Emden atakuje Penang

O świcie 28 października 1914 roku niemiecki krążownik lekki Emden wpłynął na redę portu George Town na wyspie Penang w Cieśninie Malakka. Zatopił stojący tam rosyjski krążownik Żemczug, a wkrótce potem, już po wyjściu z portu, także francuski niszczyciel Mousquet. Był to najbardziej zuchwały wyczyn w rajdzie fregattenkapitäna Karla von Müllera.

Czwarty komin

Po ostrzale Madrasu Emden przez kilka tygodni polował na statki na zachód od Indii i wokół Cejlonu. Pod koniec października Müller postanowił zaatakować port w Penangu, należącym do brytyjskich Straits Settlements. Liczył, że zastanie tam okręty wojenne aliantów. Aby nie zostać rozpoznanym, Emden znów wystawił fałszywy czwarty komin, który upodabniał go do brytyjskiego krążownika typu Town.

W porcie stał rosyjski krążownik pancernopokładowy Żemczug. Przypłynął 26 października na przegląd kotłów i pracował na nim tylko jeden kocioł, więc nie mógł szybko ruszyć. Jego dowódca, kapitan 2 rangi baron Iwan Czerkasow, przebywał na lądzie, a na pokładzie nie wystawiono właściwej wachty. W pogotowiu była tylko niewielka ilość amunicji.

Atak z bliska

Emden podszedł do Żemczuga na odległość kilkuset metrów, podniósł niemiecką banderę i wystrzelił torpedę. Trafiła ona w rufową część okrętu. Niemcy otworzyli ogień z dział, a Rosjanie próbowali odpowiedzieć z nielicznych stanowisk. Po chwili Müller zawrócił i wystrzelił drugą torpedę. Ta trafiła w rejonie przedniej komory amunicyjnej. Potężna eksplozja rozerwała krążownik, który zatonął w ciągu kilku chwil.

Dane o stratach różnią się w zależności od źródła. Najczęściej podaje się, że zginęło 81 rosyjskich marynarzy, a ponad 120 zostało rannych, z których kilku zmarło później. Niektóre źródła mówią łącznie o 88 lub 89 zabitych. Stojące w porcie francuskie okręty, krążownik D’Iberville i niszczyciele, otworzyły ogień, ale nie trafiły Emdena.

Zatopienie Mousqueta

Opuszczając Penang, Emden napotkał francuski niszczyciel Mousquet, który wracał z patrolu. Mały okręt podjął nierówną walkę i po kilku minutach został zatopiony. Zginęło kilkudziesięciu francuskich marynarzy, w tym dowódca, porucznik Félix Théroinne. Emden zatrzymał się, by podjąć rozbitków. Z wody wyłowiono jednego oficera i 35 marynarzy. Kilku z nich zmarło z ran na pokładzie krążownika i zostało pochowanych w morzu z honorami wojskowymi. 30 października Müller przekazał pozostałych na zatrzymany brytyjski parowiec Newburn.

Skutki

Atak na Penang wstrząsnął aliantami. Pokazał, że Emden wciąż może uderzyć w dowolnym miejscu Oceanu Indyjskiego. Rosyjski sąd wojenny uznał Czerkasowa i jego zastępcę winnymi zaniedbań. Obaj zostali skazani na więzienie i degradację, ale car Mikołaj II zamienił im karę na służbę na froncie w stopniu szeregowych marynarzy. Emden zaś po Penangu skierował się na południe. Następnym celem Müllera była brytyjska stacja telegraficzna na Wyspach Kokosowych.