Droga do wojny 1879–1913

W skrócie

7 października 1879 roku Niemcy i Austro-Węgry zawarły tajny sojusz obronny przeciw Rosji, a 20 maja 1882 roku przystąpiły do niego Włochy. Po odejściu Bismarcka Berlin nie odnowił tajnego traktatu z Rosją, a 4 stycznia 1894 roku Francja i Rosja stały się sojusznikami.

Od 1898 roku Niemcy budowały flotę bojową, a w 1906 roku Brytyjczycy zwodowali HMS Dreadnought, pierwszy pancernik z samymi ciężkimi działami. Wielka Brytania zawarła układy kolonialne z Francją w 1904 roku i z Rosją w 1907 roku, co dopełniło trójporozumienie. Niemcy dwukrotnie próbowały podważyć pozycję Francji w Maroku, w Tangerze w 1905 roku i w Agadirze w 1911 roku, ale w Algeciras poparły je tylko Austro-Węgry.

Na początku października 1908 roku Wiedeń ogłosił aneksję Bośni i Hercegowiny, a Serbia powołała rezerwistów. Wojna, którą 29 września 1911 roku Włochy wypowiedziały Imperium Osmańskiemu, odsłoniła słabość Turcji i ośmieliła państwa bałkańskie. Po wojnie rozpoczętej 8 października 1912 roku Turcja oddała 30 maja 1913 roku sojusznikom bałkańskim ziemie w Europie na zachód od linii Enos–Midia. W nocy z 29 na 30 czerwca 1913 roku Bułgarzy uderzyli na Serbów i Greków, a pokój z 10 sierpnia odebrał Bułgarii południową Dobrudżę i większość Macedonii.

Polscy niepodległościowcy szykowali się w tym czasie do walki z Rosją: w czerwcu 1908 roku we Lwowie powstał tajny Związek Walki Czynnej, w kwietniu 1910 roku jawny Związek Strzelecki, a 10 listopada 1912 roku w Wiedniu Komisja Tymczasowa stronnictw z Galicji i Królestwa.