Bitwa pod Mons

23 sierpnia 1914 roku pod belgijskim miastem Mons Brytyjski Korpus Ekspedycyjny stoczył swoją pierwszą bitwę w tej wojnie. Brytyjczycy walczyli w Europie Zachodniej po raz pierwszy od bitwy pod Waterloo w 1815 roku.

Spotkanie z armią Klucka

Korpus, dowodzony przez marszałka Johna Frencha, zajął 22 sierpnia pozycje wzdłuż kanału Mons–Condé, na lewo od francuskiej 5 Armii. Brytyjczycy spodziewali się dalszego marszu naprzód. Nie wiedzieli, że wprost na nich idzie niemiecka 1 Armia generała Alexandra von Klucka, znacznie od nich liczniejsza.

Szybki ogień

Rano 23 sierpnia Niemcy zaatakowali przeprawy przez kanał. Główny ciężar walki spadł na II Korpus generała Horace’a Smith-Dorriena. Najcięższe walki toczyły się w wysuniętym łuku kanału w Nimy, gdzie brytyjska piechota broniła mostów.

Brytyjscy żołnierze byli zawodowcami, wyszkolonymi w szybkim i celnym strzelaniu z karabinów. Niemcy, nacierający w zwartych szykach, ponieśli ciężkie straty, a według relacji sądzili, że mają przed sobą liczne karabiny maszynowe. Za obronę mostów w Nimy porucznik Maurice Dease i szeregowiec Sidney Godley otrzymali pierwsze w tej wojnie Krzyże Wiktorii. Dease zmarł z ran jeszcze tego samego dnia.

Odwrót

Po południu Niemcy przeprawili się przez kanał w kilku miejscach, a Brytyjczycy wycofali się na drugą linię obrony. Wieczorem French dowiedział się, że francuska 5 Armia po klęsce pod Charleroi rozpoczęła odwrót. Jego wojskom groziło okrążenie. Następnego dnia Korpus Ekspedycyjny zaczął się wycofywać na południe. Był to początek wielkiego odwrotu, który zakończył się dopiero nad Marną.

Brytyjczycy stracili pod Mons około 1600 żołnierzy. Straty niemieckie były wyższe, choć ich dokładna liczba pozostaje przedmiotem sporów. Bitwa szybko stała się legendą, a wkrótce pojawiła się opowieść o aniołach z Mons, które miały osłonić wycofujących się żołnierzy.