Rada ministrów Austro-Węgier zatwierdza projekt ultimatum dla Serbii

19 lipca 1914 roku austro-węgierska rada ministrów zatwierdziła projekt ultimatum, które kilka dni później miało zostać wręczone Serbii. Był to moment, w którym wcześniejsze polityczne decyzje zyskały już ostateczniejszy, konkretny kształt dyplomatyczny. Nie chodziło wyłącznie o sam fakt postawienia Belgradowi ostrych żądań, lecz o takie dobranie ich treści, aby Serbia znalazła się w sytuacji niemal bez wyjścia.

Wiedniu zależało, by dokument sprawiał wrażenie formalnie uzasadnionej reakcji na zamach w Sarajewie, ale równocześnie zawierał warunki trudne do pogodzenia z suwerennością państwa serbskiego. W praktyce oznaczało to, że ultimatum miało stworzyć Austro-Węgrom polityczne i moralne uzasadnienie dla późniejszej akcji wojskowej. Z punktu widzenia decydentów monarchii idealnym rozwiązaniem nie była spokojna ugoda, lecz odrzucenie lub tylko częściowe przyjęcie żądań przez Belgrad.

Zatwierdzenie projektu z 19 lipca pokazywało też, jak ściśle działania Wiednia wiązały się z kalkulacjami Berlina. Niemcy nadal popierały twardy kurs wobec Serbii, ale zależało im, by cała operacja została rozegrana tak, aby odpowiedzialność za eskalację spadła przede wszystkim na Austro-Węgry i Serbię, a nie na sam Berlin. Dlatego ważne były już nie tylko treść ultimatum, lecz także moment jego doręczenia oraz sposób przedstawienia go europejskim stolicom.

Nieprzypadkowo zwlekano z przekazaniem noty do 23 lipca. Wiedeń i Berlin liczyły, że odpowiednie rozłożenie czasu utrudni szybką wspólną reakcję Francji i Rosji, a jednocześnie pozwoli przedstawić konflikt jako lokalny spór austro-serbski. Tego rodzaju rachuba polityczna była jednym z najbardziej charakterystycznych elementów kryzysu lipcowego: wielkie mocarstwa nie tylko podejmowały decyzje, ale też starannie reżyserowały ich kolejność i oprawę.

Dlatego 19 lipca 1914 roku należy uznać za jeden z ostatnich etapów przed otwartym kryzysem europejskim. Po tej dacie sprawa nie dotyczyła już tego, czy Serbia otrzyma ultimatum, ale kiedy dokładnie zostanie ono wręczone i jak inne państwa zareagują na dokument przygotowany w taki sposób, by trudno było go w pełni przyjąć.