Niemcy docierają do wybrzeża Belgii

15 października 1914 roku wojska niemieckie dotarły do wybrzeża Morza Północnego w Belgii. Tego dnia zajęły Ostendę i Zeebrugge, a w kolejnych dniach cały pas wybrzeża od granicy holenderskiej niemal po ujście rzeki Yser. Wyścig do morza, który od połowy września przesuwał front zachodni coraz dalej na północ, dobiegał końca. Do rozstrzygnięcia pozostało jedno: czy Niemcy przebiją się wzdłuż wybrzeża do portów francuskich nad kanałem La Manche.

Pościg spod Antwerpii

Po upadku Antwerpii niemieckie dowództwo skierowało na zachód III Korpus Rezerwowy generała Hansa von Beselera, który zdobył twierdzę, oraz 4 Dywizję Zastępczą. Beseler miał dotrzeć do morza pod Ostendą i Blankenberge oraz dopaść cofającą się armię belgijską. Za jego wojskami szła Dywizja Marynarki, sformowana pod koniec sierpnia z marynarzy i piechoty morskiej, która miała obsadzić wybrzeże. Po drodze Niemcy zajęli opuszczone przez aliantów Gandawę i Brugię.

W tym samym czasie w Belgii koncentrowała się nowa niemiecka 4 Armia księcia Albrechta Wirtemberskiego. Jej trzon stanowiły cztery nowe korpusy rezerwowe, złożone w dużej mierze z młodych ochotników, które przewieziono z Niemiec koleją przez Brukselę. Pod rozkazy księcia przeszedł także korpus Beselera. Nowa armia miała uderzyć na odcinku od morza po Ypres i rozstrzygnąć walkę o Flandrię.

Ostatnia linia Belgów

Armia belgijska, która po wyjściu z Antwerpii opuściła także porty na wybrzeżu, zatrzymała się nad Yser. 14 października jej dywizje zaczęły się okopywać, a 15 października obsadziły linię rzeki od Diksmuide (fr. Dixmude) po morze. Nad dolnym biegiem Yser leżał Nieuport (flam. Nieuwpoort), którego osłaniał przyczółek na wschodnim brzegu, pod Lombardsijde i Westende. Kilka placówek wysunięto też przed rzekę, pod wsie Mannekensvere, Schoore, Keiem i Beerst. Na południe od Diksmuide front prowadził dalej wzdłuż kanału do Ypres, gdzie stały francuskie dywizje terytorialne i wracający do miasta Brytyjczycy.

Belgowie byli u kresu sił. Po dwóch i pół miesiącach walk armia polowa straciła ponad połowę stanu. Szacunki jej liczebności w połowie października wahają się od niespełna 50 do około 70 tysięcy żołnierzy, wyczerpanych i słabo wyposażonych. Król Albert I przeniósł kwaterę główną do Veurne. Jego żona, królowa Elżbieta, zapisała 15 października w dzienniku, że sytuacja jest bardzo zła i wszystko wydaje się królowi czarne. Albert wolałby dać wojsku odpocząć za granicą francuską, lecz uległ naciskom Francuzów i zgodził się bronić Yser.

Fizylierzy w Diksmuide

Wsparciem dla Belgów była francuska brygada fizylierów marynarki kontradmirała Pierre’a Ronarc’ha, około 6500 marynarzy, którzy kilka dni wcześniej osłaniali odwrót pod Gandawą. Około południa 15 października brygada dotarła do Diksmuide i otrzymała rozkaz utrzymania miasta i przeprawy na Yser przez kilka dni. W tych dniach generał Ferdinand Foch, koordynujący działania aliantów na północy, naciskał na króla, by Belgowie nie tylko bronili się nad Yser, ale i włączyli się do natarcia. Albert odmówił, wskazując na wyczerpanie swoich żołnierzy.

Linia nad Yser i kanałem do Ypres, długa na ponad 30 kilometrów, była ostatnią przeszkodą na drodze do Dunkierki i Calais. Już w kolejnych dniach niemieckie kolumny podeszły pod placówki belgijskie, a wkrótce wybuchła bitwa nad Yser. Kilka dni później na wszystkich odcinkach od morza po Ypres zaczęła się ofensywa nowej armii księcia Albrechta.