Francja
Tag
(518)1914
lipiec
sierpień
- 02
- Pierwsze walki na granicy francuskiej2 sierpnia 1914 w Joncherey zginęli pierwsi żołnierze na froncie zachodnim, Francuz Jules-André Peugeot i Niemiec Albert Mayer.
- Wielka Brytania gwarantuje ochronę francuskich wybrzeży2 sierpnia 1914 brytyjski rząd obiecał Francji, że Royal Navy obroni jej wybrzeża przed niemiecką flotą na Morzu Północnym i w kanale La Manche.
- 06
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy granicznej we FrancjiNa początku sierpnia 1914 rozpoczęła się tzw. bitwa graniczna, czyli seria starć armii francuskich z niemieckimi, trwająca aż do bitwy nad Marną.
- Francusko-brytyjska konwencja morska6 sierpnia 1914 Francja i Wielka Brytania zawarły w Londynie konwencję morską. Dowództwo sił sojuszniczych na Morzu Śródziemnym objął francuski admirał.
- 07
- Pierwsze oddziały Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji7 sierpnia 1914 we Francji wylądowały pierwsze oddziały brytyjskie. Główne siły korpusu ekspedycyjnego przeprawiły się przez kanał w kolejnych dniach.
- Francuzi przekraczają granicę Alzacji7 sierpnia 1914 francuski VII Korpus przekroczył granicę niemieckiej Alzacji. Żołnierze zajęli Altkirch i Thann, a następnego dnia wkroczyli do Miluzy.
- 11
- Niemcy odbijają MiluzęPo niemieckim kontrataku Francuzi wycofali się z Miluzy, zajętej zaledwie dwa dni wcześniej. Miasto wróciło w ręce niemieckie.
- Francja ogłasza pierwszą listę kontrabandy11 sierpnia 1914 francuski rząd ogłosił listy kontrabandy wojennej. Samoloty i balony uznano za kontrabandę bezwzględną.
- 16
- Brytyjski Korpus Ekspedycyjny zakończył lądowanie we Francji16 sierpnia 1914 zakończyło się lądowanie pierwotnego Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji. Przeprawa odbyła się bez strat.
- Zatopienie austro-węgierskiego krążownika Zenta16 sierpnia 1914 sojusznicza flota zaskoczyła u wybrzeży Czarnogóry austro-węgierski krążownik Zenta i zatopiła go. Zginęło 173 marynarzy.
- 20
- Koniec bitew pod Morhange i Sarrebourgiem20 sierpnia 1914 niemiecki kontratak w Lotaryngii rozbił francuską ofensywę. Armie francuskie wycofały się pod Nancy, ponosząc ciężkie straty.
- Niemcy oblegają twierdzę Longwy20 sierpnia 1914 wojska niemieckie zamknęły pierścień wokół francuskiej twierdzy Longwy. Załoga broniła się pod ciężkim ostrzałem do 26 sierpnia.
- 23
- Zestrzelenie sterowca Z VIII w Wogezach23 sierpnia 1914 niemiecki sterowiec wojskowy Z VIII, ostrzelany z ziemi podczas lotu nad francuskimi oddziałami, spadł w lesie koło Badonviller.
- Generał Dobell dowódcą wyprawy do Kamerunu23 sierpnia 1914 generał Charles Dobell został wyznaczony na dowódcę alianckich sił lądowych przeciw Kamerunowi Niemieckiemu.
- 24
- Koniec bitwy pod Charleroi24 sierpnia 1914 francuska 5 Armia wycofywała się znad Sambry w kierunku granicy francuskiej. Bitwa pod Charleroi zakończyła się klęską Francuzów.
- Koniec bitwy w Ardenach24 sierpnia 1914 francuskie 3 i 4 Armia, pobite w Ardenach, na rozkaz Joffre'a wycofywały się za Mozę. Zakończyła się jedna z najkrwawszych bitew granicznych.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny wyrusza do Francji24 sierpnia 1914 z Indii wypłynęły pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Najpierw skierowano je do Egiptu, a potem do Francji.
- 25
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Mozą25 sierpnia 1914 francuska 4 Armia, wycofana z Ardenów, stanęła za Mozą między Mézières a Stenay. Rozpoczęła się bitwa o przeprawy przez rzekę.
- Niemcy zajmują Valenciennes25 sierpnia 1914 wojska niemieckie wkroczyły do Valenciennes w północnej Francji. Miasto pozostało pod okupacją przez ponad cztery lata.
- Początek oblężenia Maubeuge25 sierpnia 1914 wojska niemieckie zaczęły okrążać francuską twierdzę Maubeuge nad Sambrą, pozostawioną w tyle przez wycofujących się aliantów.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Mortagne25 sierpnia 1914 armie Castelnau i Dubaila zatrzymały w Lotaryngii niemieckie natarcie na przesmyk Charmes i przeszły do kontrofensywy.
- Niemcy ponownie odbijają Miluzę25 sierpnia 1914, po wycofaniu się Francuzów, wojska niemieckie po raz drugi zajęły Miluzę. Miasto pozostało w ich rękach do końca wojny.
- Potyczka pod Tepe. Francuzi wkraczają do Kamerunu od strony Czadu25 sierpnia 1914 Brytyjczycy wyparli Niemców z posterunku Tepe nad Benue, a Francuzi z Czadu zaatakowali niemiecki fort w Kousséri.
- Francja ogłasza nowy dekret o kontrabandzie25 sierpnia 1914 francuski rząd wydał dekret o stosowaniu deklaracji londyńskiej, zaostrzając, podobnie jak Brytyjczycy, zasady zatrzymywania towarów.
- 26
- Kluczowe wydarzenieBitwa pod Le Cateau26 sierpnia 1914 II Korpus Smith-Dorriena stanął do walki pod Le Cateau wbrew woli dowództwa. Zapłacił wysoką cenę, ale powstrzymał pościg Niemców.
- Niemcy zajmują NoyonBrytyjska chronologia podaje, że 26 sierpnia 1914 Niemcy zajęli Noyon. Francuskie źródła datują wkroczenie Niemców do miasta na 30 sierpnia.
- Kapitulacja twierdzy Longwy26 sierpnia 1914 po wielodniowym ostrzale skapitulowała francuska twierdza Longwy. Jej załoga pod dowództwem ppłk. Darche'a trafiła do niewoli.
- Niemcy zajmują Cambrai26 sierpnia 1914 Niemcy po walkach ulicznych z francuskimi oddziałami terytorialnymi zajęli Cambrai. Okupacja miasta trwała ponad cztery lata.
- Niemcy zajmują DouaiBrytyjska chronologia notuje 26 sierpnia 1914 zajęcie Douai. Pierwsza okupacja miasta była krótka, na stałe Niemcy weszli tu 1 października.
- Kapitulacja Niemców w Togolandzie26 sierpnia 1914 niemieckie siły w Togolandzie skapitulowały przed wojskami brytyjsko-francuskimi. Niemcy straciły pierwszą kolonię w tej wojnie.
- Generał Gallieni gubernatorem wojskowym Paryża26 sierpnia 1914 generał Joseph Gallieni został gubernatorem wojskowym Paryża. Miał przygotować stolicę do obrony przed zbliżającymi się Niemcami.
- Dymisja ministra wojny Adolphe'a Messimy'ego26 sierpnia 1914 francuski minister wojny Adolphe Messimy stracił stanowisko w przebudowanym rządzie Vivianiego i wkrótce poszedł na front.
- Delcassé ministrem spraw zagranicznych Francji26 sierpnia 1914 Théophile Delcassé, twórca Entente cordiale, zastąpił Gastona Doumergue'a na stanowisku ministra spraw zagranicznych Francji.
- 27
- Niemiecka kawaleria u bram LillePod koniec sierpnia 1914 do pozbawionego obrony Lille docierały niemieckie patrole kawalerii. Prawdziwa okupacja miasta zaczęła się dopiero w październiku.
- Niemcy zajmują MézièresPod koniec sierpnia 1914 Niemcy opanowali Mézières i sąsiednie Charleville nad Mozą. We wrześniu miasto stało się siedzibą niemieckiej kwatery głównej.
- Alexandre Millerand ministrem wojny Francji27 sierpnia 1914 ogłoszono nominację Alexandre'a Milleranda na ministra wojny. Zastąpił Messimy'ego w odnowionym rządzie Vivianiego, rządzie jedności narodowej.
- 29
- Francuzi opuszczają ArrasPod koniec sierpnia 1914 francuskie oddziały terytorialne wycofały się z Arras. Miasto w Artois zostało bez obrony wobec zbliżających się Niemców.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Guise29 sierpnia 1914 francuska 5 Armia generała Lanrezaca przerwała odwrót i kontratakowała niemiecką 2 Armię Bülowa nad rzeką Oise.
- Niemcy zajmują SedanPod koniec sierpnia 1914 Niemcy zajęli Sedan nad Mozą, miasto, w którym w 1870 roku skapitulowała armia Napoleona III.
- 30
- Niemcy zajmują Laon, La Fère i RoyeNa przełomie sierpnia i września 1914 niemieckie armie zajęły Laon, La Fère i Roye. Miasta te pozostały w ich rękach przez większą część wojny.
- Koniec bitwy pod Guise30 sierpnia 1914 francuska 5 Armia przerwała walkę z armią Bülowa i wycofała się za rzekę Serre. Bitwa pod Guise dobiegła końca.
- Pierwszy niemiecki nalot na Paryż30 sierpnia 1914 niemiecki samolot Taube zrzucił na Paryż kilka małych bomb i ulotkę wzywającą miasto do kapitulacji. Był to pierwszy nalot na stolicę Francji.
- 31
- Niemcy wkraczają do Amiens31 sierpnia 1914 oddziały armii Klucka weszły bez walki do Amiens. Okupacja miasta trwała niespełna dwa tygodnie i skończyła się po bitwie nad Marną.
- Francusko-brytyjski podział TogolanduPod koniec sierpnia 1914 Wielka Brytania i Francja podzieliły zdobyty Togoland na dwie tymczasowe strefy okupacyjne. Lomé przypadło Brytyjczykom.
wrzesień
- 01
- Niemcy zajmują Craonne1 września 1914 wojska niemieckie ścigające Francuzów dotarły na wzgórza Chemin des Dames i zajęły wieś Craonne w departamencie Aisne.
- Niemcy zajmują Soissons1 września 1914 wojska niemieckie weszły do Soissons nad Aisne. Okupacja miasta trwała niespełna dwa tygodnie, do odwrotu Niemców po bitwie nad Marną.
- 03
- Koniec bitwy nad Mortagne3 września 1914 zakończyła się bitwa nad Mortagne. Francuzi utrzymali Lotaryngię, a Niemcy szykowali nowe uderzenie, tym razem na Nancy.
- Francja przyjmuje deklarację londyńską ze zmianami3 września 1914 Francja powiadomiła Stany Zjednoczone, że będzie przestrzegać deklaracji londyńskiej, ale ze zmianami zaostrzającymi kontrolę handlu.
- 05
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Ourcq5 września 1914 francuska 6 Armia Maunoury'ego uderzyła na flankę armii Klucka pod Meaux. Starcie pod Monthyon otworzyło wielką bitwę nad Marną.
- Niemcy docierają do ClayeNa początku września 1914 oddziały armii Klucka dotarły do Claye na wschód od Paryża. Brytyjska kronika uznała to za punkt najbliższy stolicy w tej wojnie.
- Niemcy zajmują ReimsNa początku września 1914 wojska niemieckie zajęły Reims. Okupacja miasta koronacyjnego królów Francji trwała nieco ponad tydzień.
- Niemcy opuszczają Lille5 września 1914 niemiecki oddział, który trzy dni wcześniej wkroczył do Lille, opuścił miasto. Na stałe Niemcy wrócili tu dopiero w październiku.
- Pakt londyński5 września 1914 Wielka Brytania, Francja i Rosja zobowiązały się w Londynie, że nie zawrą odrębnego pokoju. Ententa stała się formalnym sojuszem wojennym.
- 12
- Koniec bitwy o Grand Couronné12 września 1914 zakończyła się bitwa o Grand Couronné. Niemiecka 6 Armia wycofała się spod Nancy, a Francuzi odzyskali Lunéville i Pont-à-Mousson.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Aisne12 września 1914 Brytyjczycy i Francuzi, ścigający Niemców po bitwie nad Marną, dotarli nad Aisne. Niemcy okopali się na wzgórzach za rzeką.
- 19
- Wojska indyjskie wypływają z Egiptu do Marsylii19 września 1914 z Egiptu wypłynęły do Francji pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Tydzień później zeszły na ląd w Marsylii.
- Pożar katedry w Reims19 września 1914 niemieckie pociski podpaliły katedrę w Reims, miejsce koronacji królów Francji. Płonąca świątynia stała się symbolem wojennego barbarzyństwa.
- Francuska flota ostrzeliwuje Kotor19 września 1914 francuskie pancerniki ostrzelały austro-węgierskie baterie u wejścia do Zatoki Kotorskiej, osłaniając odwrót własnych krążowników.
- Wielka Brytania i Francja gwarantują nienaruszalność kolonii belgijskich19 września 1914 Wielka Brytania i Francja zapewniły Belgię, że po wojnie zachowa swoje kolonie, przede wszystkim Kongo Belgijskie.
- 22
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy w Pikardii22 września 1914 nowa francuska 2 Armia generała de Castelnau ruszyła do natarcia na północ od Oise. Zaczął się wyścig do morza.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy pod AlbertWe wrześniu 1914 Francuzi i Niemcy starli się pod Albert i Bapaume. Na wzgórzach nad Sommą powstał front, który przetrwał do bitwy nad Sommą w 1916.
- Von Spee ostrzeliwuje Papeete22 września 1914 krążowniki Scharnhorst i Gneisenau ostrzelały Papeete na Tahiti. Francuzi spalili zapasy węgla, zanim Niemcy zdołali je przejąć.
- 24
- Niemcy zajmują Péronne24 września 1914 wojska niemieckie ponownie zajęły Péronne nad Sommą. Miasto pozostało w ich rękach do marca 1917 roku.
- Niemcy zajmują Saint-Mihiel24 września 1914 Bawarczycy zajęli Saint-Mihiel nad Mozą, a nazajutrz fort Camp des Romains. Tak powstał występ, który Niemcy utrzymali do września 1918.
- 25
- Niemcy odbijają NoyonWedług brytyjskiej chronologii 25 września 1914 Niemcy odbili Noyon nad Oise. Front ustalił się tuż za miastem i trwał tam do marca 1917 roku.
- Koniec pierwszej bitwy pod AlbertBrytyjska chronologia zamyka pierwszą bitwę pod Albert 25 września 1914. Walki o wzgórza między Albert a Bapaume trwały jednak do końca września.
- 26
- Koniec pierwszej bitwy w Pikardii26 września 1914 zakończyła się pierwsza bitwa w Pikardii. Francuzi nie obeszli niemieckiego skrzydła, a front między Oise a Sommą zastygł w okopach.
- Niemcy zajmują Bapaume26 września 1914 wojska niemieckie zajęły Bapaume w Artois. Miasto pozostało w ich rękach do marca 1917 roku i stało się celem bitwy nad Sommą.
- Pierwsze oddziały indyjskie lądują w Marsylii26 września 1914 w Marsylii zeszły na ląd pierwsze oddziały Indyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego „A”. Miesiąc później walczyły już we Flandrii.
- 27
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy w Artois27 września 1914 wyścig do morza dotarł do Artois. Francuzi i Niemcy zaczęli walkę o Arras, Lens i wzgórza, które przez lata decydowały o losach frontu.
- Alianci zdobywają Dualę27 września 1914 wojska brytyjskie i francuskie zajęły Dualę, główny port Kamerunu Niemieckiego. Niemcy wycofali się w głąb kolonii i walczyli tam do 1916.
październik
- 04
- Niemcy zajmują Lens i Bailleul4 października 1914 Niemcy wkroczyli do Lens, ośrodka zagłębia węglowego w Artois. Brytyjska kronika notuje też zajęcie Bailleul.
- Koniec bitwy pod Arras4 października 1914 Maud'huy rozważał odwrót spod Arras, ale Joffre go zabronił i wysłał na północ Focha. Arras ocalało, Niemcy zajęli Lens.
- 10
- Brytyjczycy odbijają Hazebrouck i EstairesBrytyjska kronika notuje 10 października 1914 odbicie Hazebrouck i Estaires. Do Hazebrouck weszła brytyjska kawaleria, Estaires wciąż było zagrożone.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod La Bassée10 października 1914 brytyjski II Korpus, przerzucony znad Aisne, maszerował w stronę Béthune i La Bassée. Tak zaczęły się walki Brytyjczyków we Flandrii.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Messines12 października 1914 brytyjska kawaleria Allenby'ego zdobyła wzgórze Mont des Cats we Flandrii. Zaczęła się bitwa o grzbiet Messines na południe od Ypres.
- Koniec pierwszej bitwy w Artois12 października 1914 zakończyła się pierwsza bitwa w Artois. Francuzi utrzymali Arras, ale Lens oraz wzgórza Vimy i Lorette zostały w rękach Niemców.
- Kapitulacja Lille12 października 1914 po ciężkim bombardowaniu skapitulował francuski garnizon Lille. Dla miasta zaczęła się trwająca cztery lata niemiecka okupacja.
- 13
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Armentières13 października 1914 brytyjski III Korpus zaatakował Niemców pod Meteren we Flandrii. Po całodziennej walce w deszczu zdobył wieś, tracąc ponad 700 ludzi.
- Rząd belgijski w Hawrze13 października 1914 rząd Belgii odpłynął z Ostendy do Hawru. Osiadł w Sainte-Adresse, a Francja przyznała zajętym przez niego budynkom eksterytorialność.
listopad
grudzień
1915
styczeń
luty
marzec
- 17
- Francja zgłasza roszczenia do Syrii i CylicjiW połowie marca 1915 Francja zażądała dla siebie po wojnie Syrii i Cylicji. Była to jej cena za zgodę na rosyjskie panowanie nad Konstantynopolem.
- Hamilton obejmuje dowództwo nad Dardanelami17 marca 1915 generał Ian Hamilton przybył na Tenedos i naradził się z admirałem de Robeckiem. Flota chciała jeszcze spróbować sforsować cieśninę sama.
- Koniec pierwszej bitwy w Szampanii17 marca 1915 Francuzi przerwali ofensywę w Szampanii. Po trzech miesiącach walk zdobyli pas ziemi o głębokości 2–3 km, tracąc ponad 90 tysięcy ludzi.
kwiecień
- 12
- Pierwszy marsz na JaundeW kwietniu 1915 kolumny płk. Mayera wyruszyły z Edei w stronę Jaunde, stolicy Kamerunu Niemieckiego. 14 kwietnia wywalczyły przeprawy przez rzekę Kele.
- Paryż godzi się na rosyjski KonstantynopolW kwietniu 1915 Francja jako ostatnia zgodziła się, by po wojnie Rosja otrzymała Konstantynopol i cieśniny. Zastrzegła, że spełnione muszą być też jej plany.
maj
czerwiec
- 28
- Koniec pierwszego marszu na Jaunde28 czerwca 1915 ustały ataki Niemców na wojska płk. Mayera wycofane na linię Kele. Nieudany marsz na Jaunde kosztował aliantów ponad 300 zabitych i rannych.
- Alianci zajmują Ngaundere28 czerwca 1915 kolumna ppłk. Webb-Bowena wdarła się w burzy na płaskowyż pod Ngaundere w Kamerunie. Nazajutrz alianci zajęli miasto bez walki.
lipiec
sierpień
wrzesień
- 25
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy w Artois25 września 1915 francuska 10 Armia znowu uderzyła na wzgórza Vimy. Lewe skrzydło dotarło do Souchez, ale na reszcie frontu natarcie się załamało.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek drugiej bitwy w Szampanii25 września 1915 dwie armie francuskie uderzyły w Szampanii. Zdobyły pierwszą linię Niemców i 14 tysięcy jeńców, ale druga pozycja zatrzymała natarcie.
październik
- 08
- Koniec bitwy pod Loos8 października 1915 Niemcy próbowali odbić Loos i utracone okopy. Brytyjczycy i Francuzi odparli natarcie, a brytyjska nomenklatura kończy tym dniem bitwę.
- Niemcy zajmują grzbiet GaualaW nocy z 8 na 9 października 1915 oblężona załoga góry Mora zajęła grzbiet Gauala, z którego alianci od roku ostrzeliwali niemieckie pozycje.
- 13
- Pierwsze starcia Francuzów z BułgaramiW połowie października 1915 Francuzi z Salonik ruszyli w górę Wardaru do Serbii. Pierwszą walkę z Bułgarami stoczyli 21 października pod stacją Strumica.
- Théophile Delcassé podaje się do dymisji13 października 1915 francuski minister spraw zagranicznych Théophile Delcassé ostatecznie ustąpił. Odchodził chory, po klęsce dyplomacji Ententy w Bułgarii.
- 19
- Bułgarzy zajmują SztipOkoło 19 października 1915 Bułgarzy nacierający doliną Bregałnicy zajęli Sztip. Przed nimi otwierało się Owcze Pole i droga nad Wardar, ku kolei do Salonik.
- Japonia przystępuje do paktu londyńskiego19 października 1915 Japonia przystąpiła do paktu londyńskiego z 1914 roku. Zobowiązała się, że nie zawrze z Niemcami odrębnego pokoju.
- 21
- Ostrzelanie Dedeagacz21 października 1915 okręty brytyjskie, francuskie i rosyjskie ostrzelały bułgarski port Dedeagacz i wybrzeże po Porto Lagos. Zniszczyły koszary i tabor.
- Bułgarzy zajmują WełesOkoło 20 października 1915 bułgarska kawaleria zajęła Wełes nad Wardarem. Kolej z Salonik do Skopje została przecięta, a Serbowie odcięci od Francuzów.
- 24
- Początek walk pod KrivolakiemPod koniec października 1915 francuska 57 Dywizja dotarła nad Wardarem do Krivolaku, 30 km od Wełesu. Natknęła się tam na Bułgarów, ale do Serbów nie doszła.
- List McMahona do szarifa Mekki24 października 1915 sir Henry McMahon obiecał szarifowi Mekki, że Wielka Brytania uzna niepodległość Arabów. Zastrzeżenia w liście budzą spory do dziś.
- 29
- Dymisja rządu Vivianiego29 października 1915 upadł rząd René Vivianiego. Po klęsce na Bałkanach i nieudanych ofensywach premier nie zdołał przebudować gabinetu i ustąpił Briandowi.
- Millerand odchodzi z ministerstwa wojny29 października 1915 wraz z rządem Vivianiego odszedł minister wojny Alexandre Millerand, krytykowany za braki amunicji i uległość wobec Joffre'a.
- 30
- Druga potyczka pod KrivolakiemPod koniec października 1915 Bułgarzy zaatakowali francuski przyczółek na wzgórzach Kara Hodżali nad Wardarem. Po walce na granaty zostali odparci.
- Aristide Briand premierem Francji30 października 1915 Francja miała nowy rząd. Aristide Briand został premierem i ministrem spraw zagranicznych, a do gabinetu wprowadził weteranów polityki.
- Joseph Gallieni ministrem wojny30 października 1915 generał Joseph Gallieni, obrońca Paryża z 1914 roku, został ministrem wojny w rządzie Brianda. Stanowisko przyjął bardzo niechętnie.
listopad
grudzień
- 07
- Walki pod Kosturino7 grudnia 1915 Bułgarzy w gęstej mgle przełamali front brytyjskiej 10 Dywizji pod Kosturino. Zaczął się odwrót Brytyjczyków z serbskiej Macedonii.
- Doniesienia o porozumieniu Francji z Holenderskim Trustem ZamorskimBrytyjska chronologia podaje, że 7 grudnia 1915 Francja zawarła porozumienie z Holenderskim Zamorskim Trustem. Inne źródła tego nie potwierdzają.
- 11
- Bułgarzy zajmują Dojran i Gewgeliję11 i 12 grudnia 1915 Francuzi i Brytyjczycy wycofali się za grecką granicę, a Bułgarzy weszli do Dojranu i Gewgeliji. Na granicy pościg się zatrzymał.
- Grecja odrzuca żądanie Ententy11 grudnia 1915 do Salonik dotarła odpowiedź Aten. Grecy nie oddali miasta i fortu Kara Burun, ale obiecali, że nie przeszkodzą sprzymierzonym w jego obronie.
1916
styczeń
- 01
- Alianci zajmują Jaunde1 stycznia 1916 brytyjska kolumna płk. Gorgesa weszła bez walki do Jaunde. Niemcy opuścili miasto dzień wcześniej i cofali się na południe, ku Muni.
- Król Piotr przybywa do Salonik1 stycznia 1916 do Salonik przypłynął schorowany król Serbii Piotr I. Po odwrocie przez Albanię i pobycie w Brindisi wybrał miasto, gdzie stały wojska Ententy.
- 15
- Pierwsi serbscy żołnierze na KorfuW połowie stycznia 1916 na Korfu zaczęli przybywać pierwsi żołnierze serbscy z Albanii. Wielu było tak wycieńczonych, że umierali już po zejściu na ląd.
- Król Piotr opuszcza Saloniki15 stycznia 1916 król Serbii Piotr I odpłynął z Salonik na francuskim okręcie. Udał się na kurację do uzdrowiska Edipsos na greckiej wyspie Eubea.
luty
- 21
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Verdun21 lutego 1916 ponad 1200 niemieckich dział otworzyło ogień na francuskie pozycje pod Verdun. Zaczęła się bitwa, która trwała do grudnia 1916 roku.
- Zestrzelenie sterowca LZ 77Wieczorem 21 lutego 1916 francuskie działo przeciwlotnicze zestrzeliło pod Revigny sterowiec LZ 77, lecący na tyły Verdun. Nikt z załogi nie przeżył.
marzec
kwiecień
maj
- 09
- Brytyjsko-francuska wymiana not o Azji Mniejszej9 maja 1916 ambasador Francji Paul Cambon przesłał Greyowi notę z warunkami podziału ziem osmańskich. Był to francuski tekst umowy Sykes-Picot.
- Milne zastępuje Mahona9 maja 1916 gen. George Milne objął dowództwo brytyjskiej Armii Salonik. Bryan Mahon tego samego dnia odpłynął do Egiptu, by dowodzić na granicy z Libią.
czerwiec
- 21
- Ultimatum Ententy wobec Grecji21 czerwca 1916 posłowie Francji, Wielkiej Brytanii i Rosji zażądali od Grecji demobilizacji, rządu urzędniczego i wyborów. Ateny ustąpiły bez oporu.
- Zaimis ponownie premierem Grecji21 czerwca 1916 król Konstantyn powierzył rząd Aleksandrosowi Zaimisowi. Nowy premier przyjął wszystkie żądania Ententy i utworzył gabinet urzędniczy.
- 27
- Demobilizacja armii greckiej27 czerwca 1916 rząd Zaimisa ogłosił demobilizację armii greckiej, jak żądała Ententa. Zwolnieni rezerwiści zaczęli tworzyć wrogie Wenizelosowi związki.
- Ratyfikacja postanowień konferencji gospodarczejPod koniec czerwca 1916 rząd Francji zatwierdził rezolucje paryskiej konferencji gospodarczej. W Londynie wywołały one spór o przyszłość wolnego handlu.
lipiec
- 30
- Pierwsze wspólne operacje lotnictwa aliantów30 lipca 1916 samoloty 3 Skrzydła RNAS z Luxeuil po raz pierwszy poleciały z Francuzami na Niemcy. Celem były magazyny benzyny w Müllheim w Badenii.
- Rosyjskie wojska w Salonikach30 lipca 1916 w Salonikach zaczęła lądować 2 Specjalna Brygada Piechoty gen. Diterichsa. Tłumy witały Rosjan na nabrzeżach i ulicach miasta.
sierpień
wrzesień
- 25
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Morval25 września 1916 brytyjska 4 Armia uderzyła nad Sommą w samo południe i w trzy godziny zdobyła Morval i Lesbœufs. Pod Gueudecourt atak się załamał.
- Wenizelos opuszcza AtenyW nocy z 24 na 25 września 1916 Elefterios Wenizelos i admirał Kunduriotis potajemnie odpłynęli z Aten na Kretę, by stanąć na czele ruchu Obrony Narodowej.
październik
- 10
- Ultimatum Ententy w sprawie floty greckiej10 października 1916 admirał Dartige du Fournet zażądał od Grecji wydania lekkich okrętów, rozbrojenia dużych oraz kontroli nad Pireusem, policją i koleją.
- Lambros premierem Grecji10 października 1916 rząd w Atenach objął historyk Spiridon Lambros. Jego gabinet urzędników i profesorów od razu stanął przed ultimatum francuskiego admirała.
listopad
- 19
- Alianci zdobywają Bitolę19 listopada 1916 francuska i serbska kawaleria, a za nią francuska i rosyjska piechota weszły do Bitoli. Było to pierwsze serbskie miasto odzyskane od wroga.
- Ententa żąda wydalenia posłów państw centralnych z Aten19 listopada 1916 admirał Dartige du Fournet kazał posłom Niemiec, Austro-Węgier, Bułgarii i Turcji opuścić Grecję. Trzy dni wcześniej zażądał greckiej broni.
grudzień
- 03
- Porozumienie Clémentela3 grudnia 1916 Londyn i Paryż zawarły układ żeglugowy. Brytyjczycy obiecali Francji stały tonaż, a statki neutralne miało frachtować wspólne biuro.
- Ostrzał Funchal3 grudnia 1916 niemiecki U-38 wpłynął na redę Funchal na Maderze, zatopił trzy alianckie statki i barkę, a potem ostrzelał miasto z działa pokładowego.
- 26
- Konferencja w Londynie w sprawie not pokojowych26–28 grudnia 1916 ministrowie Wielkiej Brytanii i Francji radzili w Londynie nad odpowiedzią na noty pokojowe, Salonikami i planem Nivelle'a.
- Joffre marszałkiem Francji26 grudnia 1916 Joffre zrezygnował z resztek władzy nad armią i został marszałkiem Francji, pierwszym od 1870 roku. Była to nagroda pocieszenia.
- 27
- Zatopienie pancernika Gaulois27 grudnia 1916 niemiecki UB-47 storpedował na wschód od Kithiry francuski pancernik Gaulois. Okręt zatonął, ale zginęło tylko czterech marynarzy.
- Porozumienie w sprawie Togo27 grudnia 1916 Londyn i Paryż uzgodnili tymczasowy zarząd zdobytego Togolandu. Kolonia została podzielona na dwie odrębne strefy administracyjne.
- 30
- Ententa odrzuca niemiecką ofertę pokojową30 grudnia 1916 dziesięć państw Ententy wspólną notą odrzuciło ofertę państw centralnych. Nazwały ją raczej manewrem wojennym niż propozycją pokoju.
- Chińscy robotnicy we FrancjiPod koniec 1916 Brytyjczycy, idąc śladem Francuzów, sięgnęli po robotników z Chin. Do 1918 roku na tyłach frontu we Francji pracowało ich ponad 100 tysięcy.
1917
styczeń
- 24
- Grecja przeprasza aliantówW dniach 24–25 stycznia 1917 rząd grecki zdymisjonował generała Kallarisa i formalnie przeprosił posłów Ententy za 1 grudnia. 29 stycznia oddano honory flagom.
- Konferencja morska w Londynie23–24 stycznia 1917 admiralicje Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch radziły w Londynie o obronie żeglugi na Morzu Śródziemnym. Wiele mówiono o braku statków.
luty
marzec
- 14
- Początek głównego odwrotu na Linię Hindenburga14 marca 1917 Brytyjczycy zauważyli, że Niemcy opuszczają okopy w lesie Saint-Pierre-Vaast. Zaczynał się główny odwrót na Linię Hindenburga.
- Dymisja Lyauteya14 marca 1917 Izba Deputowanych zakrzyczała ministra wojny Lyauteya, gdy powiedział, że debata o lotnictwie zagraża obronie kraju. Generał od razu ustąpił.
- 17
- Francuzi zajmują Roye17 marca 1917 francuska straż przednia weszła do zrujnowanego przez Niemców Roye. Na żołnierzy czekało około 800 mieszkańców, których okupant nie wywiózł.
- Dymisja rządu Brianda17 marca 1917 Aristide Briand, premier Francji od października 1915, złożył dymisję rządu. Po odejściu Lyauteya nie zdołał znaleźć nowego ministra wojny.
- Zniszczenie sterowca L 3917 marca 1917 o świcie, po nieudanym nalocie na Anglię, francuska artyleria przeciwlotnicza zestrzeliła nad Compiègne sterowiec L 39. Zginęła cała załoga.
kwiecień
- 05
- Zakończenie odwrotu na Linię Hindenburga5 kwietnia 1917 Brytyjczycy zajęli Ronssoy i Lempire, ostatnie wsie przed Linią Hindenburga. Brytyjska historia oficjalna kończy na tym niemiecki odwrót.
- Wielka Brytania popiera niepodległość Polski5 kwietnia 1917 Londyn zapewnił Rząd Tymczasowy, że w pełni popiera zasadę niepodległej i zjednoczonej Polski. Podobne noty złożyły Francja i Włochy.
maj
- 04
- Francuzi odbijają Craonne4 maja 1917 wieczorem francuska 36 Dywizja zdobyła ruiny Craonne i wdarła się na płaskowyż Californie. Był to jeden z ostatnich sukcesów ofensywy Nivelle'a.
- Koniec trzeciej bitwy nad Scarpe4 maja 1917 Brytyjczycy wycofali ostatnie oddziały z nieudanego natarcia nad Scarpe. W Paryżu Haig uzgodnił z Francuzami, że czas przełamania frontu minął.
czerwiec
- 12
- Kluczowe wydarzenieAbdykacja króla Konstantyna12 czerwca 1917 król Konstantyn I, zmuszony przez Ententę, opuścił Ateny, zostawiając tron młodszemu synowi Aleksandrowi. Formalnie nie abdykował.
- Ententa zajmuje Tesalię i Przesmyk KorynckiW dniach 10–12 czerwca 1917 Francuzi obsadzili Przesmyk Koryncki i wkroczyli do Tesalii. 12 czerwca zajęli Larisę, a w Pireusie wylądował ich desant.
- 26
- Wenizelos premierem Grecji24 czerwca 1917 Zaimis odmówił wskrzeszenia izby z 1915 roku i podał się do dymisji. 26 czerwca Wenizelos utworzył rząd całej, znów zjednoczonej Grecji.
- Pierwsi amerykańscy żołnierze we Francji26 czerwca 1917 w Saint-Nazaire zeszli na ląd pierwsi żołnierze amerykańskiej 1 Dywizji. Konwój z Nowego Jorku przepłynął Atlantyk bez strat.
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
- 23
- Początek bitwy pod La Malmaison23 października 1917 o 5.15 francuska 6 Armia ruszyła na zachodni kraniec Chemin des Dames. Żuawi zdobyli fort La Malmaison, a do wieczora padło Chavignon.
- Barthou ministrem spraw zagranicznych23 października 1917 Louis Barthou zastąpił Alexandre'a Ribota na czele francuskiej dyplomacji. Ribota pogrążył spór o niemieckie sondaże pokojowe.
listopad
- 03
- Wojska francuskie we Włoszech3 listopada 1917 ogłoszono przybycie francuskich wojsk do Włoch. Po klęsce pod Caporetto Francja wysłała tam najpierw cztery dywizje, a potem jeszcze dwie.
- Porozumienie o tonażu dla aliantów3 listopada 1917 Wielka Brytania, Francja i Włochy uzgodniły, że statki do przewozu żywności dla aliantów są wspólnym ciężarem, i podzieliły się nim.
- Pierwsi polegli AmerykanieNad ranem 3 listopada 1917 Niemcy napadli na okopy 16 Pułku Piechoty pod Bathelémont. Zginęło trzech Amerykanów, pierwszych poległych w walce żołnierzy AEF.
grudzień
1918
luty
marzec
kwiecień
maj
- 27
- Kluczowe wydarzeniePoczątek trzeciej bitwy nad Aisne27 maja 1918 po ostrzale ponad tysiąca baterii Niemcy zdobyli w kilka godzin Chemin des Dames, rozbili IX Korpus brytyjski, przeszli Aisne i doszli do Vesle.
- Niemcy ponownie zajmują Craonne27 maja 1918 o świcie Niemcy zdobyli płaskowyż Californie i ruiny Craonne, bronione przez Brytyjczyków. Sprzymierzeni trzymali wieś od maja 1917.
- 29
- Niemcy ponownie zajmują Soissons29 maja 1918 Niemcy zajęli Soissons nad Aisne. Ich oddziały weszły do miasta już poprzedniego wieczoru, ale zostały wycofane. Okupacja trwała do sierpnia.
- Niemcy zajmują Fère-en-Tardenois29 maja 1918 Niemcy zajęli Fère-en-Tardenois, węzeł kolejowy i ośrodek zaopatrzenia francuskiej 6 Armii. Clemenceau omal nie wpadł tam w ich ręce.
czerwiec
- 06
- Koniec trzeciej bitwy nad Aisne6 czerwca 1918 Brytyjczycy odbili wzgórze pod Bligny, a niemiecka ofensywa nad Aisne wygasła. Niemcy stali nad Marną, ale w ciasnym, trudnym do obrony występie.
- Amerykanie atakują w lesie Belleau6 czerwca 1918 amerykańska piechota morska zdobyła wzgórze 142 i Bouresches i wdarła się do lasu Belleau. Brygada straciła tego dnia ponad tysiąc ludzi.
- 30
- Murmańska rada po stronie Ententy30 czerwca 1918 rada w Murmańsku postanowiła nie słuchać rozkazów Moskwy, by wyprzeć sojuszników, i wezwała Ententę do wspólnej obrony regionu przed Niemcami.
- Czechosłowacy przysięgają w Darney30 czerwca 1918 pod Darney żołnierze armii czechosłowackiej złożyli przysięgę i dostali od Poincarégo sztandar, a Francja uznała Czechosłowacką Radę Narodową.
lipiec
sierpień
- 02
- Alianci odbijają Soissons2 sierpnia 1918 Niemcy opuścili Soissons i wysadzili mosty na Aisne, a Francuzi weszli do spalonego miasta. Tak skończyła się bitwa w Soissonnais i nad Ourcq.
- Alianci w Archangielsku2 sierpnia 1918 spiskowcy obalili władzę bolszewików w Archangielsku, a do miasta wpłynęły okręty generała Poole'a. Powstał rząd Nikołaja Czajkowskiego.
- 07
- Koniec drugiej bitwy nad Marną6 sierpnia 1918 Pétain wstrzymał natarcia na niemiecką pozycję za Vesle, a 7 sierpnia ogłosił armii zwycięstwo. Amerykanie walczyli jeszcze o Fismette.
- Zatopienie „Dupetit-Thouars”7 sierpnia 1918 U-62 storpedował na Atlantyku francuski krążownik pancerny Dupetit-Thouars, eskortujący konwój z Nowego Jorku. Zginęło kilkunastu marynarzy.
wrzesień
- 16
- Koniec bitwy pod Saint-Mihiel16 września 1918 zakończyła się bitwa pod Saint-Mihiel. Amerykanie umocnili się na linii Haudiomont–Vandières, a ich dywizje ruszały już nad Mozę i Argonny.
- Ostatni nalot na ParyżW nocy z 15 na 16 września 1918 niemieckie bombowce po raz ostatni zaatakowały Paryż. Bomby spadły na północne i wschodnie dzielnice oraz przedmieścia.
październik
- 02
- Koniec piątej bitwy pod Ypres2 października 1918 natarcia Belgów, Francuzów i Brytyjczyków we Flandrii nic nie dały. Wieczorem Plumer kazał 2 Armii okopać się i czekać na artylerię.
- Koniec bitwy o Kanał Saint-Quentin1–2 października 1918 brytyjska 4 Armia zdobyła Joncourt i resztę Linii Hindenburga pod Bony, wdarła się w linię Beaurevoir, ale nie utrzymała Sequehart.
- 03
- Brytyjczycy ponownie odbijają ArmentièresNa początku października 1918 Niemcy opuścili Armentières, zdobyte w kwietniu nad Lys. Brytyjczycy wrócili do miasta, z którego zostały ruiny.
- Brytyjczycy zajmują Lens3 października 1918 Brytyjczycy weszli do opuszczonego przez Niemców Lens. Po czterech latach okupacji z górniczego miasta zostało pole gruzów.
- 13
- Francuzi odbijają Laon13 października 1918 francuska 10 Armia weszła do Laon, a 1 Armia do La Fère. Oba miasta były w rękach niemieckich od pierwszych dni września 1914.
- Zajęcie Trypolisu13 października 1918 brytyjska jazda i samochody pancerne bez walki zajęły Trypolis w Libanie. Port miał zaopatrywać pościg w głąb Syrii.
- 14
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Kortrijk14 października 1918 Belgowie, Brytyjczycy i Francuzi ponownie uderzyli we Flandrii. Przełamali ostatnią niemiecką pozycję i odbili Roeselare.
- Francuzi ponownie zdobywają Craonne14 października 1918 francuski 320 Pułk Piechoty wyzwolił według źródeł francuskich ruiny Craonne. Niemcy oddali grzbiet Chemin des Dames bez walki.
listopad
- 06
- Francuzi zajmują Rethel6 listopada 1918 Francuzi weszli do zrujnowanego Rethel nad Aisne. Niemcy, zagrożeni na całym froncie, cofali się już ku Mozie.
- Amerykanie pod Sedanem6–7 listopada 1918 Amerykanie w wyścigu do Sedanu wyszli na wzgórza nad miastem i odcięli Niemcom kolej. Do samego Sedanu Foch posłał jednak Francuzów.
- 08
- Niemieccy parlamentariusze u Focha8 listopada 1918 delegacja Erzbergera stanęła przed Fochem w lesie Compiègne. Usłyszała warunki rozejmu i dostała 72 godziny na odpowiedź.
- Brytyjczycy odbijają MaubeugeW nocy z 8 na 9 listopada 1918 batalion Grenadierów Gwardii wszedł bez walki do Maubeuge, twierdzy nad Sambrą, którą Francuzi oddali Niemcom we wrześniu 1914.
- 09
- Zajęcie Aleksandretty9 listopada 1918 brytyjskie i francuskie okręty weszły do zatoki Aleksandretty. Mustafa Kemal chciał bronić portu, ale rząd w Konstantynopolu kazał mu ustąpić.
- Deklaracja anglo-francuskaW pierwszych dniach listopada 1918 Wielka Brytania i Francja ogłosiły, że chcą „całkowitego wyzwolenia” ludów Syrii i Mezopotamii i rządów z ich wyboru.
- 10
- Francuzi odbijają MézièresNa dzień przed rozejmem Francuzi odzyskali Mézières nad Mozą, przez lata ważny ośrodek niemieckiego dowództwa. Nad rzeką walczono do 11 listopada.
- Rumunia wraca do wojny10 listopada 1918 francuskie bataliony przeprawiły się przez Dunaj pod Ruse, a król Ferdynand wezwał Rumunów, by znów chwycili za broń przeciw Niemcom.
- 19
- Francuzi wkraczają do Metzu19 listopada 1918 wojska 10 Armii wkroczyły do Metzu, stolicy niemieckiej Lotaryngii. Defiladę oglądał Pétain, który tego dnia dowiedział się o awansie.
- Pétain marszałkiem Francji19 listopada 1918, w dniu wkroczenia Francuzów do Metzu, gen. Pétain dowiedział się, że zostanie marszałkiem Francji. Dekret podpisano 21 listopada.
grudzień
- 11
- Ukraińcy zajmują Odessę11 grudnia 1918 do Odessy weszły wojska Dyrektoriatu. Rosyjscy ochotnicy wycofali się do portu, gdzie pod osłoną okrętów Ententy powstała strefa aliancka.
- Mannerheim regentem FinlandiiW grudniu 1918 proniemiecki regent Svinhufvud ustąpił, a parlament wybrał na jego miejsce generała Mannerheima. Finlandia zwróciła się ku Entencie.