Rosja
Tag
(522)1914
lipiec
- 31
- Rosja rozpoczyna powszechną mobilizację31 lipca 1914 był pierwszym dniem powszechnej mobilizacji w Rosji. Wiadomość o niej wywołała natychmiastową reakcję Berlina.
- Niemcy wysyłają ultimatum do Rosji31 lipca 1914 Niemcy zażądały od Rosji wstrzymania mobilizacji w ciągu 12 godzin. Równocześnie zapytały Francję, czy zachowa neutralność.
sierpień
- 01
- Kluczowe wydarzenieNiemcy ogłaszają mobilizację i wypowiadają wojnę Rosji1 sierpnia 1914 Niemcy ogłosiły mobilizację powszechną, a wieczorem wypowiedziały wojnę Rosji. Wojna przestała być konfliktem bałkańskim.
- Pierwsze walki na granicy Królestwa Polskiego1 sierpnia 1914 granica niemiecko-rosyjska, biegnąca przez ziemie polskie, stała się linią frontu. W kolejnych dniach Niemcy zajęli Kalisz i Częstochowę.
- 23
- Początek bitwy pod Tannenbergiem23 sierpnia 1914 rosyjska 2 Armia Samsonowa starła się z Niemcami na południu Prus Wschodnich. Rozpoczęły się walki zakończone jej okrążeniem.
- Początek bitwy pod Kraśnikiem23 sierpnia 1914 na Lubelszczyźnie starły się austro-węgierska 1 Armia i rosyjska 4 Armia. Rozpoczęła się wielka bitwa galicyjska.
- 26
- Początek bitwy nad Złotą Lipą26 sierpnia 1914 austro-węgierska 3 Armia uderzyła na wschód od Lwowa i zderzyła się z dużo silniejszymi armiami Ruzskiego i Brusiłowa.
- Początek bitwy pod Komarowem26 sierpnia 1914 austro-węgierska 4 Armia Auffenberga zaatakowała pod Zamościem rosyjską 5 Armię Plehwego. Zaczęła się bitwa pod Komarowem.
- Utrata krążownika SMS Magdeburg26 sierpnia 1914 niemiecki krążownik Magdeburg wszedł na mieliznę u wejścia do Zatoki Fińskiej. Rosjanie zdobyli jego książki kodowe.
wrzesień
- 05
- Początek bitwy nad jeziorami mazurskimiNa początku września 1914 niemiecka 8 Armia Hindenburga ruszyła na rosyjską 1 Armię Rennenkampfa. Rozpoczęła się bitwa nad jeziorami mazurskimi.
- Pakt londyński5 września 1914 Wielka Brytania, Francja i Rosja zobowiązały się w Londynie, że nie zawrą odrębnego pokoju. Ententa stała się formalnym sojuszem wojennym.
- 11
- Koniec bitwy pod Gródkiem i Rawą Ruską11 września 1914 załamała się austro-węgierska próba odbicia Lwowa. Rosjanie przełamali front pod Rawą Ruską, a Conrad nakazał odwrót za San.
- Wielki odwrót Austro-Węgier w Galicji11 września 1914 Conrad nakazał armiom austro-węgierskim odwrót za San, a potem za Dunajec. Rosjanie zajęli większą część Galicji i oblegli Przemyśl.
- 15
- Koniec bitwy nad jeziorami mazurskimi15 września 1914 zakończyła się bitwa nad jeziorami mazurskimi. Rosyjska 1 Armia Rennenkampfa, pobita, ale nie okrążona, wycofała się z Prus Wschodnich.
- Rosjanie zajmują CzerniowceWe wrześniu 1914 wojska rosyjskie zajęły Czerniowce, stolicę austriackiej Bukowiny. W czasie wojny miasto kilka razy przechodziło z rąk do rąk.
- 24
- Początek pierwszego oblężenia Przemyśla24 września 1914 rosyjska 3 Armia odcięła twierdzę Przemyśl od armii austro-węgierskiej. Zaczęło się pierwsze oblężenie jednej z największych twierdz Europy.
- Rosjanie wkraczają na Węgry24 września 1914 wojska rosyjskie przeszły przez przełęcze Karpat i wkroczyły do północnych Węgier. Na początku października zostały odparte.
październik
- 03
- Koniec odwrotu Austro-Węgier w GalicjiNa początku października 1914 armie austro-węgierskie zatrzymały się nad Dunajcem i Białą. Po trzech tygodniach odwrotu szykowały się do kontrofensywy.
- Rosjanie zajmują SyhotNa początku października 1914 rosyjska kawaleria, która przeszła przez przełęcze Karpat, zajęła Syhot, stolicę węgierskiego komitatu Marmarosz.
- 09
- Początek bitew pod Warszawą i Dęblinem9 października 1914 Niemcy stanęli nad Wisłą i ruszyli na Warszawę. Brytyjska chronologia datuje na ten dzień początek bitew pod Warszawą i Dęblinem.
- Odsiecz Przemyśla9 października 1914 do Przemyśla dotarła kawaleria 3 Armii generała Boroevicia. Rosjanie po nieudanym szturmie odeszli od twierdzy i cofnęli się za San.
- 28
- Rosjanie ponownie zajmują CzerniowceBrytyjska kronika notuje 28 października 1914 powrót Rosjan do Czerniowców. Według innych źródeł wkroczyli oni do stolicy Bukowiny miesiąc później.
- Emden atakuje Penang28 października 1914 niemiecki krążownik Emden wpłynął podstępem do portu na wyspie Penang i zatopił rosyjski krążownik Żemczug oraz francuski niszczyciel.
- 30
- Rosjanie zajmują StanisławówBrytyjska kronika notuje 30 października 1914 zajęcie Stanisławowa przez Rosjan. Miasto było jednak w ich rękach od początku września.
- Ententa zrywa stosunki z Turcją30 października 1914 ambasadorowie Rosji, Wielkiej Brytanii i Francji zażądali w Konstantynopolu paszportów. Do wojny z Turcją zostały już tylko dni.
listopad
- 02
- Koniec bitwy pod Chyrowem2 listopada 1914 zakończyła się bitwa pod Chyrowem. W nocy armie austro-węgierskie zaczęły się wycofywać, a Brusiłow ruszył w pościg.
- Kluczowe wydarzenieRosja wypowiada wojnę Turcji2 listopada 1914 Mikołaj II ogłosił manifest o wojnie z Turcją. Car zapowiadał, że otworzy ona Rosji drogę do celów nad Morzem Czarnym, czyli do cieśnin.
- 11
- Rzekome zajęcie Kłajpedy przez RosjanBrytyjska chronologia notuje około 11 listopada 1914 zajęcie Kłajpedy przez Rosjan. Źródła tego nie potwierdzają. Rosjanie weszli do miasta w marcu 1915.
- Szejk ul-islam wydaje fatwy o świętej wojnie11 listopada 1914 szejk ul-islam Mustafa Hayri wydał pięć fatw, które uznały wojnę z Rosją, Wielką Brytanią i Francją za dżihad, obowiązek każdego muzułmanina.
- 15
- Początek bitwy pod KrakowemW połowie listopada 1914 Rosjanie podeszli pod twierdzę Kraków. 16 listopada austro-węgierska 4 Armia wyszła z miasta i uderzyła w bok ich 9 Armii.
- Druga rosyjska inwazja na WęgryW drugiej połowie listopada 1914 Rosjanie znów przeszli Karpaty i wkroczyli na Węgry. Pod koniec miesiąca zajęli Humenné, ale szybko ich odparto.
- 17
- Niemcy ostrzeliwują Lipawę17 listopada 1914 niemieckie okręty przez kilka godzin ostrzeliwały Lipawę, a u wejścia do portu zatopiły statki, by zamknąć go dla okrętów podwodnych.
- Zatonięcie krążownika Friedrich CarlW nocy 17 listopada 1914 niemiecki krążownik pancerny Friedrich Carl wszedł na rosyjskie miny pod Kłajpedą i zatonął. Zginęło siedmiu lub ośmiu marynarzy.
- Rosjanie ostrzeliwują Trapezunt17 listopada 1914 rosyjska Flota Czarnomorska ostrzelała Trapezunt, ważny port zaopatrzenia osmańskiej armii na Kaukazie. W nocy postawiono tam miny.
grudzień
- 17
- Koniec bitwy nad Bzurą17 grudnia 1914 dobiegła końca bitwa pod Łowiczem i Sannikami. Rosjanie oddali Łowicz i zajęli nowe pozycje za dolną Bzurą i Rawką.
- Koniec bitwy pod LimanowąBrytyjska chronologia kończy bitwę pod Limanową 17 grudnia 1914. Walki ustały kilka dni wcześniej, ale tego dnia Wiedeń ogłosił ogólny odwrót Rosjan.
- Turecka ofensywa na KaukazieBrytyjska chronologia notuje 17 grudnia 1914 początek tureckiej ofensywy na Kaukazie. W rzeczywistości Enver Pasza kończył wtedy przygotowania do natarcia.
1915
styczeń
- 02
- Koniec bitwy pod SarykamyszemNa początku stycznia 1915 Rosjanie okrążyli resztki osmańskiego IX Korpusu pod Sarykamyszem i wzięli do niewoli jego dowódcę. X Korpus uciekł przez góry.
- Rosjanie opuszczają Urmię2 stycznia 1915 wojska rosyjskie wycofały się z Urmii w północnej Persji. Z nimi uciekły tysiące Asyryjczyków i Ormian, a w mieście zostali Kurdowie i Turcy.
- 08
- Turcy zajmują Tebriz8 stycznia 1915 do opuszczonego przez Rosjan Tebrizu weszły oddziały kurdyjskie i tureckie. Okupacja stolicy perskiego Azerbejdżanu trwała trzy tygodnie.
- Początek bitwy pod Kara UrganNa początku stycznia 1915 osmański XI Korpus atakował Rosjan pod Kara Urgan, na drodze z Erzurum do Sarykamyszu. W tych dniach Enver Pasza opuścił front.
luty
- 22
- Koniec zimowej bitwy na Mazurach22 lutego 1915 Niemcy ogłosili koniec zimowej bitwy na Mazurach. Rosyjska 10 Armia opuściła Prusy Wschodnie, ale większość jej korpusów uniknęła okrążenia.
- Początek bitwy pod Przasnyszem22 lutego 1915 niemieckie dywizje zaczęły okrążać Przasnysz na północnym Mazowszu, a Rosjanie skierowali na ich flankę świeże korpusy syberyjskie.
marzec
- 04
- Rosjanie odbijają Stanisławów4 marca 1915 rosyjska 9 Armia odbiła Stanisławów, zdobyty przez Austriaków dwa tygodnie wcześniej. Miasto zostało w rękach rosyjskich do czerwca.
- Rosja żąda Konstantynopola4 marca 1915 Siergiej Sazonow zażądał od Wielkiej Brytanii i Francji zgody na przyłączenie do Rosji po wojnie Konstantynopola i cieśnin.
kwiecień
- 03
- Ustawa o samorządzie miejskim w Królestwie PolskimWiosną 1915 car Mikołaj II zatwierdził ustawę dającą miastom Królestwa Polskiego wybieralne rady. Rosjanie nie zdążyli jej wprowadzić w życie.
- Turecki wypad pod Odessę3 kwietnia 1915 turecki krążownik Mecidiye wszedł na rosyjską minę pod Odessą i zatonął. Goeben i Breslau, osłaniające wypad, uszły przed Flotą Czarnomorską.
maj
- 01
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Gorlicami1 maja 1915 działa niemieckie i austro-węgierskie zaczęły ostrzał Rosjan pod Gorlicami, a 2 maja ruszyło natarcie armii Mackensena, które przełamało front.
- Bitwa pod Dilmanem1 maja 1915 pod Dilmanem w perskim Azerbejdżanie Rosjanie i ormiańscy ochotnicy generała Nazarbekowa odparli korpus Halila Beja. Nocą Turcy się wycofali.
- 14
- Państwa centralne zdobywają JarosławW połowie maja 1915 niemiecka Gwardia i austro-węgierski VI Korpus zdobyły rosyjski przyczółek w Jarosławiu i stanęły nad Sanem. Miasto ucierpiało od ostrzału.
- Koniec bitwy pod Sanokiem i RzeszowemW połowie maja 1915 Rosjanie wycofali się z Galicji Zachodniej za San. Państwa centralne zajęły Sanok i Rzeszów i wzięły 130–140 tysięcy jeńców.
- 24
- Początek walk o odbicie Przemyśla24 maja 1915 armia Mackensena uderzyła pod Radymnem, by odciąć Przemyśl od wschodu. Rosjanie stracili Radymno, a tysiące ich żołnierzy poszły do niewoli.
- Początek bitwy nad Stryjem24 maja 1915 Armia Południowa zaczęła ostrzał rosyjskich pozycji przed Stryjem. Linsingen skupił siły do jednego uderzenia, ale piechota utknęła w zasiekach.
- Rosjanie odbijają Urmię24 maja 1915 Rosjanie wrócili do Urmii, opuszczonej kilka dni wcześniej przez Turków i Kurdów. Skończyła się tragiczna dla chrześcijan okupacja.
czerwiec
- 03
- Państwa centralne odbijają Przemyśl3 czerwca 1915 nad ranem wojska niemieckie i austro-węgierskie weszły do opuszczonego przez Rosjan Przemyśla. Rosyjskie rządy w mieście trwały 73 dni.
- Koniec bitew pod Stryjem i DrohobyczemDo 3 czerwca 1915 Rosjanie wycofali się spod Stryja i Drohobycza w stronę Dniestru. Zagłębie naftowe było wolne, ale nad rzeką trzymali jeszcze przyczółek.
- 11
- Koniec bitwy o PrzemyślBrytyjska chronologia zamyka bitwę o Przemyśl 11 czerwca 1915. Po upadku twierdzy front stanął pod Mościskami, a Mackensen szykował uderzenie na Lwów.
- Koniec bitwy nad Stryjem11 czerwca 1915 Armia Południowa, odparta wcześniej za Dniestr, znów nacierała pod Żydaczowem. Brytyjska chronologia zamyka tego dnia bitwę nad Stryjem.
- 22
- Austro-Węgrzy odbijają Lwów22 czerwca 1915 do Lwowa wkroczyły wojska austro-węgierskiej 2 Armii. Po 293 dniach skończyła się rosyjska okupacja stolicy Galicji.
- Koniec bitwy pod Żydaczowem22 czerwca 1915 skończyła się bitwa pod Żydaczowem. Rosjanie, zagrożeni od północy, oddali południowy brzeg Dniestru, a Armia Południowa szykowała przeprawę.
lipiec
- 13
- Początek wielkiej ofensywy państw centralnych na wschodzie13 lipca 1915 Niemcy uderzyli znad Prus Wschodnich w stronę Narwi. Zaczęła się ofensywa, która miała wyprzeć Rosjan z Królestwa Polskiego.
- Początek bitwy nad Narwią i Biebrzą13 lipca 1915 armie Gallwitza i Scholtza zaatakowały rosyjski front między Wisłą a Biebrzą. Celem były przeprawy przez Narew i drogi na tyły Warszawy.
- Początek drugiej bitwy pod Przasnyszem13 lipca 1915 po kilkugodzinnym ostrzale z około 800 dział grupa armijna Gallwitza przełamała pod Przasnyszem główną linię obrony rosyjskiej 1 Armii.
- Początek bitew pod Masłomęczem i Grabowcem13 lipca 1915 niemiecka Armia Bugu zajęła pozycje wyjściowe między Hrubieszowem a Grabowcem. Natarcie na rosyjską 13 Armię ruszyło 15 lipca.
- 17
- Bitwa pod Siennem17 lipca 1915 śląska landwehra Woyrscha przełamała rosyjski front pod Siennem na zachodnim brzegu Wisły. Rosjanie zaczęli się cofać ku Iwangrodowi.
- Koniec drugiej bitwy pod PrzasnyszemDo 17 lipca 1915 Niemcy zepchnęli rosyjską 1 Armię spod Przasnysza i Ciechanowa o około 30 km, na umocnione przedmościa nad Narwią.
- 18
- Koniec bitew pod Masłomęczem i Grabowcem18 lipca 1915 rosyjska 13 Armia wciąż odpierała pod Hrubieszowem i Grabowcem natarcie Armii Bugu. W nocy cofnęła się, bo pod Krasnymstawem pękł front.
- Koniec bitwy pod Krasnymstawem18 lipca 1915 Niemcy umocnili się w Krasnymstawie i za Wieprzem, mimo kontrataków rosyjskiej gwardii. W nocy Rosjanie cofnęli się bliżej kolei Lublin – Chełm.
- 19
- Koniec drugiej bitwy pod KraśnikiemW nocy na 19 lipca 1915 Rosjanie opuścili pozycje pod Kraśnikiem i Urzędowem i cofnęli się bliżej Lublina. Odchodząc, spalili Urzędów.
- Początek bitew pod Hrubieszowem i Wojsławicami19 lipca 1915 Rosjanie cofnęli się na nową linię od Hrubieszowa na zachód. Armia Bugu ruszyła za nimi i stanęła przed kolejnymi okopami.
- 21
- Państwa centralne otaczają Iwangród21 lipca 1915 wojska Woyrscha stanęły pod twierdzą Iwangród. Austro-Węgrzy Kövessa zamknęli ją od zachodu, a Niemcy szykowali się do przejścia Wisły.
- Koniec drugiej bitwy pod Iwangrodem21 lipca 1915 śląska landwehra przełamała front pod Zwoleniem. Rosjanie oddali przedpole Iwangrodu i cofnęli się ku Wiśle, na linię Kozienice–Gniewoszów.
- 29
- Powstaje kordon wschodnioperskiPod koniec lipca 1915 Brytyjczycy i Rosjanie zaczęli tworzyć kordon we wschodniej Persji, by nie przepuścić niemieckich misji do Afganistanu.
- Początek bitwy pod Biskupicami29 lipca 1915 niemiecka 11 Armia przełamała front rosyjski pod Biskupicami i doszła do kolei Lublin–Chełm pod Trawnikami. Rosjanie zaczęli odwrót.
- 30
- Koniec bitew pod Hrubieszowem i Wojsławicami30 lipca 1915 rosyjska 13 Armia zaczęła odwrót spod Hrubieszowa. Armia Bugu po dwunastu dniach walk doszła pod Strzelce i Leszczany.
- Koniec bitwy pod Biskupicami30 lipca 1915 Rosjanie po klęsce pod Biskupicami cofnęli się na całym froncie między Wisłą a Bugiem. Austro-Węgrzy wkroczyli do Lublina.
- Początek bitwy pod Kupiszkami30 lipca 1915 rosyjska 5 Armia uderzyła pod Kupiszkami na Litwie w lukę między korpusami kawalerii Armii Niemna, które miały ruszyć na Wilno i Dyneburg.
sierpień
- 05
- Państwa centralne zdobywają Iwangród5 sierpnia 1915 Wiedeń ogłosił zajęcie Iwangrodu. Austro-Węgrzy weszli dzień wcześniej do fortów porzuconych przez Rosjan na lewym brzegu Wisły.
- Turcy zajmują WanNa początku sierpnia 1915 do opuszczonego przez Rosjan Wanu wróciły wojska osmańskie, a pod Bergri Kurdowie napadli na kolumny ormiańskich uchodźców.
wrzesień
- 09
- Początek bitwy pod Dźwińskiem9 września 1915 prawe skrzydło niemieckiej Armii Niemna ruszyło na Dźwińsk, by wyjść nad Dźwinę i osłonić od północy natarcie na Wilno.
- Początek bitwy pod Wilnem9 września 1915 niemiecka 10 Armia uderzyła na północ od Wilna, w lukę między dwiema armiami rosyjskimi. W wyrwę weszła kawaleria generała Garniera.
- 16
- Niemcy zajmują PińskW połowie września 1915 niemiecka Armia Bugu zajęła Pińsk na Polesiu. Rosjanie cofnęli się za Jasiołdę i Kanał Ogińskiego, w głąb nadprypeckich bagien.
- Koniec bitwy pod Tarnopolem16 września 1915 Iwanow zakończył kontrnatarcie i cofnął wojska nad Seret. Rosjanie zatrzymali austro-węgierską ofensywę w Galicji Wschodniej.
październik
- 19
- Kluczowe wydarzenieRosja i Włochy wypowiadają wojnę Bułgarii19 października 1915 ogłoszono manifest Mikołaja II o wojnie z Bułgarią, „zdrajczynią sprawy słowiańskiej”. Tego dnia wojnę Bułgarii wypowiedziały też Włochy.
- Japonia przystępuje do paktu londyńskiego19 października 1915 Japonia przystąpiła do paktu londyńskiego z 1914 roku. Zobowiązała się, że nie zawrze z Niemcami odrębnego pokoju.
listopad
grudzień
- 17
- Zatonięcie krążownika Bremen17 grudnia 1915 niemiecki krążownik lekki Bremen wszedł na rosyjskie miny pod Windawą i zatonął wraz z torpedowcem V 191. Zginęło 200–250 marynarzy.
- Utrata sterowca LZ 3917 grudnia 1915 rosyjska artyleria trafiła nad Równem niemiecki sterowiec LZ 39. Załoga zdołała wylądować koło Łucka, ale statku nie dało się uratować.
1916
styczeń
- 13
- Wojska osmańskie w KermanszahuW styczniu 1916 w Kermanszahu stanęły bataliony osmańskie. Miasto nie zostało zdobyte, lecz było ośrodkiem perskich nacjonalistów sprzymierzonych z Niemcami.
- Rosjanie zajmują Kangawar13 stycznia 1916 korpus Baratowa po ciężkiej walce zdobył Kangawar w zachodniej Persji. Rozbił oddziały Kanitza i wspierający je batalion turecki.
luty
marzec
- 05
- Dymisja FarmanfarmyNa przełomie lutego i marca 1916 upadł rząd księcia Farmanfarmy, najbliższego przyjaciela Brytyjczyków w Teheranie. Przetrwał nieco ponad dwa miesiące.
- Dymisja ministra spraw zagranicznych PersjiWraz z rządem Farmanfarmy w marcu 1916 odszedł szef perskiej dyplomacji Moszawer ol-Mamalek, a nie, jak podaje chronologia, Mohtaszam os-Saltane.
- 12
- Doniesienia o zajęciu KerenduWedług źródeł brytyjskich 12 marca 1916 Rosjanie zajęli Kerend na drodze z Kermanszahu do Bagdadu. Nie utrzymali go: w kwietniu bronili się tam Turcy.
- Trzecia konferencja w Chantilly12 marca 1916 w Chantilly dowódcy sprzymierzonych postanowili, że wspólna ofensywa ruszy jak najszybciej, by ulżyć Verdun, a armia w Salonikach zostanie.
- 30
- Zatopienie statku szpitalnego Portugal30 marca 1916 niemiecki U-33 storpedował na Morzu Czarnym pod Rize rosyjski statek szpitalny Portugal. Zginęło od 85 do 115 osób, w tym pielęgniarki.
- Ōshima ministrem wojny Japonii30 marca 1916 wiceminister generał Ken'ichi Ōshima został ministrem wojny Japonii. Urzędował do 1918 roku, także w rządzie Masatake Terauchiego.
kwiecień
maj
- 07
- Rosjanie zajmują Kasr-e Szirin7 maja 1916 kawaleria Baratowa weszła do Kasr-e Szirin przy granicy z Irakiem. Przyszła za późno, bo Al-Kut skapitulował ponad tydzień wcześniej.
- Nikola Pašić w RosjiNa początku maja 1916 premier Serbii Nikola Pašić gościł w Piotrogrodzie u cara. Rząd serbski wbrew brytyjskiej chronologii pozostał na Korfu.
- 15
- Rosjanie zajmują RawanduzW połowie maja 1916 rosyjski oddział z perskiego Azerbejdżanu zdobył szturmem Rawanduz w Kurdystanie, kilka dni marszu od Mosulu.
- Rosjanie zatrzymują się przed ChanakinemW połowie maja 1916 Baratow stanął przed Chanakinem, ale miasta nie zajął. Turcy ściągali tam posiłki spod Al-Kutu, a Rosjanie dostali rozkaz, by nie atakować.
czerwiec
- 21
- Rosjanie zajmują Radowce21 czerwca 1916 Piotrogród ogłosił zajęcie Radowców w południowej Bukowinie. Kozacy tereccy przeszli przez miasto już dzień wcześniej, ścigając Austriaków.
- Ultimatum Ententy wobec Grecji21 czerwca 1916 posłowie Francji, Wielkiej Brytanii i Rosji zażądali od Grecji demobilizacji, rządu urzędniczego i wyborów. Ateny ustąpiły bez oporu.
lipiec
sierpień
- 17
- Traktat Rumunii z Ententą17 sierpnia 1916 Brătianu podpisał w Bukareszcie tajny traktat i konwencję wojskową z Ententą. Rumunia obiecała do 28 sierpnia uderzyć na Austro-Węgry.
- Wygasanie ofensywy BrusiłowaW połowie sierpnia 1916 natarcia Brusiłowa na Kowel utknęły. 17 sierpnia wyznaczył swoim armiom nowe cele, ale ofensywa traciła już impet.
wrzesień
- 01
- Kluczowe wydarzenieBułgaria wypowiada wojnę Rumunii1 września 1916 Bułgaria wypowiedziała wojnę Rumunii, by odzyskać Dobrudżę utraconą w 1913 roku. Car Ferdynand wzywał do walki z „podstępnym sąsiadem”.
- Rosyjsko-brytyjskie porozumienie o Azji Mniejszej1 września 1916 ambasador Rosji w Londynie potwierdził w nocie do Greya brytyjsko-rosyjski układ o podziale azjatyckiej Turcji. Zgłosił jedno zastrzeżenie.
październik
listopad
grudzień
1917
styczeń
- 16
- Bielajew ministrem wojny Rosji16 stycznia 1917 car odwołał ministra wojny Szuwajewa. Jego miejsce zajął generał Michaił Bielajew, sprawny biurokrata cieszący się zaufaniem carycy.
- Pokrowski prosi o dymisję16 stycznia 1917 minister spraw zagranicznych Rosji Nikołaj Pokrowski błagał cara o zwolnienie i o zerwanie z Protopopowem. Car kazał mu zostać.
luty
marzec
- 15
- Kluczowe wydarzenieAbdykacja Mikołaja IIPóźnym wieczorem 15 marca 1917 w Pskowie Mikołaj II zrzekł się tronu za siebie i syna na rzecz brata Michała. Następnego dnia Michał odmówił przyjęcia korony.
- Powstanie Rządu Tymczasowego15 marca 1917 Milukow ogłosił skład Rządu Tymczasowego z księciem Lwowem na czele. Gabinet powstał z porozumienia Komitetu Dumy i Rady Piotrogrodzkiej.
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
- 06
- Początek bitwy pod Mărășești6 sierpnia 1917 niemiecka 9 Armia przełamała nad Putną front rosyjskiej 4 Armii. Wyłom w nocy zamknęła rumuńska 5 Dywizja, ściągnięta zza Seretu.
- Drugi rząd koalicyjny w Rosji6 sierpnia 1917, po trzech tygodniach targów i demonstracyjnej dymisji Kiereńskiego, w Piotrogrodzie powstał drugi rząd koalicyjny socjalistów i kadetów.
wrzesień
- 03
- Koniec bitwy pod Mărășești3 września 1917 Eben i Grigorescu kazali przerwać natarcia i okopać się. Tego wieczoru pod Muncelu zginęła Ecaterina Teodoroiu, bohaterka spod Jiu.
- Niemcy zdobywają Rygę3 września 1917 wojska Hutiera weszły do opuszczonej przez Rosjan Rygi. Niemcy bałtyccy witali je kwiatami, a w Piotrogrodzie zaczęto się bać marszu na stolicę.
- 14
- Upadek puczu Korniłowa13 września 1917 generał Krymow zastrzelił się w Piotrogrodzie, a 14 września generał Aleksiejew aresztował w Mohylewie Korniłowa. Bunt upadł bez walki.
- Rosja republiką14 września 1917 Rząd Tymczasowy, nie czekając na Zgromadzenie Ustawodawcze, proklamował Republikę Rosyjską i oddał władzę pięcioosobowemu Dyrektoriatowi.
październik
listopad
grudzień
- 03
- Początek rokowań rozejmowych w Brześciu3 grudnia 1917 w Brześciu Litewskim delegacja bolszewicka Adolfa Ioffego zasiadła do rokowań o rozejm z wojskowymi państw centralnych pod wodzą gen. Hoffmanna.
- Śmierć generała Duchonina3 grudnia 1917 oddziały Krylenki zajęły Stawkę w Mohylewie. Aresztowanego gen. Duchonina zlinczował na dworcu tłum żołnierzy i marynarzy.
- 15
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Brześciu Litewskim15 grudnia 1917 w Brześciu Litewskim Rosja Sowiecka i państwa centralne podpisały rozejm na froncie od Bałtyku po Morze Czarne. Rosja w praktyce wyszła z wojny.
- Proklamowanie Mołdawskiej Republiki Demokratycznej15 grudnia 1917 Sfatul Țării w Kiszyniowie ogłosiła Besarabię Mołdawską Republiką Demokratyczną, równoprawną częścią federacyjnej republiki rosyjskiej.
1918
styczeń
- 08
- Brytyjczycy zajmują Kasr-e SzirinBrytyjska chronologia notuje 8 stycznia 1918 zajęcie Kasr-e Szirin przez Brytyjczyków. Ich kolumna miała osłaniać drogę do Persji, z której odchodzili Rosjanie.
- Trocki w Brześciu8 stycznia 1918 w Brześciu wznowiono rokowania pokojowe. Delegację radziecką prowadził już Lew Trocki, który zamienił obrady w pojedynek słowny z Kühlmannem.
- 19
- Kluczowe wydarzenieRozpędzenie Konstytuanty19 stycznia 1918 o świcie warta przerwała obrady Konstytuanty, a wieczorem władza radziecka ją rozwiązała. Pierwszy wolno wybrany parlament Rosji obradował raz.
- Mostowfi ol-Mamalek ponownie premierem PersjiBrytyjska chronologia notuje 19 stycznia 1918 powrót Mostowfiego ol-Mamalek na czele rządu Persji. Sprawy zagraniczne objął Moszawer ol-Mamalek.
- 27
- Misja Dunsterville'a27 stycznia 1918 generał Lionel Dunsterville wyjechał z Bagdadu 41 fordami przez Persję nad Morze Kaspijskie, by zorganizować na Kaukazie obronę przed Turkami.
- Początek wojny domowej w FinlandiiW nocy z 27 na 28 stycznia 1918 Czerwona Gwardia opanowała Helsinki, a biali Mannerheima rozbrajali rosyjskie garnizony w Ostrobotni. Zaczęła się wojna domowa.
- 28
- Zerwanie stosunków Rosji z Rumunią28 stycznia 1918 rumuński poseł musiał opuścić Piotrogród. Po wkroczeniu Rumunów do Besarabii rząd Lenina zerwał stosunki z Rumunią i zajął jej złoto w Moskwie.
- Powołanie Armii Czerwonej28 stycznia 1918 Rada Komisarzy Ludowych postanowiła utworzyć ochotniczą Robotniczo-Chłopską Armię Czerwoną w miejsce rozkładającej się starej armii.
- 30
- Wznowienie rokowań w Brześciu30 stycznia 1918 w Brześciu wznowiono rokowania pokojowe. Trocki przywiózł delegatów radzieckiej Ukrainy i zakwestionował prawo kijowskiej Rady do rozmów.
- Łotewska Tymczasowa Rada Narodowa za niepodległością30 stycznia 1918 Łotewska Tymczasowa Rada Narodowa uchwaliła w Piotrogrodzie, że Łotwa ma być niepodległą republiką. Państwa jeszcze nie proklamowała.
luty
- 24
- Turcy odbijają Trapezunt24 lutego 1918 wojska osmańskie bez walki weszły do Trapezuntu. Po rozpadzie rosyjskiej armii kaukaskiej Turcy odzyskiwali ziemie utracone w 1916 roku.
- Niemcy zajmują Dorpat24 lutego 1918 Niemcy weszli bez walki do Dorpatu (Tartu), uniwersyteckiego miasta Inflant. Tego dnia Estończycy ogłosili w Tallinnie niepodległość.
- Estonia ogłasza niepodległość24 lutego 1918, gdy uciekali bolszewicy, a nadciągali Niemcy, estoński Komitet Ocalenia ogłosił w Tallinnie manifest proklamujący Republikę Estońską.
- 25
- Niemcy zajmują Rewel i Psków25 lutego 1918 Niemcy weszli do Rewla (Tallinna), a w nocy po krótkiej walce zajęli Psków. Droga na Piotrogród stała przed nimi otworem.
- Konwencja w Bobrujsku25–26 lutego 1918 w Bobrujsku I Korpus Polski generała Dowbor-Muśnickiego uzgodnił z Niemcami, że zostanie uznany za wojsko neutralne i zachowa broń.
marzec
- 03
- Kluczowe wydarzenieTraktat brzeski3 marca 1918 Rosja Radziecka podpisała w Brześciu pokój z państwami centralnymi. Straciła Polskę, Litwę, Kurlandię, Inflanty, Estonię, Finlandię i Ukrainę.
- Brytyjczycy zajmują MeszhedBrytyjska chronologia notuje 3 marca 1918 wejście wojsk kordonu wschodnioperskiego do Meszhedu. Według innych źródeł dotarły tam w połowie marca.
- 12
- Turcy odbijają Erzurum12 marca 1918 wojska osmańskie weszły do Erzurum, opuszczonego w nocy przez Ormian Andranika. Twierdzę stracili w lutym 1916 roku na rzecz Rosjan.
- Moskwa stolicą Rosji10–11 marca 1918 rząd Lenina potajemnie przeniósł się z Piotrogrodu do Moskwy, a 12 marca ogłosił to w prasie. Moskwa po ponad dwustu latach znów była stolicą.
kwiecień
- 05
- Desant we Władywostoku5 kwietnia 1918 po zabójstwie Japończyka japońscy marynarze zeszli na ląd we Władywostoku, a po nich Brytyjczycy. Był to pierwszy krok interwencji na Syberii.
- Turcy zajmują Sarykamysz5 kwietnia 1918 Turcy odzyskali Sarykamysz, miejsce klęski Envera z przełomu 1914 i 1915 roku. W nocy Ormianie opuścili miasto w obawie przed okrążeniem.
maj
czerwiec
- 07
- Brytyjczycy w Kiemi7 czerwca 1918 na wieść o marszu fińskich białych na Kiem nad Morzem Białym generał Poole wysłał tam piechotę morską i Serbów. Zajęli miasto bez walki.
- Czechosłowacy zajmują Omsk7 czerwca 1918 rada bolszewicka uciekła z Omska parowcem po Irtyszu. Miasto przejęli rosyjscy antybolszewicy, a dzień później wjechały pociągi Czechosłowaków.
- 12
- Wojska Komuny Bakijskiej zajmują Kurdamir12 czerwca 1918 wojska bolszewickiego Baku zajęły po krótkiej walce stację Kurdamir. Turcy, których chronologia wskazuje jako zdobywców, weszli tam w lipcu.
- Rozejm ukraińsko-rosyjski12 czerwca 1918 w Kijowie delegacje Państwa Ukraińskiego i Rosji radzieckiej podpisały wstępną umowę o przerwaniu walk na całym froncie na czas rokowań.
lipiec
- 10
- Rząd HorwataW lipcu 1918 generał Dmitrij Horwat, zarządca Kolei Wschodniochińskiej, ogłosił się w Grodiekowie Tymczasowym Władcą Rosji. Sojusznicy kazali mu się wycofać.
- Turcy zajmują Kurdamir10 lipca 1918 Turcy i Azerbejdżanie po trzech dniach walk zdobyli stację Kurdamir. Wojska Komuny Bakijskiej i kozacy Biczerachowa cofnęli się ku Baku.
- 26
- Francuzi w Murmańsku26 lipca 1918 do Murmańska przypłynął francuski batalion piechoty kolonialnej. Na niego czekał gen. Poole, by ruszyć na Archangielsk.
- Upadek Komuny Bakijskiej25 lipca 1918 Rada Baku przegłosowała wezwanie Brytyjczyków. Bolszewicy oddali władzę, a 1 sierpnia rządy objęła Dyktatura Centrokaspijska.
- Brytyjskie zapewnienie dla RosjiPod koniec lipca 1918 rząd brytyjski oświadczył, że nie zamierza naruszać integralności terytorialnej Rosji, a jego celem jest wyparcie z niej Niemców.
sierpień
- 02
- Alianci w Archangielsku2 sierpnia 1918 spiskowcy obalili władzę bolszewików w Archangielsku, a do miasta wpłynęły okręty generała Poole'a. Powstał rząd Nikołaja Czajkowskiego.
- Japonia decyduje o interwencji2 sierpnia 1918 rząd Japonii ogłosił, że na wezwanie USA wyśle wojska do Władywostoku na pomoc Czechosłowakom. Nie chciał jednak z góry ograniczać ich liczby.
- 24
- Zamach HorwataW nocy na 24 sierpnia 1918 rosyjski oddział we Władywostoku przeszedł na stronę generała Horwata i zajął sztab. Sojusznicy kazali go rozbroić.
- Bitwa pod Duchowską24 sierpnia 1918 japońska 12 Dywizja z Brytyjczykami, Francuzami i Czechosłowakami rozbiła nad Ussuri czerwonych. Front ussuryjski upadł.
- 27
- Brytyjczycy zajmują KrasnowodskPod koniec sierpnia 1918 brytyjska piechota z Enzeli stanęła w Krasnowodsku, porcie po wschodniej stronie Morza Kaspijskiego, za zgodą rządu zakaspijskiego.
- Traktat uzupełniający27 sierpnia 1918 Niemcy i Rosja Radziecka podpisały w Berlinie traktat uzupełniający do pokoju brzeskiego. Rosja zgodziła się zapłacić 6 miliardów marek.
wrzesień
- 04
- Alianci zajmują Obozierską4 września 1918 sojusznicy zajęli stację Obozierska na kolei z Archangielska do Wołogdy. Jej obrona upadła, gdy pułk czerwonych przeszedł na ich stronę.
- Amerykanie w Archangielsku4 września 1918 do Archangielska przypłynęło około 4500 Amerykanów, głównie z 339 pułku piechoty. Brytyjczycy od razu wysłali ich na front.
- 05
- Japończycy zajmują Chabarowsk5 września 1918 do opuszczonego przez czerwonych Chabarowska wkroczyli kozacy atamana Kałmykowa i japońska 12 Dywizja. Japończycy przejęli flotyllę amurską.
- Czerwony terror5 września 1918 Rada Komisarzy Ludowych przyjęła uchwałę „O czerwonym terrorze”. Czeka dostała prawo rozstrzeliwania i zamykania „wrogów klasowych” w obozach.
październik
- 14
- Ironside dowódcą w Archangielsku14 października 1918 generał Poole odpłynął z Archangielska do Anglii i już nie wrócił. Dowództwo sił sojuszniczych objął jego szef sztabu Edmund Ironside.
- Bitwa pod Duszakiem14 października 1918 Pendżabczycy i indyjscy kawalerzyści zdobyli stację Duszak w Zakaspiu. Ponieśli ciężkie straty, ale bolszewicy wkrótce się cofnęli.
listopad
grudzień
- 10
- Bezwarunkowa unia BesarabiiW nocy z 9 na 10 grudnia 1918 Rada Kraju w Kiszyniowie zrzekła się autonomii Besarabii, ogłosiła bezwarunkową unię z Rumunią i rozwiązała się.
- Bolszewicy zajmują Mińsk10 grudnia 1918 Armia Czerwona, idąc w ślad za wycofującymi się Niemcami, prawie bez walki weszła do Mińska. Białoruska Republika Ludowa straciła stolicę.
- 18
- Niemcy opuszczają Dorpat18 grudnia 1918 Niemcy wycofali się z Dorpatu (Tartu). Kilka dni później Estończycy oddali miasto bez walki i weszła do niego Armia Czerwona.
- Francuzi lądują w Odessie18 grudnia 1918 w Odessie lądowała francuska dywizja generała Boriusa. Na żądanie Francuzów wojska Dyrektoriatu zaczęły opuszczać miasto.
- 30
- Alianci zajmują Kodysz30 grudnia 1918 Amerykanie z 339 pułku piechoty, wsparci kanadyjską artylerią, odbili od bolszewików wieś Kodysz na froncie na południe od Archangielska.
- Doniesienia o zajęciu BirskaBrytyjska chronologia notuje 30 grudnia 1918 zajęcie Birska przez wojska Kołczaka. Rosyjskie źródła tego nie potwierdzają; biali wzięli miasto wiosną 1919.