USA rezygnują z deklaracji londyńskiej

22 października 1914 roku pełniący obowiązki sekretarza stanu Robert Lansing polecił ambasadorowi USA w Londynie Walterowi Hinesowi Page’owi przekazać brytyjskiemu rządowi ważną decyzję. Stany Zjednoczone wycofały swoją propozycję, by walczące państwa i neutralni stosowali w czasie wojny deklarację londyńską z 1909 roku jako tymczasowy kodeks wojny morskiej.

Koniec rozmów

Waszyngton zaproponował przyjęcie deklaracji już 6 sierpnia. Państwa centralne zgodziły się na nią pod warunkiem wzajemności, ale Wielka Brytania i Francja chciały ją stosować tylko z własnymi zmianami, które pozwalały im ściślej kontrolować handel morski. Przez całą jesień Amerykanie próbowali skłonić Londyn do przyjęcia deklaracji bez zastrzeżeń. Brytyjczycy zaproponowali nawet nowe zarządzenie Rady Królewskiej w miejsce sierpniowego, ale Departament Stanu uznał, że nadal zbyt mocno ogranicza ono prawa neutralnych.

19 października Page zameldował, że minister spraw zagranicznych Edward Grey ostatecznie odmówił. Parlament nie ratyfikował deklaracji, a jej postanowienia zakazywały uznania za kontrabandę takich towarów jak kauczuk czy ruda żelaza, które Niemcy wykorzystywały głównie do produkcji wojennej. Londyn chciał też zachować prawo zatrzymywania ładunków płynących do Niemiec przez porty neutralne, na przykład holenderskie.

Nota Lansinga

W telegramie z 22 października Lansing stwierdził, że skoro Wielka Brytania nie może przyjąć deklaracji bez zmian, rząd USA wycofuje swoją propozycję. Odtąd prawa i obowiązki Stanów Zjednoczonych i ich obywateli miały być określane przez obowiązujące reguły prawa międzynarodowego i traktaty zawarte przez USA, bez względu na postanowienia deklaracji. Waszyngton zastrzegł sobie prawo do protestu w każdym przypadku, w którym prawa te zostaną naruszone. 24 października podobną notę Departament Stanu skierował do Niemiec, Austro-Węgier, Francji, Rosji i Belgii.

Grey przyjął decyzję z wyraźną ulgą. Page donosił, że Brytyjczycy rozumieją ją tak, iż Amerykanie nie będą formalnie protestować przeciw nowemu zarządzeniu i nowym listom kontrabandy, ale zastrzegają sobie prawo do sprzeciwu w konkretnych sprawach. Grey obiecał też, że Wielka Brytania będzie sprawiać amerykańskiemu handlowi jak najmniej kłopotów.

Znaczenie

Rezygnacja z deklaracji londyńskiej zakończyła próbę ujęcia wojny morskiej w jeden, wspólny dla wszystkich kodeks. Stany Zjednoczone nie przyjęły brytyjskich zasad, ale też nie weszły z Londynem w otwarty spór. Wybrały ochronę swoich praw w każdej sprawie z osobna, w długiej wymianie not i protestów. 29 października Wielka Brytania wydała nowe zarządzenie i rozszerzone listy kontrabandy, a w kolejnych miesiącach blokada Niemiec stawała się coraz szczelniejsza.