Zatonięcie Glitry

20 października 1914 roku niemiecki okręt podwodny U-17 zatrzymał u południowo-zachodnich wybrzeży Norwegii brytyjski parowiec Glitra. Niemcy kazali załodze przejść do szalup, a potem zatopili statek. Glitra przeszła do historii jako pierwszy brytyjski statek handlowy zatopiony w czasie wojny przez U-Boota i zwykle uznaje się ją za pierwszy w ogóle statek handlowy zatopiony przez okręt podwodny.

Niewielki parowiec z Leith

Glitra była niewielkim, starym parowcem o pojemności 866 ton rejestrowych brutto. Zbudowano ją w 1881 roku pod nazwą Saxon Prince, a od 1896 roku należała do firmy Christian Salvesen z Leith w Szkocji. 18 października wypłynęła z Grangemouth do Stavanger z ładunkiem węgla, blach żelaznych i oleju. Rejs do neutralnej Norwegii wydawał się bezpieczny. Dotąd niemieckie okręty podwodne polowały wyłącznie na okręty wojenne, jak U-9, który kilka dni wcześniej zatopił krążownik Hawke.

Według prawa pryzowego

U-17, dowodzony przez Johannesa Feldkirchnera, dogonił Glitrę około 14 mil morskich na zachód-południowy zachód od Skudeneshavn na wyspie Karmøy, niedaleko Stavanger. Okręt wynurzony okrążył statek i oddał strzał ostrzegawczy z działa pokładowego, a parowiec się zatrzymał. Na pokład przeszedł uzbrojony oficer z dwoma marynarzami. Przeszukali statek, a załodze dali dziesięć minut na zejście do szalup. Potem niemiecki mechanik otworzył zawory denne i Glitra poszła na dno.

Feldkirchner postąpił zgodnie z zasadami prawa pryzowego, które obowiązywały w wojnie na morzu. Okręt wojenny mógł zatrzymać statek handlowy przeciwnika, przeszukać go i zatopić, ale najpierw musiał zapewnić bezpieczeństwo załodze. Niemcy przez kwadrans holowali szalupy w stronę lądu, a dalej marynarze płynęli sami. Według części źródeł do portu w Skudeneshavn doholował ich norweski torpedowiec, pełniący patrol neutralności. Nikt nie zginął.

Zapowiedź wojny handlowej

Zatopienie Glitry było drobnym epizodem, ale pokazało, że U-Booty mogą niszczyć także żeglugę handlową. Niemieckie dowództwo szybko dostrzegło w okrętach podwodnych skuteczną broń przeciw brytyjskiemu handlowi, zwłaszcza że brytyjska blokada morska coraz mocniej odcinała Niemcy od dostaw.

Zatrzymywanie statków zgodnie z prawem pryzowym było jednak dla okrętu podwodnego ryzykowne i mało wydajne. Mała załoga nie mogła odprowadzać zdobyczy do portu, a wynurzony okręt był łatwym celem. 4 lutego 1915 roku Niemcy ogłosiły wody wokół Wysp Brytyjskich strefą wojenną, w której statki handlowe miały być zatapiane bez ostrzeżenia. Rozpoczął się pierwszy etap nieograniczonej wojny podwodnej, która stała się jedną z najważniejszych przyczyn przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny w 1917 roku.