Niemcy zajmują Menin

Brytyjska kronika wojny odnotowuje pod datą 9 października 1914 roku, z zastrzeżeniem, że jest to data przybliżona, zajęcie przez Niemców Menin (po flamandzku Menen). To niewielkie miasto w zachodniej Flandrii leży nad rzeką Leie (fr. Lys), która tworzy w tym miejscu granicę z Francją. Przez Menin prowadziła jedna z głównych dróg do Ypres, oddalonego o około 20 kilometrów na północny zachód.

Kawaleria nad Leie

Na początku października 1914 roku zachodnia Flandria nie była jeszcze polem bitwy, ale coraz częściej pojawiały się w niej niemieckie patrole kawalerii. Korpusy kawalerii, które w czasie wyścigu do morza szukały otwartego skrzydła aliantów, zapuszczały się daleko na północ od frontu. 7 października jedna z niemieckich dywizji kawalerii weszła na krótko do Ypres. Na początku miesiąca ułani dotarli też do mostu na Leie w pobliskim Wervik, a dzień później przeprawili się przez rzekę i zajęli miasteczko. Już 5 października flamandzki pisarz Stijn Streuvels, mieszkający niedaleko Kortrijk, zapisał w dzienniku pogłoskę o „masach niemieckich wojsk” w Menin.

Kiedy Niemcy zajęli miasto

Dokładny dzień zajęcia Menin trudno ustalić. Niemieckie oddziały przechodziły przez okolicę już w pierwszej połowie października, ale belgijskie źródła lokalne, w tym flamandzki rejestr dziedzictwa i miejskie opracowania, podają, że okupacja miasta zaczęła się 14 października 1914 roku. Data z brytyjskiej kroniki może więc dotyczyć pierwszych patroli, a nie stałego zajęcia miasta.

Niezależnie od dokładnej daty w połowie października Menin znalazł się w rękach Niemców. Kilka dni później, gdy do Ypres dotarły wojska brytyjskie, dowódca Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, marszałek John French, polecił 7 Dywizji uderzyć rankiem 18 października na Menin i zająć przeprawę na Leie. Generał Henry Rawlinson, dowódca IV Korpusu, odłożył natarcie, a gdy jego oddziały ruszyły naprzód 19 października, odwołał atak, bo lotnicy wykryli nadciąganie dużych sił niemieckich. Wkrótce potem rozpoczęła się pierwsza bitwa pod Ypres.

Na zapleczu frontu

Przez całą wojnę Menin pozostawał po niemieckiej stronie, około dziesięciu kilometrów za linią frontu. Stał się ważnym punktem zaopatrzenia armii walczących pod Ypres. Mieścił kwatery, szpitale polowe i składy, zbierały się w nim oddziały idące na front i odpoczywały wracające z okopów. Mieszkańcy musieli kwaterować żołnierzy, a wielu mężczyzn zmuszano do pracy na zapleczu frontu albo w Niemczech. Miasto zostało wyzwolone dopiero w październiku 1918 roku. W czasie wojny około połowy jego domów uległo zniszczeniu lub ciężkiemu uszkodzeniu.

Nazwa miasta przeszła do historii dzięki drodze, która łączyła je z Ypres. Wzdłuż „Menin Road” przez cztery lata toczyły się jedne z najcięższych walk na froncie zachodnim, a przy jej wylocie z Ypres stoi dziś Brama Menińska, pomnik żołnierzy brytyjskich i imperialnych, którzy zginęli w walkach o miasto i nie mają znanego grobu.