Początek bitwy pod Messines

12 października 1914 roku brytyjski korpus kawalerii generała Edmunda Allenby’ego ruszył we francuskiej Flandrii na wschód, w stronę granicy belgijskiej. Pod wieczór, po zaciętej walce, jego pułki zdobyły wzgórze Mont des Cats, na którym broniła się niemiecka kawaleria. Tym dniem brytyjska nomenklatura rozpoczyna bitwę pod Messines. Jej stawką był niewysoki grzbiet między Messines a Wytschaete, na południe od Ypres, o który kawalerzyści mieli walczyć przez kolejne trzy tygodnie.

Kawaleria na lewym skrzydle

Brytyjski Korpus Ekspedycyjny od początku października przechodził znad Aisne do Flandrii. Jako pierwsze dotarły na miejsce dwie dywizje kawalerii, które 9 października połączono w korpus pod dowództwem Allenby’ego. Za nimi szły korpusy piechoty. II Korpus wszedł już do walki pod La Bassée, a III Korpus generała Williama Pulteneya wyładowywał się właśnie w Saint-Omer i przechodził do Hazebrouck.

10 października marszałek John French uzgodnił z generałem Ferdinandem Fochem, koordynującym działania armii francuskich na północy, wspólne natarcie na wschód. Brytyjczycy mieli przejść na północ od Lille i uderzyć na skrzydło Niemców. Kawaleria Allenby’ego miała osłaniać lewe skrzydło III Korpusu, zająć wzgórza wokół Bailleul i posuwać się w stronę Ypres.

Naprzeciw niej stał niemiecki IV Korpus Kawalerii generała von Hollena, złożony z trzech dywizji kawalerii. Kilka dni wcześniej jego oddziały przeszły przez Ypres i dotarły pod Hazebrouck, ale cofnęły się na wzgórza wokół Bailleul, gdzie korpus miał swoją kwaterę.

Szturm na Mont des Cats

Na zachód od Bailleul ciągnie się łańcuch pojedynczych wzgórz: Mont des Cats, Mont Noir i dalej, już w Belgii, wzgórze Kemmel. Wznoszą się one ponad sto metrów nad płaską równiną i panują nad całą okolicą. Dopóki trzymali je Niemcy, Brytyjczycy nie mogli bezpiecznie posuwać się dalej.

12 października kawaleria Allenby’ego natrafiła na przeciwnika okopanego na Mont des Cats i we wsi Flêtre, przy drodze z Cassel do Bailleul. Szczyt wzgórza wieńczyły zabudowania klasztoru trapistów, a jego zbocza porastały chmielniki. Zadanie zdobycia wzgórza otrzymała 3 Brygada Kawalerii. Jej 4 Pułk Huzarów i 5 Pułk Lansjerów zaatakowały pieszo od zachodu, a 16 Pułk Lansjerów, wspierany przez baterię artylerii konnej, od południa. Pod wieczór, po twardej walce, wzgórze było w rękach brytyjskich.

Wśród rannych, których Niemcy musieli pozostawić, był dziewiętnastoletni książę Maksymilian Heski, siostrzeniec cesarza Wilhelma II. Zmarł wkrótce potem. Źródła podają jako datę jego śmierci 12 lub 13 października.

Co dalej

13 października, gdy III Korpus walczył o Meteren, kawaleria zajęła Mont Noir. Następnego dnia Niemcy wycofali się za rzekę Lys. Brytyjczycy zajęli Kemmel, a potem wsie Messines i Wytschaete na grzbiecie na południe od Ypres. Tam połączyli się z 3 Dywizją Kawalerii przybyłą spod Ypres. Po raz pierwszy od Szwajcarii do Morza Północnego ciągnęła się nieprzerwana, choć bardzo cienka linia sprzymierzonych.

Była to jednak ostatnia chwila przewagi aliantów. Próby przejścia przez Lys w następnych dniach zawiodły, a od 20 października na front we Flandrii uderzyły nowe korpusy niemieckie. Kawaleria Allenby’ego, walcząc pieszo w okopach, broniła grzbietu Messines do przełomu października i listopada, gdy utraciła go w ciężkich walkach, będących już częścią pierwszej bitwy pod Ypres.