Rada ministrów Austro-Węgier decyduje o akcji przeciw Serbii

14 lipca 1914 roku w Wiedniu kryzys po zamachu sarajewskim wszedł w nową fazę. Tego dnia w austro-węgierskim kierownictwie politycznym przesądziło się, że monarchia pójdzie na konfrontację z Serbią. Nie oznaczało to jeszcze natychmiastowego wypowiedzenia wojny, ale decyzja co do kierunku działania była już w praktyce podjęta: Serbia miała otrzymać ultimatum tak sformułowane, by jego przyjęcie było skrajnie trudne, a odrzucenie mogło stać się podstawą do użycia siły.

Najważniejsza zmiana dotyczyła Istvána Tiszy, premiera Węgier. W poprzednich dniach był on najważniejszym przeciwnikiem pochopnej wojny, ponieważ obawiał się interwencji Rosji i przekształcenia konfliktu bałkańskiego w wojnę ogólnoeuropejską. 14 lipca ustąpił jednak pod presją wydarzeń i argumentów pozostałych decydentów, uznając, że polityka powściągliwości może doprowadzić do osłabienia pozycji monarchii, a nawet naruszyć jej relacje z Niemcami.

To był moment politycznego domknięcia sporu wewnątrz Wiednia. Po niemieckim „czeku in blanco” z 5 lipca zwolennicy ostrego kursu, z ministrem spraw zagranicznych Leopoldem Berchtoldem i szefem sztabu Franzem Conradem von Hötzendorfem, zyskali przewagę. Nie debatowano już poważnie nad tym, czy uderzyć w Serbię, lecz jak to zrobić w sposób korzystny dyplomatycznie: tak, by odpowiedzialność za zerwanie pokoju można było zrzucić na Belgrad.

W tym samym czasie Berlin naciskał, by Austro-Węgry nie wycofywały się z raz obranej drogi. Niemieckie kierownictwo dawało do zrozumienia, że chwila jest sprzyjająca i że zwłoka może osłabić efekt polityczny po Sarajewie. W rezultacie w Wiedniu dojrzewał plan ultimatum z żądaniami na tyle ostrymi, by Serbia albo je odrzuciła, albo przyjęła kosztem własnej suwerenności.

Warto zachować precyzję: 14 lipca nie ustalono jeszcze ostatecznego tekstu noty, bo ten dopracowywano w kolejnych dniach, a formalnie zatwierdzono go dopiero później. Jednak właśnie tego dnia przesądziła się zasadnicza linia polityczna monarchii. Dlatego 14 lipca 1914 roku można uznać za jeden z kluczowych momentów, w których kryzys dyplomatyczny przestał być jeszcze sporem o śledztwo po Sarajewie, a stał się przygotowaniem do wojny z Serbią.