Alianci zdobywają Dualę

27 września 1914 roku niemieckie władze poddały Dualę, główny port i największe miasto Kamerunu Niemieckiego, wraz z leżącym po drugiej stronie rzeki Bonaberi. Miasto zajęły wojska brytyjsko-francuskie pod dowództwem generała Charlesa Dobella. Brytyjska chronologia wojny notuje to wydarzenie pod datą 26–27 września, bo dzień wcześniej okręty ostrzelały miasto, a kapitulacja nastąpiła następnego dnia.

Droga do Duali

Duala leży w głębi szerokiego estuarium rzeki Wouri. Niemcy zamknęli dostęp do portu minami i zatopionymi w torze wodnym statkami. Przez cały wrzesień okręty Royal Navy i marynarki kolonii nigeryjskiej oczyszczały podejście do miasta, ostrzeliwane z brzegu i atakowane przez niemieckie łodzie. Pod koniec miesiąca tor był na tyle drożny, że w górę estuarium mogły wejść krążownik HMS Challenger, kanonierka HMS Dwarf i transportowce z wojskiem.

Siły Dobella liczyły według jego raportu około 4300 żołnierzy afrykańskich z brytyjskich pułków kolonialnych Afryki Zachodniej i francuskich oddziałów strzelców senegalskich, dowodzonych przez białych oficerów.

Kapitulacja

Dobell wezwał niemieckiego komendanta do poddania miasta. Gdy ten odmówił, 26 września okręty ostrzelały Dualę, a wojska przygotowywały się do lądowania. Niemcy nie mieli sił, by bronić portu, który leżał w zasięgu dział okrętowych. Ich główne oddziały, Schutztruppe, dowodzone przez podpułkownika Carla Zimmermanna, wycofały się wcześniej w głąb kraju wzdłuż linii kolejowych. Przed odejściem wysadziły radiostację. 27 września komendant skapitulował, a alianckie wojska wkroczyły do Duali i Bonaberi bez walki.

Zdobycz była znaczna. Alianci przejęli magazyny, zapasy i kilka dział, a w porcie zagarnęli niemieckie statki handlowe oraz liczne mniejsze jednostki, w tym kanonierkę Soden. Według różnych źródeł statków handlowych było kilka lub około dziesięciu. Do niewoli trafiło, według raportu Dobella, ponad 400 Niemców, wojskowych i cywilów, których wywieziono do Wielkiej Brytanii. Dla niemieckich wojsk w Kamerunie była to dotkliwa strata, bo pozbawiała je ludzi, zapasów i jedynego dużego portu.

Długa kampania

Upadek Duali nie zakończył walk. Zimmermann skupił swoje siły wokół Jaunde w głębi kraju, na wyżynie porośniętej lasem tropikalnym. Wojska Dobella posuwały się wzdłuż linii kolejowych i rzek, a 26 października zajęły Edeę. Od południa i wschodu nacierały francuskie kolumny z Afryki Równikowej, a z północy oddziały brytyjskie z Nigerii. Walki w trudnym terenie, wśród chorób i przy ciągłych kłopotach z zaopatrzeniem, trwały jeszcze ponad rok.

Alianci zajęli Jaunde dopiero w styczniu 1916 roku. W lutym 1916 roku Zimmermann wyprowadził resztki swoich wojsk, razem z tysiącami afrykańskich żołnierzy i ich rodzin, do neutralnej Gwinei Hiszpańskiej, gdzie zostali internowani. Ostatni niemiecki posterunek w Kamerunie, górski fort pod Morą na północy kolonii, skapitulował 18 lutego 1916 roku.