Koniec bitwy nad jeziorami mazurskimi

15 września 1914 roku zakończyła się bitwa nad jeziorami mazurskimi. Niemiecka 8 Armia generała Paula von Hindenburga zakończyła pościg za rosyjską 1 Armią generała Paula von Rennenkampfa, która wycofała się za granicę Prus Wschodnich. Po niespełna miesiącu rosyjskiej inwazji prowincja była znów w rękach Niemców.

Ucieczka Rennenkampfa

Niemieckie natarcie, które ruszyło na początku września, miało zamknąć armię Rennenkampfa w kotle, tak jak kilka tygodni wcześniej armię Samsonowa pod Tannenbergiem. Niemieckie korpusy przeszły przez przesmyki między jeziorami koło Giżycka i Orzysza i zaczęły obchodzić lewe skrzydło Rosjan. Rennenkampf dostrzegł jednak niebezpieczeństwo w porę. 9 września, a według części źródeł dzień później, nakazał odwrót.

Rosyjskie korpusy centrum i prawego skrzydła broniły się uparcie nad Węgorapą, a kontratak pod Gołdapią na chwilę zatrzymał Niemców. Dzięki temu główne siły 1 Armii zdołały się wymknąć. Rosjanie cofali się w pośpiechu, często nocą, porzucając tabory i działa. Niemiecka kawaleria i piechota przez kilka dni deptały im po piętach, ale nie zdołały odciąć im drogi. Do 14 września resztki armii Rennenkampfa przeszły granicę i wycofały się w stronę Niemna, a 15 września Niemcy zakończyli pościg.

Straty

Dane o stratach są niepewne i różnią się w zależności od źródła. Sztab rosyjskiego Frontu Północno-Zachodniego oceniał straty 1 Armii na około 100 tysięcy zabitych, rannych, zaginionych i jeńców. Niemcy ogłosili wzięcie ponad 30 tysięcy jeńców i zdobycie wielu dział. Ich własne straty były wielokrotnie mniejsze.

Ziemie dzisiejszej Polski

Walki toczyły się w większości na terenach, które dziś leżą w granicach Polski: wokół Giżycka, Orzysza, Białej Piskiej, Kruklanek i Gołdapi. Dla mazurskich wsi i miasteczek rosyjska okupacja oznaczała rekwizycje, podpalenia i ucieczkę tysięcy mieszkańców w głąb Niemiec. Po bitwie Niemcy przekroczyli granicę Rosji i zajęli między innymi Suwałki i Augustów. Nie utrzymali ich jednak długo. Już pod koniec września Rosjanie przeszli do kontrnatarcia nad Niemnem i w Puszczy Augustowskiej, a następnie ponownie wkroczyli na wschodnie krańce Prus Wschodnich, zajmując między innymi Ełk. Niemcy wyparli ich stamtąd dopiero w lutym 1915 roku, w drugiej bitwie nad jeziorami mazurskimi.

Znaczenie

Dwie rosyjskie armie, które w sierpniu wkroczyły do Prus Wschodnich, zostały w ciągu kilku tygodni pobite. Dowódca Frontu Północno-Zachodniego, generał Jakow Żyliński, stracił stanowisko. Rennenkampf dowodził jeszcze 1 Armią, ale po bitwie pod Łodzią w listopadzie 1914 roku, gdy nie zdołał zamknąć okrążonych niemieckich korpusów, został odsunięty od dowodzenia. W 1918 roku rozstrzelali go bolszewicy.

Niemcom nie udało się jednak zniszczyć armii Rennenkampfa. Rosjanie szybko uzupełnili straty. Hindenburg i Ludendorff musieli wkrótce przerzucić część sił na południe, by wesprzeć Austro-Węgrów, pobitych w Galicji.