Koniec bitwy nad Aisne

15 września 1914 roku zakończyła się, według brytyjskiej kroniki wojny, bitwa nad Aisne. Brytyjczycy przyjęli później, że trwała ona od 12 do 15 września, choć walki na wzgórzach nad rzeką ciągnęły się aż do końca miesiąca. Po czterech dniach natarć stało się jasne, że alianci nie zepchną Niemców z zajętych pozycji. Obie strony zaczęły kopać okopy, a na froncie zachodnim rozpoczynała się wojna pozycyjna.

Natarcie na wzgórza

Po odwrocie znad Marny niemieckie 1 i 2 Armia zatrzymały się na północnym brzegu Aisne, na stromych, zalesionych zboczach płaskowyżu, którym biegnie droga zwana Chemin des Dames. Alianci, którzy rozpoczęli bitwę nad Aisne 12 września, liczyli, że przeciwnik wciąż się cofa i wystarczy go dalej ścigać.

13 września oddziały Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego przeprawiły się przez rzekę po uszkodzonych mostach, kładkach i mostach pontonowych. Następnego dnia I Korpus generała Douglasa Haiga uderzył w stronę Chemin des Dames. Brytyjczycy wdarli się na płaskowyż, ale w mgle i deszczu natrafili na silny opór i niemieckie kontrataki. Na lewo od nich francuska 6 Armia atakowała na północ od Soissons, na prawo francuska 5 Armia pod Craonne i Reims. Nigdzie nie udało się przełamać niemieckiej obrony.

Niemcy zamykają lukę

Niemcy zdążyli w ostatniej chwili załatać lukę między swoimi armiami, która nad Marną przesądziła o ich klęsce. 13 września dotarł na Chemin des Dames VII Korpus Rezerwowy, zwolniony po kapitulacji Maubeuge i doprowadzony forsownym marszem. Wkrótce na front przybyła nowa 7 Armia generała Josiasa von Heeringena, złożona z wojsk przerzuconych z Alzacji i Lotaryngii. Niemieccy żołnierze szybko okopali się na grzbietach wzgórz, a ich karabiny maszynowe i artyleria panowały nad doliną rzeki.

Początek wojny okopowej

Rankiem 15 września dowódca Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, marszałek John French, uznał, że Niemcy nie zamierzają się dalej cofać. Jego kwatera główna wydała rozkaz, by utrzymać zdobyty teren i okopać się. Płytkie rowy strzeleckie, kopane na szybko pod ogniem, zamieniały się w ciągu kolejnych dni w coraz głębsze linie okopów. Mimo że nad Aisne walczono jeszcze do końca września, ani alianci, ani Niemcy nie potrafili już przesunąć frontu. Straty brytyjskie w walkach nad Aisne wyniosły według brytyjskich danych około 13,5 tysiąca zabitych, rannych i zaginionych.

Skoro frontalny atak zawiódł, obie strony próbowały obejść przeciwnika od zachodu, gdzie linia frontu wciąż była otwarta. Od około 17 września Francuzi i Niemcy przerzucali kolejne korpusy na północ, walcząc w Pikardii, pod Albert i Arras. Ten wyścig do morza zakończył się w październiku na wybrzeżu Morza Północnego we Flandrii. Na początku października Brytyjski Korpus Ekspedycyjny opuścił pozycje nad Aisne i przeszedł na północ, bliżej swoich portów. Linia okopów, która powstała jesienią 1914 roku od Szwajcarii po Morze Północne, w ogólnym zarysie przetrwała do 1918 roku.