Wodowanie HMS Dreadnought

10 lutego 1906 roku w stoczni marynarki wojennej w Portsmouth król Edward VII zwodował HMS Dreadnought, najbardziej nowoczesny okręt liniowy świata. Kadłub zszedł na wodę zaledwie cztery miesiące po położeniu stępki. Nowy pancernik miał dziesięć dział kalibru 305 mm i żadnych dział średniego kalibru, a jako pierwszy pancernik miał napęd turbinowy. Jego nazwa, „Nie bój się niczego”, stała się nazwą całej generacji okrętów, a wszystkie starsze pancerniki zaczęto nazywać przeddrednotami.

Pomysł Fishera

Ojcem okrętu był admirał John Fisher, od 20 października 1904 roku pierwszy lord morski, czyli zawodowy szef Royal Navy. Myśl o pancerniku uzbrojonym wyłącznie w ciężkie działa krążyła wtedy w kilku flotach. W 1903 roku włoski konstruktor Vittorio Cuniberti opisał w almanachu „Jane’s Fighting Ships” idealny okręt z dwunastoma działami 305 mm, a Amerykanie również pracowali nad takim projektem. Ówczesny pancernik miał zwykle cztery działa 305 mm w dwóch wieżach i do tego wiele dział mniejszych kalibrów, co utrudniało kierowanie ogniem na dużych odległościach.

Fisher przeforsował w Admiralicji decyzję, że następny pancernik będzie miał tylko działa 305 mm i prędkość co najmniej 21 węzłów. W styczniu 1905 roku zwołał pod swoim przewodnictwem Komitet do spraw Projektów, który 18 stycznia wybrał turbiny zamiast maszyn tłokowych. Część turbin dostarczyła firma ich wynalazcy, Charlesa Parsonsa. Komitet zakończył prace w marcu, a Admiralicja postanowiła nie zamawiać kolejnych takich okrętów, dopóki próby pierwszego nie pokażą, czy projekt się sprawdza.

Rok budowy

Fisher chciał, by okręt powstał w jeden rok. Już od maja 1905 roku gromadzono materiały i przygotowywano gotowe elementy, a 2 października położono stępkę na pochylni nr 5, zasłoniętej przed ciekawskimi. Pracowało przy nim najpierw 1100, a potem około 3000 robotników, sześć dni w tygodniu po 69 godzin, z półgodzinną przerwą na obiad. Po 125 dniach, 4 lutego 1906 roku, kadłub był gotowy.

Wodowanie miało być wielką uroczystością, ale dwór był w żałobie po ojcu królowej Aleksandry, królu Danii Chrystianie IX, który zmarł 12 dni wcześniej. Królowa nie przyjechała i ceremonię skromniej przeprowadził sam król. Zgodnie ze zwyczajem przyjętym w 1901 roku do chrztu brytyjskich okrętów używano wina z kolonii, tym razem australijskiego. Za pierwszym razem butelka odbiła się od dziobu, dopiero za drugim się rozbiła. Król zawołał: „Nadaję ci imię Dreadnought”, orkiestra zagrała hymn, a tłum wiwatował.

Okręt miał około 18 tysięcy ton wyporności. Pięć dwudziałowych wież rozmieszczono tak, że w burtowej salwie mogło strzelać osiem ciężkich dział, dwa razy więcej niż na typowym starszym pancerniku. Turbiny pozwalały długo płynąć z prędkością blisko 21 węzłów, podczas gdy maszyny tłokowe przy pełnej mocy szybko groziły awarią. 3 października 1906 roku, rok i dzień po rozpoczęciu budowy, Dreadnought wyszedł w morze na próby, a w grudniu wszedł do służby.

Nowy wyścig

Dreadnought przekreślił wartość wszystkich istniejących pancerników, także brytyjskich. Krytycy, wśród nich część współczesnych i historyków, zarzucali Fisherowi, że sam zniweczył ogromną przewagę Royal Navy w starszych okrętach i pozwolił rywalom zacząć wyścig niemal od zera. Wyzwanie podjęły Niemcy, które od czasu ustawy z 1898 roku budowały flotę przeciw Wielkiej Brytanii. Jak pisze historyk Dirk Bönker, już nowelizacja ustawy o flocie z 1906 roku włączyła do niemieckiego programu nowe typy okrętów, z trzema dużymi okrętami rocznie, a w 1908 roku Niemcy przeszły na cztery. W ślad za Dreadnoughtem Fisher wprowadził też krążowniki liniowe o ciężkich działach pancernika i większej prędkości kosztem słabszego pancerza. Odtąd siłę flot liczono w drednotach, a w tym wyścigu Wielka Brytania do 1914 roku nie straciła przewagi.