Koniec bitwy pod Langemarck

24 października 1914 roku zakończyła się według brytyjskiej nomenklatury bitwa pod Langemarck, pierwszy etap pierwszej bitwy pod Ypres. Trzy dni wcześniej brytyjski I Korpus generała Douglasa Haiga ruszył na Brugię, ale natrafił na nowe niemieckie korpusy rezerwowe i przeszedł do obrony. Od 22 do 24 października Niemcy atakowali niemal bez przerwy na całym łuku wokół Ypres, od kanału Ypres–Yser po Zandvoorde. Brytyjczycy utrzymali front, choć ostatniego dnia Niemcy przerwali go w lesie Polygon. Na północ od miasta Brytyjczyków zluzowali Francuzi.

Karczma Kortekeer

Wieczorem 22 października Niemcy z XXIII Korpusu Rezerwowego wdarli się w luki na wysuniętej pozycji 1 Batalionu Cameron Highlanders przy karczmie Kortekeer (Kortekeer Cabaret), przy drodze z Langemarck do Bikschote. Szkoci musieli się cofnąć. Następnego dnia rano oddział pięciu batalionów pod dowództwem generała Edwarda Bulfina przeszedł do kontrataku. Około południa Brytyjczycy odbili karczmę i uwolnili 54 wziętych do niewoli Szkotów. Według brytyjskiej historii oficjalnej do niewoli trafiło tego dnia na tym odcinku około 550 Niemców z 45 Dywizji Rezerwowej. Bulfin uznał jednak, że wysunięta pozycja przy karczmie jest zbyt trudna do obrony, i wieczorem wycofał swoje bataliony na linię nieco dalej w tyle, za drogą.

Równocześnie Niemcy uderzyli od północy na samą wieś Langemarck. Bataliony Gloucestershire i Welch odparły atak ogniem karabinowym, a około 13 niemiecki odwrót pod ostrzałem artylerii zamienił się w bezładną ucieczkę. 1 Dywizja straciła 23 października 1344 ludzi, ale straty atakujących były znacznie wyższe.

Przybywają Francuzi

23 października pod Ypres nadciągnęła francuska 17 Dywizja z IX Korpusu generała Pierre’a Dubois, pierwszego z regularnych korpusów, które naczelny wódz armii francuskiej obiecał Brytyjczykom dwa dni wcześniej. Na zatłoczonych drogach francuska kolumna straciła wiele godzin i dopiero około południa dotarła do Sint-Juliaan. Miała nacierać w stronę Passendale, ale nie zdołała wyjść poza linię brytyjskiej 2 Dywizji. Tego wieczoru niemiecki XXVI Korpus Rezerwowy jeszcze raz uderzył na 2 Dywizję, a rano Francuzi naliczyli przed pozycją jednego tylko batalionu Oxfordshire 740 zabitych Niemców. W nocy z 23 na 24 października Francuzi przejęli cały odcinek 2 Dywizji. Zajęło go dwanaście francuskich batalionów, choć wcześniej wystarczało na nim osiem brytyjskich.

24 października 17 Dywizja przeszła do natarcia na Zonnebeke, ale posunęła się tylko o kilkaset metrów. Wieczorem francuska 87 Dywizja Terytorialna zaczęła luzować brytyjską 1 Dywizję pod Langemarck. Niemcy ostrzeliwali okopy, więc zmiana przeciągnęła się do świtu, a 1 Dywizja zebrała się w odwodzie między Ypres, Hooge i Zillebeke dopiero rano 25 października. Od tej chwili Francuzi trzymali północną połowę półkola wokół Ypres, a Brytyjczycy południową, ze stykiem przed Zonnebeke. Taki podział utrzymał się do końca bitwy.

Las Polygon

Najgroźniejsza sytuacja powstała 24 października na odcinku brytyjskiej 7 Dywizji, na wschód od Ypres. O świcie Niemcy z XXVII Korpusu Rezerwowego zaczęli ciężki ostrzał jej płytkich okopów, wykopanych w piaszczystej ziemi. Piasek wyrzucany przez wybuchy dostawał się do karabinów i je zacinał. Około 8 rano Niemcy okrążyli na grzbiecie pod wsią Reutel, przed wschodnim skrajem lasu Polygon, 2 Batalion Wiltshire. Brytyjczycy stracili około 450 zabitych, rannych i wziętych do niewoli, a następnego ranka na apel stawiło się zaledwie 172 szeregowców, z których połowa nie była tego dnia w linii. Przez wyrwę Niemcy weszli do lasu.

Pierwszy zatrzymał ich pułk konnych ochotników Northumberland Hussars, wysłany z odwodu dywizji, wraz z 2 Batalionem Royal Warwickshire. Była to pierwsza poważna walka jakiejkolwiek jednostki ochotniczych Sił Terytorialnych w tej wojnie. Warwickshire stracił blisko 300 ludzi, w tym dowódcę. Około 11 dotarła z pomocą 5 Brygada z 2 Dywizji, uwolnionej poprzedniej nocy przez Francuzów. Jej 2 Batalion Worcestershire i 2 Batalion Highland Light Infantry ruszyły przez las z bagnetami. Starcie z Niemcami rozegrało się wręcz, na bardzo bliską odległość, i skończyło się ich ucieczką z lasu. Worcestershire stracił 6 oficerów i około 200 żołnierzy. Niemcy utrzymali tylko grzbiet pod Reutel.

Po południu Niemcy dwukrotnie zaatakowali skrzyżowanie dróg na drodze z Menin do Ypres, na wschód od wsi Geluveld (Gheluvelt), ale zostali odparci. Wieczorem 6 Brygada 2 Dywizji, wspólnie z Francuzami, posunęła się o ponad kilometr w stronę drogi z Beselare do Broodseinde. 7 Dywizja od 22 do 24 października straciła 120 oficerów i 2700 żołnierzy. Jej bataliony liczyły już tylko ułamek pierwotnych stanów, a batalion Wiltshire praktycznie przestał istnieć.

Bilans

Bitwa pod Langemarck była bitwą spotkaniową, w której obie strony chciały przełamać front przeciwnika i żadnej się to nie udało. Brytyjczycy, choć w mniejszości, utrzymali swoje pozycje, a pod Zonnebeke nawet nieco się posunęli. Nowe niemieckie korpusy rezerwowe poniosły ogromne straty, głównie wśród oficerów, i na razie nie były zdolne do dalszych natarć. Wieczorem 24 października dowódca 4 Armii, książę Albrecht Wirtemberski, nakazał XXIII, XXVI i XXVII Korpusowi Rezerwowemu utrzymać i umocnić pozycje pod Ypres, a do ataku posłał tylko wojska na północy, gdzie nad Yser trwała bitwa z Belgami i Francuzami.

Tego samego dnia marszałek John French ostrzegł Londyn, że jeśli dostawy amunicji artyleryjskiej się nie poprawią, jego wojska wkrótce będą musiały walczyć bez wsparcia dział. W magazynach we Francji zostawało około 150 pocisków na działo, a z kraju można było dostarczać zaledwie siedem pocisków na działo dziennie. W kolejnych dniach ciężar walk pod Ypres przesunął się na wschód i południowy wschód od miasta, wzdłuż drogi z Menin, gdzie stała wyczerpana 7 Dywizja.