Oś czasu
(2624)1914
październik
- 02
- Niemcy zajmują Dendermonde2 października 1914 Niemcy ponownie zajęli zrujnowane Dendermonde nad Skaldą. Zagrozili drodze, którą armia belgijska mogła opuścić Antwerpię.
- Powstaje Indyjski Korpus Ekspedycyjny „E”2 października 1914 w Egipcie utworzono Indyjski Korpus Ekspedycyjny „E”. Wojska indyjskie miały bronić Kanału Sueskiego przed Turkami.
- 03
- Niemiecka kawaleria w YpresBrytyjska kronika notuje 3 października 1914 zajęcie Ypres przez niemiecką kawalerię. Jej główne siły weszły do miasta kilka dni później.
- Brytyjczycy opuszczają front nad Aisne3 października 1914 Brytyjski Korpus Ekspedycyjny zaczął potajemnie opuszczać front nad Aisne. Miał przejść na północ, bliżej portów nad La Manche.
- Brytyjska piechota morska przybywa do Antwerpii3 października 1914 do Antwerpii przyjechał Winston Churchill. W nocy dotarła tam Brygada Piechoty Morskiej, która zajęła pozycje nad Nete pod Lier.
- Pierwszy kontyngent kanadyjski wypływa do Anglii3 października 1914 z Zatoki Gaspé wypłynął do Anglii konwój z ponad 30 tysiącami Kanadyjczyków. Dołączył do nich pierwszy oddział z Nowej Fundlandii.
- Koniec odwrotu Austro-Węgier w GalicjiNa początku października 1914 armie austro-węgierskie zatrzymały się nad Dunajcem i Białą. Po trzech tygodniach odwrotu szykowały się do kontrofensywy.
- Rosjanie zajmują SyhotNa początku października 1914 rosyjska kawaleria, która przeszła przez przełęcze Karpat, zajęła Syhot, stolicę węgierskiego komitatu Marmarosz.
- Brytyjczycy stawiają miny u wybrzeży BelgiiNa początku października 1914 Royal Navy postawiła pierwsze pole minowe na otwartym morzu, między Goodwin Sands a Belgią, by chronić szlaki przez kanał.
- 04
- Niemcy zajmują Lens i Bailleul4 października 1914 Niemcy wkroczyli do Lens, ośrodka zagłębia węglowego w Artois. Brytyjska kronika notuje też zajęcie Bailleul.
- Koniec bitwy pod Arras4 października 1914 Maud'huy rozważał odwrót spod Arras, ale Joffre go zabronił i wysłał na północ Focha. Arras ocalało, Niemcy zajęli Lens.
- Austro-Węgry rozpoczynają kontrofensywę w GalicjiNa początku października 1914 armie austro-węgierskie ruszyły znad Dunajca na wschód. Odrzuciły Rosjan za San i uwolniły Przemyśl, ale utknęły nad Sanem.
- Esad Pasza tworzy rząd w DurrësNa początku października 1914 Esad Pasza Toptani wrócił do Albanii, zajął Durrës i stanął na czele rządu. Wspierały go Serbia i Włochy.
- 07
- Austro-Węgrzy odbijają Syhot7 października 1914 wojska austro-węgierskie, wsparte przez Legiony Polskie, wyparły Kozaków z Syhotu, stolicy Marmaroszu zajętej kilka dni wcześniej.
- Rząd belgijski przenosi się do Ostendy7 października 1914 rząd Belgii opuścił Antwerpię i przeniósł się do Ostendy. Armia wycofywała się za Skaldę, a mieszkańcy uciekali przed bombardowaniem.
- Japończycy zajmują Yap7 października 1914 japońska eskadra zajęła wyspę Yap na Karolinach, ważny węzeł niemieckich kabli telegraficznych i łączności radiowej na Pacyfiku.
- 08
- Foch obejmuje dowództwo we FlandriiWedług brytyjskiej kroniki 8 października 1914 Foch objął dowództwo wojsk sprzymierzonych we Flandrii. W praktyce miał je przede wszystkim koordynować.
- Drugi brytyjski nalot na Niemcy8 października 1914 lotnik RNAS Reginald Marix zbombardował hangar w Düsseldorfie i zniszczył sterowiec Z IX. Spenser Grey nie znalazł celu w Kolonii.
- Koniec pierwszej rosyjskiej inwazji na WęgryBrytyjska kronika notuje 8 października 1914 koniec pierwszej rosyjskiej inwazji na Węgry. Rosjanie cofali się wtedy za przełęcze Karpat.
- 09
- Niemcy zajmują Armentières, Hazebrouck, Merville i EstairesBrytyjska kronika notuje 9 października 1914 zajęcie przez Niemców czterech miast francuskiej Flandrii. W rzeczywistości były to rajdy kawalerii.
- Niemcy zajmują MeninBrytyjska kronika notuje około 9 października 1914 zajęcie przez Niemców Menin nad Leie. Źródła belgijskie datują początek okupacji miasta na 14 października.
- Upadek ostatnich fortów Antwerpii9 października 1914 Niemcy znaleźli opuszczone forty wewnętrznego pierścienia i weszli do Antwerpii. Burmistrz podpisał w Kontich akt poddania twierdzy.
- Początek bitew pod Warszawą i Dęblinem9 października 1914 Niemcy stanęli nad Wisłą i ruszyli na Warszawę. Brytyjska chronologia datuje na ten dzień początek bitew pod Warszawą i Dęblinem.
- Odsiecz Przemyśla9 października 1914 do Przemyśla dotarła kawaleria 3 Armii generała Boroevicia. Rosjanie po nieudanym szturmie odeszli od twierdzy i cofnęli się za San.
- 10
- Kapitulacja Antwerpii10 października 1914 Antwerpia formalnie skapitulowała. Gubernator Deguise poddał się w forcie Sainte-Marie, a tysiące żołnierzy internowano w Holandii.
- Brytyjczycy odbijają Hazebrouck i EstairesBrytyjska kronika notuje 10 października 1914 odbicie Hazebrouck i Estaires. Do Hazebrouck weszła brytyjska kawaleria, Estaires wciąż było zagrożone.
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod La Bassée10 października 1914 brytyjski II Korpus, przerzucony znad Aisne, maszerował w stronę Béthune i La Bassée. Tak zaczęły się walki Brytyjczyków we Flandrii.
- Protokół w sprawie Kanału Panamskiego10 października 1914 Stany Zjednoczone i Panama podpisały protokół, który miał uniemożliwić okrętom walczących stron obchodzenie zasad neutralności kanału.
- Umiera król Rumunii Karol I10 października 1914 zmarł król Rumunii Karol I, zwolennik sojuszu z Niemcami. Tron objął jego bratanek Ferdynand I, bardziej przychylny Entencie.
- 11
- Brytyjczycy odbijają MervilleBrytyjska kronika notuje 11 października 1914 odbicie Merville. Miasto nad Lys zajęła brytyjska 1 Dywizja Kawalerii, łącząc się z Francuzami.
- Zatonięcie krążownika Pałłada11 października 1914 niemiecki U-26 storpedował u wejścia do Zatoki Fińskiej rosyjski krążownik Pałłada. Okręt wyleciał w powietrze z całą załogą.
- Australijczycy zdobywają jacht Komet11 października 1914 australijski patrolowiec Nusa zaskoczył w zatoce na Nowej Brytanii niemiecki jacht rządowy Komet i zdobył go bez jednego strzału.
- 12
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Messines12 października 1914 brytyjska kawaleria Allenby'ego zdobyła wzgórze Mont des Cats we Flandrii. Zaczęła się bitwa o grzbiet Messines na południe od Ypres.
- Koniec pierwszej bitwy w Artois12 października 1914 zakończyła się pierwsza bitwa w Artois. Francuzi utrzymali Arras, ale Lens oraz wzgórza Vimy i Lorette zostały w rękach Niemców.
- Belgowie opuszczają Ostendę i Zeebrugge12 października 1914 Belgowie opuścili Ostendę i Zeebrugge. Król i rząd wyjechali, armia cofała się nad Yser, a porty zostały bez obrony.
- Kapitulacja Lille12 października 1914 po ciężkim bombardowaniu skapitulował francuski garnizon Lille. Dla miasta zaczęła się trwająca cztery lata niemiecka okupacja.
- Niemcy zajmują Gandawę12 października 1914 Niemcy wkroczyli do Gandawy, opuszczonej przez aliantów po walkach pod Melle. Miasto pozostało pod okupacją do listopada 1918 roku.
- 13
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Armentières13 października 1914 brytyjski III Korpus zaatakował Niemców pod Meteren we Flandrii. Po całodziennej walce w deszczu zdobył wieś, tracąc ponad 700 ludzi.
- Alianci wracają do YpresW połowie października 1914 do Ypres dotarł brytyjski IV Korpus Rawlinsona, cofający się spod Gandawy. Obok stanęły francuskie dywizje terytorialne.
- U-Booty na szlaku Southampton–Hawr13 października 1914 brytyjski torpedowiec natknął się u wyspy Wight na niemiecki okręt podwodny. Admiralicja skierowała konwój kanadyjski do Plymouth.
- Początek bitwy pod Chyrowem13 października 1914 armie austro-węgierskie ruszyły do ogólnego natarcia na rosyjską 8 Armię pod Chyrowem i Starym Samborem. Zaczęła się ciężka bitwa.
- Rząd belgijski w Hawrze13 października 1914 rząd Belgii odpłynął z Ostendy do Hawru. Osiadł w Sainte-Adresse, a Francja przyznała zajętym przez niego budynkom eksterytorialność.
- 14
- Brytyjczycy zajmują Bailleul14 października 1914 brytyjski III Korpus wkroczył do Bailleul we francuskiej Flandrii. Niemcy opuścili miasto po niespełna tygodniu okupacji.
- Niemcy zajmują Brugię14 października 1914 Niemcy bez walki weszli do Brugii. Miasto stało się wkrótce stolicą niemieckiej marynarki we Flandrii i zapleczem okrętów podwodnych.
- Brytyjczycy zdobywają Yabassi14 października 1914 wojska brytyjskie zdobyły niemiecki posterunek Yabassi nad rzeką Wouri w Kamerunie. Pierwszy atak tydzień wcześniej się nie powiódł.
- 15
- Niemcy docierają do wybrzeża Belgii15 października 1914 Niemcy dotarli do Morza Północnego w Belgii. Wyścig do morza dobiegał końca, a Belgowie okopali się nad Yser między Nieuport a Dixmude.
- Niemcy zajmują Ostendę i Zeebrugge15 października 1914 Niemcy bez walki zajęli Ostendę i Zeebrugge. Oba porty stały się bazami okrętów podwodnych i torpedowców zagrażających żegludze.
- Kanadyjczycy schodzą na ląd w Anglii15 października 1914 w Plymouth zaczął się wyładunek pierwszego kontyngentu kanadyjskiego. Trwał ponad tydzień, a żołnierze jechali stąd na Salisbury Plain.
- Zatonięcie HMS Hawke15 października 1914 U-9 Ottona Weddigena zatopił na Morzu Północnym brytyjski krążownik Hawke. Zginęło ponad 520 marynarzy, ocalało około 70.
- 16
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy nad Yser16 października 1914 Niemcy uderzyli na Diksmuide. Tak według Belgów zaczęła się bitwa nad Yser, w której bronili ostatniego skrawka swojego kraju.
- Nowozelandczycy wypływają na wojnę16 października 1914 z Wellington wypłynęło około 8,5 tysiąca żołnierzy Nowej Zelandii. Mieli walczyć w Europie, ale ostatecznie trafili do Egiptu.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” wypływa do Afryki16 października 1914 z Bombaju wypłynął Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” gen. Aitkena. Około 8 tysięcy żołnierzy miało zdobyć Niemiecką Afrykę Wschodnią.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „D” wypływa nad Zatokę Perską16 października 1914 z Bombaju wypłynęła 16 Brygada Indyjska gen. Delamaina. Miała chronić brytyjską ropę w Persji na wypadek wojny z Turcją.
- Umiera Antonino di San Giuliano16 października 1914 zmarł w Rzymie włoski minister spraw zagranicznych Antonino di San Giuliano, twórca polityki neutralności Włoch.
- 17
- Brytyjczycy odbijają Armentières17 października 1914 brytyjski III Korpus wkroczył do Armentières, w pośpiechu opuszczonego przez Niemców. Miasto pozostało w rękach aliantów do 1918 roku.
- Bitwa koło Texel17 października 1914 brytyjski krążownik Undaunted i cztery niszczyciele zatopiły koło Texel cztery niemieckie torpedowce, które płynęły stawiać miny.
- Brytyjskie okręty podwodne na BałtykuW dniach 17–18 października 1914 brytyjskie okręty podwodne E1 i E9 przedarły się przez Sund na Bałtyk. Miały wspierać rosyjską flotę.
- Alarm w Scapa Flow16–17 października 1914 w bazie Grand Fleet w Scapa Flow ogłoszono alarm z powodu rzekomego U-Boota. Flota wyszła w morze, choć okrętu nigdy nie znaleziono.
- Australijczycy wypływają na wojnęW połowie października 1914 pierwsze oddziały australijskie weszły na statki i popłynęły do Albany. Stamtąd 1 listopada konwój ruszył do Egiptu.
- 18
- Brytyjskie okręty ostrzeliwują wybrzeże Belgii18 października 1914 flotylla admirała Hooda wsparła z morza Belgów nad Yser. Okręty ostrzeliwały Niemców na wybrzeżu między Nieuport a Ostendą.
- Niemcy zajmują Roeselare18–19 października 1914 Niemcy zajęli Roeselare po walce z Francuzami. Wzięli mieszkańców za partyzantów i zamordowali dziesiątki cywilów.
- Grand Fleet opuszcza Scapa Flow18 października 1914 Grand Fleet w obawie przed U-Bootami zaczęła przenosiny ze Scapa Flow do Lough Swilly w Irlandii i Loch na Keal na wyspie Mull.
- Zatonięcie krążownika TakachihoW nocy z 17 na 18 października 1914 niemiecki torpedowiec S90 zatopił pod Tsingtao japoński krążownik Takachiho. Zginęło około 270 marynarzy.
- 19
- Kluczowe wydarzeniePoczątek pierwszej bitwy pod Ypres19 października 1914 brytyjskie natarcie na Menin zderzyło się z nowymi korpusami niemieckimi. Tak zaczęła się pierwsza bitwa pod Ypres.
- Brytyjczycy kończą przerzut do Flandrii19 października 1914 I Korpus Haiga zakończył wyładunek pod Hazebrouck. Cała armia brytyjska, przerzucona znad Aisne, stanęła we Flandrii.
- Pierwsi żołnierze indyjscy na froncieBrytyjska kronika notuje 19 października 1914 przybycie na front pierwszych żołnierzy z Indii. Do okopów pod Messines weszli 22–23 października.
- Koniec bitwy pod WarszawąOkoło 19 października 1914 Niemcy zaczęli odchodzić spod Warszawy. Brytyjska chronologia kończy tego dnia bitwę pod Warszawą.
- 20
- Koniec bitwy pod DęblinemBrytyjska chronologia kończy 20 października 1914 bitwę pod Iwangorodem, czyli Dęblinem. W rzeczywistości walki trwały tu jeszcze tydzień.
- Zatonięcie Glitry20 października 1914 niemiecki U-17 zatrzymał i zatopił u wybrzeży Norwegii brytyjski parowiec Glitra. Był to pierwszy statek handlowy zatopiony przez U-Boota.
- 22
- Austro-Węgrzy odbijają CzerniowceOkoło 20–22 października 1914 oddziały austro-węgierskie odzyskały Czerniowce, stolicę Bukowiny, zajętą na początku września przez Rosjan.
- USA rezygnują z deklaracji londyńskiej22 października 1914 USA wycofały propozycję stosowania deklaracji londyńskiej i zapowiedziały, że będą bronić praw neutralnych na gruncie dawnych reguł.
- 26
- Niemcy atakują AngolęPod koniec października 1914 Niemcy z Afryki Południowo-Zachodniej postanowili pomścić incydent pod Naulilą i uderzyli na portugalskie posterunki w Angoli.
- Francuzi zajmują Edeę26 października 1914 wojska francuskie pułkownika Mayera zajęły Edeę nad Sanagą w Kamerunie. Pomagali im Brytyjczycy, a Niemcy wycofali się w głąb kolonii.
- Wolfe Murray szefem Imperialnego Sztabu Generalnego26 października 1914 szefem Imperialnego Sztabu Generalnego został gen. sir James Wolfe Murray. W cieniu Kitchenera nie odegrał znaczącej roli.
- 28
- Rosjanie ponownie zajmują CzerniowceBrytyjska kronika notuje 28 października 1914 powrót Rosjan do Czerniowców. Według innych źródeł wkroczyli oni do stolicy Bukowiny miesiąc później.
- Emden atakuje Penang28 października 1914 niemiecki krążownik Emden wpłynął podstępem do portu na wyspie Penang i zatopił rosyjski krążownik Żemczug oraz francuski niszczyciel.
- 29
- Kluczowe wydarzeniePoczątek bitwy pod Gheluvelt29 października 1914 Niemcy zaatakowali we mgle skrzyżowanie pod Gheluvelt przy drodze z Menin do Ypres. Następnego dnia ruszyło wielkie natarcie grupy Fabecka.
- Kluczowe wydarzenieFlota turecka atakuje rosyjskie porty29 października 1914 okręty osmańskie admirała Souchona bez wypowiedzenia wojny ostrzelały rosyjskie porty nad Morzem Czarnym. Turcja weszła do wojny.
- Wielka Brytania zaostrza zasady kontrabandy29 października 1914 Wielka Brytania ogłosiła nowe listy kontrabandy i nowe zarządzenie o stosowaniu deklaracji londyńskiej, zastępujące sierpniowe.
- Ludwik Battenberg ustępuje z Admiralicji29 października 1914 Pierwszy Lord Morski książę Ludwik Battenberg ustąpił ze stanowiska. Padł ofiarą antyniemieckich nastrojów.
- 30
- Rosjanie zajmują StanisławówBrytyjska kronika notuje 30 października 1914 zajęcie Stanisławowa przez Rosjan. Miasto było jednak w ich rękach od początku września.
- Serbowie wycofują się znad DrinyW nocy z 30 na 31 października 1914 serbska 2 Armia opuściła okopy w Mačvie nad dolną Driną. Zaczął się odwrót, który doprowadził Serbów nad Kolubarę.
- Ultimatum aliantów wobec Turcji30 października 1914 Londyn dał Turcji 12 godzin na wydalenie niemieckich misji i załóg Goebena i Breslau. W przeciwnym razie groził zerwaniem stosunków.
- Ententa zrywa stosunki z Turcją30 października 1914 ambasadorowie Rosji, Wielkiej Brytanii i Francji zażądali w Konstantynopolu paszportów. Do wojny z Turcją zostały już tylko dni.
- Salandra przebudowuje rządPod koniec października 1914 rząd Antonia Salandry podał się do dymisji. 5 listopada premier utworzył nowy gabinet z Sidneyem Sonnino jako szefem MSZ.
- Katastrofa statku szpitalnego Rohilla30 października 1914 brytyjski statek szpitalny Rohilla rozbił się w sztormie pod Whitby. Akcja ratunkowa trwała trzy dni. Zginęło około 85 osób.
- Fisher wraca do Admiralicji30 października 1914 73-letni admirał John Fisher ponownie został Pierwszym Lordem Morskim. Zastąpił księcia Ludwika Battenberga.
- 31
- Kluczowe wydarzenieKrytyczny dzień pod Ypres31 października 1914 Niemcy przerwali linię brytyjską pod Gheluvelt. Kontratak 2 Batalionu Worcestershire zamknął wyłom. Tak zakończyła się bitwa pod Gheluvelt.
- Zatonięcie HMS Hermes31 października 1914 U-27 storpedował w Cieśninie Kaletańskiej brytyjski okręt-bazę wodnosamolotów Hermes. Zginęło ponad 20 marynarzy.
- Admiralicja nakazuje działania przeciw Turcji31 października 1914 brytyjska Admiralicja poleciła okrętom natychmiast rozpocząć działania wojenne przeciw Turcji, choć wojny jeszcze nie wypowiedziano.
- Indyjski Korpus Ekspedycyjny „B” pod Mombasą31 października 1914 w Mombasie dowództwo Korpusu „B” ustaliło plan ataku na Tangę. Żołnierze po dwóch tygodniach rejsu nie zeszli na ląd.
- Aitken zastępuje StewartaPod koniec października 1914 gen. Arthur Aitken objął naczelne dowództwo w Afryce Wschodniej. Gen. Stewart i jego Korpus „C” znaleźli się pod jego rozkazami.
- Königsberg odnaleziony w delcie RufidżiPod koniec października 1914 Brytyjczycy odnaleźli niemiecki krążownik Königsberg ukryty w delcie rzeki Rufidżi w Afryce Wschodniej i zablokowali go.
- Kitchener pisze do szarifa Mekki31 października 1914 lord Kitchener obiecał szarifowi Mekki ochronę i pomoc, jeśli Arabowie poprą Wielką Brytanię w wojnie z Turcją.