Koniec bitwy nad Złotą Lipą

30 sierpnia 1914 roku zakończyła się bitwa nad Złotą Lipą, w literaturze anglojęzycznej nazywana często pierwszą bitwą pod Lwowem. Rosyjskie armie generałów Nikołaja Ruzskiego i Aleksieja Brusiłowa przełamały obronę austro-węgierskiej 3 Armii generała Rudolfa von Brudermanna nad rzeką Gniłą Lipą. Pokonani Austriacy wycofali się za Lwów, stolicę Galicji.

Druga linia obrony

Walki zaczęły się 26 sierpnia nad Złotą Lipą, gdzie Brudermann, spodziewając się słabego przeciwnika, rzucił swoje korpusy do natarcia na wschód. Natrafił na dwie silne armie rosyjskie i poniósł ciężkie straty. W nocy z 27 na 28 sierpnia jego wojska cofnęły się na zachód, nad Gniłą Lipę, na linię od okolic Lwowa po Przemyślany i Rohatyn. Tam miały zatrzymać Rosjan, dopóki z frontu serbskiego nie nadejdą posiłki z 2 Armii.

Przełamanie

Rosjanie dali Austriakom niewiele czasu. 29 sierpnia korpusy Brusiłowa, nacierające od południowego wschodu, zatrzymały austro-węgierskie kontrataki. 30 sierpnia Rosjanie uderzyli na całej linii i przełamali obronę, zwłaszcza na odcinku XII Korpusu. Przewaga rosyjskiej artylerii okazała się rozstrzygająca. Armia Brudermanna, wyczerpana kilkudniowymi walkami, zaczęła się cofać w nieładzie. Część oddziałów wycofywała się w panice, porzucając sprzęt i działa. Według jednego z szacunków w samych walkach nad Gniłą Lipą Austro-Węgrzy stracili około 20 tysięcy żołnierzy i 70 dział, choć dane te są niepewne.

Szef sztabu generalnego Franz Conrad von Hötzendorf uznał, że nie da się utrzymać linii na wschód od Lwowa. Pogodził się z utratą miasta i nakazał odwrót dalej na zachód, nad rzekę Wereszycę w rejonie Gródka Jagiellońskiego.

Upadek Lwowa

Lwów nie był twierdzą i nikt nie zamierzał go bronić. Jeszcze 30 sierpnia władze austriackie rozpoczęły ewakuację urzędów, a w mieście zapanował niepokój. 2 września wyszły z niego ostatnie oddziały austro-węgierskie, a 3 września do stolicy Galicji wkroczyli bez walki Rosjanie. Brudermann został wkrótce odwołany, a jego miejsce zajął generał Svetozar Boroević.

Dla Polaków był to wstrząs. Lwów, jedno z dwóch głównych ośrodków polskiego życia narodowego w Galicji, znalazł się pod władzą Rosji, która po zajęciu miasta rozpoczęła próby rusyfikacji tej części Galicji. Rosyjska okupacja trwała do czerwca 1915 roku.

O pierwszej fazie walk piszemy w artykule Początek bitwy nad Złotą Lipą.