi kierownictwo strategiczne operacji na froncie zachodnim.
- 05
- Kluczowe wydarzenieWalki nad Ancre5 kwietnia 1918 Niemcy uderzyli nad Ancre. Australijczycy pod Dernancourt stracili nasyp, ale utrzymali grzbiet. Wieczorem Ludendorff przerwał operację Michael.
- Turcy zajmują Sarykamysz5 kwietnia 1918 Turcy odzyskali Sarykamysz, miejsce klęski Envera z przełomu 1914 i 1915 roku. W nocy Ormianie opuścili miasto w obawie przed okrążeniem.
- 09
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Lys9 kwietnia 1918 we mgle niemiecka 6 Armia uderzyła nad Lys. Portugalska 2 Dywizja poszła w rozsypkę, ale Brytyjczycy utrzymali Givenchy i linię rzek.
- Zjednoczenie Besarabii z Rumunią9 kwietnia 1918 Rada Kraju w Kiszyniowie przegłosowała 86 głosami połączenie Besarabii z Rumunią, z zastrzeżeniem autonomii i reformy rolnej.
- 10
- Ostrzał Monrowii10 kwietnia 1918 niemiecki krążownik podwodny U-154 ostrzelał Monrowię. Zniszczył francuską stację radiową, wcześniej zatopił jedyny okręt Liberii.
- Niemiecko-turecki traktat osiedleńczy10 kwietnia 1918 Niemcy i Turcja wymieniły w Berlinie ratyfikacje umowy o osiedlaniu się i dziewięciu innych traktatów, które zastępowały kapitulacje.
- 12
- Ostatni nalot sterowców z ofiaramiW nocy z 12 na 13 kwietnia 1918 pięć niemieckich sterowców zbombardowało środkową Anglię. W Wigan zginęło 7 osób. Był to ostatni nalot sterowców z ofiarami.
- Zjednoczone sejmy bałtyckie12 kwietnia 1918 w Rydze zjednoczona rada Inflant i Estonii, zdominowana przez Niemców bałtyckich, poprosiła o monarchię w unii personalnej z Prusami.
- 14
- Turcy zajmują Batumi14 kwietnia 1918 Turcy zajęli Batumi, główny port Zakaukazia nad Morzem Czarnym. Twierdza skapitulowała po kilku godzinach, a Konstantynopol świętował.
- Dymisja Czernina14 kwietnia 1918 hrabia Ottokar Czernin złożył dymisję z urzędu ministra spraw zagranicznych Austro-Węgier. Pogrążyła go afera Sykstusa, którą sam wywołał.
- 25
- Kluczowe wydarzenieNiemcy zdobywają wzgórze Kemmel25 kwietnia 1918 po ostrzale gazowym Alpenkorps w nieco ponad godzinę zdobył broniony przez Francuzów Kemmelberg. Brytyjczycy utrzymali skrzydło pod Ypres.
- Turcy zajmują Kars25 kwietnia 1918 Ormianie na rozkaz z Tyflisu oddali Turkom bez walki twierdzę Kars, z jej działami i zapasami. Rosja zdobyła ją w 1877 roku.
maj
- 03
- Samsam os-Saltane premierem PersjiWedług brytyjskiej chronologii 3 maja 1918 premierem Persji został wódz Bachtiarów Samsam os-Saltane, nieprzychylny Ententcie. 31 maja podał się do dymisji.
- Desant w Peczendze3 maja 1918 brytyjski krążownik Cochrane wysadził marynarzy i piechotę morską w Peczendze nad Oceanem Arktycznym, by bronić jej przed fińskimi białymi.
- 09
- Rząd ŁyzohubaW pierwszych dniach maja 1918 hetman Skoropadski powierzył rząd Fedirowi Łyzohubowi. W gabinecie przeważali kadeci, a ukraińscy socjaliści go zbojkotowali.
- Sidónio Pais wybrany prezydentem9 maja 1918 Sidónio Pais został ogłoszony prezydentem Portugalii, wybranym 28 kwietnia w pierwszych w historii kraju bezpośrednich wyborach głowy państwa.
- 11
- Pokój fińsko-turecki11 maja 1918 w Berlinie przedstawiciele Finlandii i Turcji podpisali traktat pokojowy. Stwierdzał, że między oboma państwami nie ma stanu wojny.
- Rokowania w Batumi11 maja 1918 w Batumi zebrała się turecko-zakaukaska konferencja pokojowa. Turcy odrzucili warunki brzeskie i zażądali kolejnych ziem i kolei.
- 31
- Niemcy nad Marną31 maja 1918 Niemcy stali nad Marną od Château-Thierry po Dormans, pierwszy raz od 1914. Do Château-Thierry dotarli pierwsi Amerykanie z 3 Dywizji.
- Cooreman premierem Belgii31 maja 1918 ustąpił premier Belgii Charles de Broqueville. Na czele rządu na wygnaniu stanął katolik Gérard Cooreman, bankier i były przewodniczący Izby.
czerwiec
- 06
- Zatonięcie „Koningin Regentes”6 czerwca 1918 na Morzu Północnym storpedowano holenderski statek szpitalny Koningin Regentes, który woził jeńców na wymianę. Zginęło 7 marynarzy.
- Amerykanie atakują w lesie Belleau6 czerwca 1918 amerykańska piechota morska zdobyła wzgórze 142 i Bouresches i wdarła się do lasu Belleau. Brygada straciła tego dnia ponad tysiąc ludzi.
- 08
- Niemcy lądują w Poti8 czerwca 1918 w gruzińskim porcie Poti wylądowały dwa niemieckie bataliony z Krymu. Miały chronić Gruzję przed Turkami i strzec kolei do Baku.
- Bolszewicy żądają wycofania wojsk Ententy8 czerwca 1918 rada w Murmańsku odczytała generałowi Poole'owi telegram Lenina i Cziczerina, by sojusznicy natychmiast opuścili Rosję. Rada wolała ich zostawić.
- 12
- Wojska Komuny Bakijskiej zajmują Kurdamir12 czerwca 1918 wojska bolszewickiego Baku zajęły po krótkiej walce stację Kurdamir. Turcy, których chronologia wskazuje jako zdobywców, weszli tam w lipcu.
- Rozejm ukraińsko-rosyjski12 czerwca 1918 w Kijowie delegacje Państwa Ukraińskiego i Rosji radzieckiej podpisały wstępną umowę o przerwaniu walk na całym froncie na czas rokowań.
- 30
- Amerykanie we WłoszechPod koniec czerwca 1918 do Włoch dotarły pierwsze oddziały armii USA, sekcje sanitarne. Pułk piechoty przybył dopiero w lipcu, a lotnicy byli tam od 1917.
- Murmańska rada po stronie Ententy30 czerwca 1918 rada w Murmańsku postanowiła nie słuchać rozkazów Moskwy, by wyprzeć sojuszników, i wezwała Ententę do wspólnej obrony regionu przed Niemcami.
lipiec
- 09
- Hintze ministrem spraw zagranicznych9 lipca 1918 Richard von Kühlmann stracił urząd sekretarza stanu spraw zagranicznych. Zastąpił go kontradmirał Paul von Hintze, kandydat miły generałom.
- Włosi zajmują Berat9 lipca 1918 włoska brygada Tanaro bez walki weszła do Beratu, a inna brygada zajęła Fier. Rozbity XIX Korpus austro-węgierski cofał się na północ.
- 15
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy nad Marną15 lipca 1918 Niemcy uderzyli po obu stronach Reims. W Szampanii rozbili się o obronę Gouraud, a nad Marną przeszli rzekę pod Dormans i utknęli.
- Brytyjski protest w sprawie piaskuW połowie lipca 1918 Londyn zaprotestował przeciw holendersko-niemieckiemu porozumieniu o piasku i żwirze. Sprzymierzeni żądali kontroli tranzytu do Belgii.
sierpień
- 02
- Alianci odbijają Soissons2 sierpnia 1918 Niemcy opuścili Soissons i wysadzili mosty na Aisne, a Francuzi weszli do spalonego miasta. Tak skończyła się bitwa w Soissonnais i nad Ourcq.
- Alianci w Archangielsku2 sierpnia 1918 spiskowcy obalili władzę bolszewików w Archangielsku, a do miasta wpłynęły okręty generała Poole'a. Powstał rząd Nikołaja Czajkowskiego.
- 08
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Montdidier8 sierpnia 1918 obok Brytyjczyków pod Amiens uderzyła francuska 1 Armia Debeneya. Zdobyła Moreuil i przeszła Avre, ale nie doszła do Arvillers.
- Brytyjskie zapewnienie dla FinlandiiW sierpniu 1918 Londyn zapewnił Finów, że nie ma wobec nich wrogich zamiarów, ale o Karelii i wybrzeżu murmańskim nie on może rozstrzygać.
- 11
- Koniec bitwy pod Amiens11 sierpnia 1918 Haig wstrzymał natarcie pod Amiens, które utknęło na starych okopach z 1916 roku. W Avesnes Ludendorff zaproponował dymisję.
- Japończycy we Władywostoku11 sierpnia 1918 we Władywostoku zaczęła lądować japońska 12 Dywizja. Japonia obiecała do 12 tysięcy żołnierzy, a do listopada wysłała ponad 70 tysięcy.
- 13
- Wielka Brytania uznaje Czechosłowaków13 sierpnia 1918 ogłoszono deklarację Balfoura z 9 sierpnia. Wielka Brytania uznała Czechosłowaków za naród sprzymierzony, a ich Radę Narodową za zalążek rządu.
- Dymisja Capellego13 sierpnia 1918 admirał Eduard von Capelle ustąpił z Urzędu Marynarki Rzeszy. Jego odejście było częścią przewrotu w dowództwie floty, którym kierował Scheer.
- 26
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Scarpe26 sierpnia 1918 o trzeciej w nocy Kanadyjczycy uderzyli na wschód od Arras i przed ósmą rano odbili Monchy-le-Preux. Ofensywa aliantów objęła front 1 Armii.
- Austriacy odbijają BeratPod koniec sierpnia 1918 Austriacy odzyskali Fier i Berat, a Włosi cofnęli się na wzgórza Malakastry. Dalszy marsz zatrzymały brak zaopatrzenia i malaria.
- 31
- Niemcy opuszczają Kemmel31 sierpnia 1918 wojska brytyjskiej 2 Armii zajęły opuszczone przez Niemców wzgórze Kemmel, zdobyte przez nich w kwietniu. U jego stóp walczyli Amerykanie.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy pod Bapaume31 sierpnia 1918 Australijczycy uderzyli na Mont Saint-Quentin nad Péronne, a 3 Armia odpierała kontrataki za Bapaume. Zaczęła się druga bitwa pod Bapaume.
wrzesień
- 04
- Alianci zajmują Obozierską4 września 1918 sojusznicy zajęli stację Obozierska na kolei z Archangielska do Wołogdy. Jej obrona upadła, gdy pułk czerwonych przeszedł na ich stronę.
- Xu Shichang prezydentem Chin4 września 1918 parlament w Pekinie, zdominowany przez stronników Duana Qirui, wybrał na prezydenta Chin Xu Shichanga. Południe nie uznało wyboru.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Havrincourt12 września 1918 3 Armia Bynga zdobyła Havrincourt i Trescault przed Linią Hindenburga, a Nowozelandczycy bili się z elitarną Dywizją Strzelców.
- Walki pod CzamowemW połowie września 1918 Brytyjczycy, wspierani przez flotyllę rzeczną, wyparli bolszewików z Czamowa nad Dwiną. Monitor M25 unieszkodliwił czerwony parowiec.
- 15
- Upadek BakuW nocy z 14 na 15 września 1918 Brytyjczycy odpłynęli z Baku, a do miasta weszła Kaukaska Armia Islamu. Zdobyciu Baku towarzyszyła rzeź Ormian.
- Austriacka nota pokojowaW połowie września 1918 Austro-Węgry wezwały wszystkie państwa wojujące do poufnych rozmów o pokoju. Wilson odrzucił propozycję w niespełna pół godziny.
- 16
- Koniec bitwy pod Saint-Mihiel16 września 1918 zakończyła się bitwa pod Saint-Mihiel. Amerykanie umocnili się na linii Haudiomont–Vandières, a ich dywizje ruszały już nad Mozę i Argonny.
- Ostatni nalot na ParyżW nocy z 15 na 16 września 1918 niemieckie bombowce po raz ostatni zaatakowały Paryż. Bomby spadły na północne i wschodnie dzielnice oraz przedmieścia.
- 18
- Japończycy zajmują Błagowieszczeńsk18 września 1918 kozacy amurscy i oddział japoński przeprawili się przez Amur i bez walki zajęli Błagowieszczeńsk. Władza radziecka nad Amurem upadła.
- Początek bitwy pod Dojranem18 września 1918 Brytyjczycy i Grecy uderzyli na bułgarskie umocnienia nad jeziorem Dojran. Grecy zdobyli przednią linię, ale główne natarcie się załamało.
- 28
- Kluczowe wydarzeniePoczątek piątej bitwy pod Ypres28 września 1918 Belgowie i Brytyjczycy pod wodzą króla Alberta I uderzyli spod Ypres. W jeden dzień odbili Passchendaele, Gheluvelt i las Houthulst.
- Armia Polska sprzymierzoną armią28 września 1918 Francja i Komitet Narodowy Polski zawarły umowę, która uznała Armię Polską za autonomiczną, sprzymierzoną i współwojującą z Ententą.
- 29
- Kapitulacja garnizonu Ma’anu29 września 1918 pod Zizą na południe od Ammanu turecki garnizon z Ma’anu, otoczony przez Beduinów, poddał się australijskiej lekkiej kawalerii.
- Kluczowe wydarzenieLudendorff żąda rozejmu29 września 1918 w Spa Hindenburg i Ludendorff zażądali natychmiastowej prośby o rozejm. Cesarz zgodził się na apel do Wilsona i na rząd parlamentarny.
październik
- 01
- Francuzi odbijają Saint-Quentin1 października 1918 francuska 1 Armia Debeneya weszła do Saint-Quentin, opuszczonego przez Niemców. Z miasta, wysiedlonego w 1917 roku, zostały ruiny.
- Zajęcie Damaszku1 października 1918 australijscy jeźdźcy przegalopowali przez Damaszek, a za nimi weszli Arabowie Fajsala z Lawrence'em. Skończyło się 400 lat rządów Turków.
- Zapora w Cieśninie OtrantoBrytyjska chronologia notuje 1 października 1918 ustanowienie stałej zapory z sieci minowych w Cieśninie Otranto. Miała zamknąć U-Bootom wyjście z Adriatyku.
- Kanadyjczycy w Archangielsku1 października 1918 do Archangielska przypłynęła 16 Brygada Kanadyjskiej Artylerii Polowej. Tym samym konwojem przybył generał Edmund Ironside.
- 03
- Brytyjczycy ponownie odbijają ArmentièresNa początku października 1918 Niemcy opuścili Armentières, zdobyte w kwietniu nad Lys. Brytyjczycy wrócili do miasta, z którego zostały ruiny.
- Starcie nad jeziorem PiaozieroNa początku października 1918 czerwoni Finowie z Legionu Murmańskiego rozbili nad jeziorem Piaoziero w Karelii ostatni oddział białych Finów.
- Brytyjczycy zajmują Lens3 października 1918 Brytyjczycy weszli do opuszczonego przez Niemców Lens. Po czterech latach okupacji z górniczego miasta zostało pole gruzów.
- 04
- Kluczowe wydarzenieNoty pokojowe do Wilsona4 października 1918 Niemcy i Austro-Węgry wysłały prezydentowi Wilsonowi noty z prośbą o rozejm i rokowania pokojowe na podstawie czternastu punktów.
- Haller naczelnym wodzem4 października 1918 Komitet Narodowy Polski mianował gen. Józefa Hallera naczelnym wodzem Armii Polskiej. 6 października generał złożył przysięgę na froncie.
- 05
- Koniec bitwy o linię Beaurevoir5 października 1918 Australijczycy zdobyli Montbrehain w swojej ostatniej bitwie tej wojny, a Brytyjczycy wieczorem weszli do Beaurevoir.
- Serbowie odbijają VranjeNa początku października 1918 serbska 1 Armia odrzuciła austro-węgierską 9 Dywizję i odzyskała Vranje, pierwsze duże miasto w dolinie Morawy.
- 07
- Francuzi zajmują Bejrut7 października 1918 francuskie okręty weszły do portu w Bejrucie, gdzie od kilku dni powiewała flaga arabska. Dzień później przyszła brytyjska piechota.
- Włosi zajmują Elbasan7 października 1918 po południu wojska włoskie, idące od Beratu doliną Devollu, weszły do Elbasanu. Austriacy cofali się z Albanii na północ.
- 14
- Włosi zajmują Durrës14 października 1918 rano włoska piechota weszła do Durrës, opuszczonego przez Austriaków. Tego samego dnia Włosi zajęli Tiranę.
- Druga nota Wilsona14 października 1918 Wilson zażądał od Niemiec gwarancji przewagi aliantów, końca ataków na statki pasażerskie i zmiany władzy. Berlin ustąpił 20 października.
- Turecka nota pokojowa14 października 1918 prezydent Wilson otrzymał przez Hiszpanię notę rządu osmańskiego z prośbą o rozejm i pokój na podstawie czternastu punktów.
- Francuzi ponownie zdobywają Craonne14 października 1918 francuski 320 Pułk Piechoty wyzwolił według źródeł francuskich ruiny Craonne. Niemcy oddali grzbiet Chemin des Dames bez walki.
- Bitwa pod Duszakiem14 października 1918 Pendżabczycy i indyjscy kawalerzyści zdobyli stację Duszak w Zakaspiu. Ponieśli ciężkie straty, ale bolszewicy wkrótce się cofnęli.
- 18
- Brytyjczycy w Omsku18 października 1918 brytyjski 25 Batalion Pułku Middlesex po podróży koleją z Władywostoku przez całą Syberię dotarł do Omska.
- Deklaracja waszyngtońska18 października 1918 Masaryk wręczył w Waszyngtonie deklarację niepodległości Czechosłowacji. Ogłaszała republikę i zrywała z Habsburgami.
- 24
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Vittorio Veneto24 października 1918, w rocznicę Caporetto, Włosi uderzyli na Grappę. Austriacy odparli szturmy, a wezbrana Piawa opóźniła główne natarcie przez rzekę.
- Andrássy ministrem spraw zagranicznych24 października 1918 Buriána zastąpił hrabia Gyula Andrássy młodszy, syn twórcy sojuszu z Niemcami i ostatni wspólny minister spraw zagranicznych.
- 31
- Włosi zajmują Szkodrę31 października 1918 Włosi po walce weszli do starej Szkodry. Dzień wcześniej nową część miasta zajęli Serbowie, co wywołało spór między sojusznikami.
- Flota dla Państwa SHS31 października 1918 w Puli Horthy przekazał flotę austro-węgierską delegatom Rady Narodowej Słoweńców, Chorwatów i Serbów. Dowództwo objął Janko Vuković.
- Kluczowe wydarzenieWyzwolenie Krakowa31 października 1918 polscy żołnierze armii austro-węgierskiej bez jednego strzału rozbroili garnizon Krakowa. Austriacka komenda oddała władzę Polakom.
listopad
- 01
- Serbowie ponownie odbijają Belgrad1 listopada 1918 serbska 1 Armia wkroczyła do Belgradu, który ostatnie wojska państw centralnych opuściły tego dnia za Sawą i Dunajem, wysadzając mosty.
- Atak na Fife1 listopada 1918 kolumna Lettow-Vorbecka uderzyła na brytyjską placówkę Fife w Rodezji Północnej. Okopana załoga się utrzymała i 2 listopada Niemcy odeszli.
- Fałszywa wiadomość o abdykacji BorysaNa początku listopada 1918 agencje podały, że car Borys III abdykował, a Bułgaria jest republiką chłopską. Wiadomość była fałszywa, Borys panował do 1943 roku.
- 03
- Zajęcie Valenciennes2 listopada 1918 Kanadyjczycy oczyścili z Niemców Valenciennes, a 3 listopada Niemcy porzucili linię Skaldy. Okupacja trwała ponad cztery lata.
- Włosi zajmują Triest3 listopada 1918 po południu w Trieście przybił włoski niszczyciel Audace. Generał Petitti di Roreto objął miasto w posiadanie w imieniu króla Włoch.
- 04
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Sambrą4 listopada 1918 Brytyjczycy przeszli we mgle Kanał Sambra–Oise i las Mormal, a Nowozelandczycy zdobyli Le Quesnoy. Pod Ors zginął poeta Wilfred Owen.
- Włosi zajmują Bar4 listopada 1918 włoska marynarka wojenna zajęła Bar (Antivari), czarnogórski port opuszczony przez wojska austro-węgierskie w ostatnich dniach wojny.
- 06
- Francuzi zajmują Rethel6 listopada 1918 Francuzi weszli do zrujnowanego Rethel nad Aisne. Niemcy, zagrożeni na całym froncie, cofali się już ku Mozie.
- Regent Aleksander w BelgradzieNa początku listopada 1918 do odzyskanego Belgradu przybył regent Aleksander z gen. Franchet d’Espérey. Stary król Piotr I wrócił do stolicy dopiero w 1919.
- 07
- Republika BawarskaW nocy z 7 na 8 listopada 1918 Kurt Eisner ogłosił w Monachium Wolne Państwo Bawarię i detronizację Wittelsbachów. Król Ludwik III uciekł z miasta.
- Konferencja genewska6–9 listopada 1918 w Genewie Pašić, Korošec i Trumbić uzgodnili wspólny rząd Serbii i Państwa SHS. Belgrad wkrótce odrzucił to porozumienie.
- Rząd lubelskiW nocy z 6 na 7 listopada 1918 lewica niepodległościowa powołała w Lublinie Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele.
- 09
- Zajęcie Aleksandretty9 listopada 1918 brytyjskie i francuskie okręty weszły do zatoki Aleksandretty. Mustafa Kemal chciał bronić portu, ale rząd w Konstantynopolu kazał mu ustąpić.
- Zatopienie „Britannii”9 listopada 1918 UB-50 storpedował u wejścia do Cieśniny Gibraltarskiej pancernik Britannia. Zginęło około 50 marynarzy, ponad 700 ocalało.
- Czechosłowacy w JekaterynburguOkoło 9–10 listopada 1918 Czechosłowacy w Jekaterynburgu uroczyście świętowali narodziny swojego państwa. Pułki legionu dostały sztandary.
- 10
- Belgowie odbijają Gandawę10 listopada 1918 Niemcy opuścili Gandawę, a do miasta weszli Belgowie. Okupacja stolicy Flandrii Wschodniej, trwająca od 1914 roku, dobiegła końca.
- Rumunia wraca do wojny10 listopada 1918 francuskie bataliony przeprawiły się przez Dunaj pod Ruse, a król Ferdynand wezwał Rumunów, by znów chwycili za broń przeciw Niemcom.
- Cesarz Wilhelm w Holandii10 listopada 1918 Wilhelm II opuścił Spa i przekroczył granicę holenderską w Eijsden. Rząd Holandii, neutralnego kraju, udzielił mu schronienia.
- 11
- Brytyjczycy odbijają MonsRankiem 11 listopada 1918 Kanadyjczycy wkroczyli do Mons, gdzie w 1914 Brytyjczycy stoczyli pierwszą bitwę. Wojna skończyła się tam, gdzie się zaczęła.
- Uznanie Łotwy i Estonii11 listopada 1918 Balfour potwierdził na piśmie uznanie Łotewskiej Rady Narodowej. W Tallinnie wznowił działalność Estoński Rząd Tymczasowy.
- 13
- Alianci w Konstantynopolu12 listopada 1918 flota sprzymierzonych przeszła przez Dardanele, a rano 13 listopada stanęła przed Konstantynopolem. Zaczęła się okupacja stolicy imperium.
- Rozejm belgradzki13 listopada 1918 w Belgradzie Węgry podpisały z aliantami konwencję wojskową. Linia demarkacyjna oddała Banat, Baczkę i część Siedmiogrodu pod okupację.
- 14
- Zawieszenie broni w Afryce Wschodniej13 listopada 1918 wieść o rozejmie dotarła do Lettow-Vorbecka w Rodezji Północnej. 14 listopada nad rzeką Chambeshi zgodził się przerwać walkę.
- Zatonięcie „Cochrane”14 listopada 1918 brytyjski krążownik pancerny Cochrane wszedł we mgle na mieliznę u ujścia Mersey i przełamał się na pół. Nikt nie zginął.
- Rozwiązanie Rady Regencyjnej14 listopada 1918 regenci rozwiązali Radę Regencyjną i oddali całą władzę zwierzchnią Piłsudskiemu. Piłsudski desygnował tego dnia Daszyńskiego na premiera.
- 16
- Pochód aliantów nad RenW połowie listopada 1918 armie sprzymierzonych ruszyły za cofającymi się Niemcami ku Renowi. Brytyjska chronologia podaje 16 listopada, inne źródła 17.
- Mobilizacja w Estonii16 listopada 1918 estoński Rząd Tymczasowy postanowił zwołać ochotniczą Armię Ludową. Obowiązkowo powołał tylko oficerów, lekarzy i urzędników wojskowych.
- 17
- Francuzi wkraczają do Miluzy17 listopada 1918 wojska francuskie generała Hirschauera uroczyście wkroczyły do Miluzy. Wróciły do miasta, które dwa razy musiały opuścić w sierpniu 1914.
- Rząd Moraczewskiego17 listopada 1918, po rezygnacji Ignacego Daszyńskiego, Józef Piłsudski powierzył urząd premiera socjaliście Jędrzejowi Moraczewskiemu.
- 18
- Belgowie wracają do BrukseliW połowie listopada 1918 ostatni Niemcy opuścili Brukselę, wrócił burmistrz Max, a do stolicy weszli żołnierze belgijscy. Kończyła się okupacja.
- Włosi wzmacniają Fiume17 listopada 1918 do Fiume wkroczyły wojska włoskie generała San Marzano. Chorwacką władzę usunięto, a Jugosłowianie zaprotestowali.
- 20
- Amerykanie wkraczają do LuksemburgaOkoło 20 listopada 1918 amerykańska 3 Armia w marszu nad Ren weszła do Luksemburga. Mieszkańcy witali ją kwiatami po ponad czterech latach okupacji.
- Maruszewski w ArchangielskuW listopadzie 1918 do Archangielska przybył generał Władimir Maruszewski. Objął dowództwo rosyjskich wojsk Obwodu Północnego i urząd generała gubernatora.
- 21
- Internowanie Floty Pełnomorskiej21 listopada 1918 Grand Fleet wyszła na spotkanie Floty Pełnomorskiej i odprowadziła 70 niemieckich okrętów do Firth of Forth, skąd popłynęły do Scapa Flow.
- Brytyjczycy zajmują Namur21 listopada 1918 Brytyjczycy weszli do Namuru, belgijskiej twierdzy zdobytej przez Niemców w 1914 roku. Tu wojska idące nad Ren stanęły na postój.
- 26
- Alianci na granicy NiemiecPod koniec listopada 1918 ostatni Niemcy opuścili Belgię, a wojska sprzymierzonych doszły do granicy Niemiec. 1 grudnia wszystkie ruszyły dalej, ku Renowi.
- Alianci w SewastopoluPod koniec listopada 1918 do Sewastopola wpłynęła eskadra aliancka. Przejęła od Niemców okręty dawnej Floty Czarnomorskiej, w tym drednot „Wola”.
- Zgromadzenie w Podgoricy26 listopada 1918 Wielkie Zgromadzenie Narodowe w Podgoricy zdetronizowało króla Mikołaja I i ogłosiło zjednoczenie Czarnogóry z Serbią.
- 28
- Bolszewicy zdobywają Narwę28 listopada 1918 Armia Czerwona uderzyła na Narwę, z której wycofywali się Niemcy. Estończycy musieli oddać miasto. Zaczęła się estońska wojna o niepodległość.
- Unia Bukowiny z Rumunią28 listopada 1918 Kongres Generalny Bukowiny w Czerniowcach uchwalił połączenie kraju z Rumunią. Większość Ukraińców zbojkotowała obrady.
grudzień
- 08
- Amerykanie zajmują Koblencję8 grudnia 1918 do opuszczonej przez Niemców Koblencji weszli pierwsi żołnierze amerykańskiej 3 Armii. Miasto stało się sercem amerykańskiej strefy okupacyjnej.
- Starcie na Morzu Kaspijskim8 grudnia 1918 dwa uzbrojone statki brytyjskiej flotylli starły się koło wyspy Czeczeń z okrętami bolszewików, osłaniającymi desant z Astrachania.
- 20
- Dyrektoriat w Kijowie19 grudnia 1918 Dyrektoriat Ukraińskiej Republiki Ludowej uroczyście wjechał do Kijowa. Na placu Sofijskim odprawiono nabożeństwo i odbył się wiec.
- Protić premierem Królestwa SHS20 grudnia 1918 regent Aleksander powołał pierwszy rząd Królestwa SHS ze Stojanem Proticiem na czele. Nikola Pašić stracił urząd premiera, który pełnił od 1912.
- 26
- Zachodnioukraińska Republika LudowaPod koniec 1918 roku rząd Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej działał w Tarnopolu. Budował armię i przygotowywał zjednoczenie z Ukrainą naddnieprzańską.
- Paderewski w Poznaniu26 grudnia 1918 do Poznania przyjechał Ignacy Jan Paderewski. Witały go tłumy z pochodniami, a z okna hotelu Bazar przemówił do zebranych Polaków.
- 30
- Alianci zajmują Kodysz30 grudnia 1918 Amerykanie z 339 pułku piechoty, wsparci kanadyjską artylerią, odbili od bolszewików wieś Kodysz na froncie na południe od Archangielska.
- Założenie KPD30 grudnia 1918 w Berlinie zaczął się zjazd, na którym Związek Spartakusa i lewicowi radykałowie z Bremy i Hamburga założyli Komunistyczną Partię Niemiec.