Nowozelandczycy wypływają na wojnę

16 października 1914 roku z portu w Wellington wypłynęło dziesięć pomalowanych na szaro transportowców. Wiozły tak zwany Główny Korpus Nowozelandzkich Sił Ekspedycyjnych: około 8,5 tysiąca żołnierzy i blisko 4 tysiące koni. Był to największy oddział wojskowy, jaki Nowa Zelandia kiedykolwiek wysłała za granicę.

Ochotnicy z dominium

Wraz z Wielką Brytanią w stan wojny weszły wszystkie jej dominia. Nowozelandczycy już w sierpniu zajęli niemieckie Samoa, a równocześnie formowali siły, które miały walczyć u boku Brytyjczyków w Europie. Główny Korpus złożono z ochotników zgłaszających się do istniejących jednostek terytorialnych. Obejmował brygadę piechoty i brygadę strzelców konnych, a także artylerię i służby. Dowodził nim brytyjski generał Alexander Godley, od 1910 roku komendant sił zbrojnych Nowej Zelandii.

Czekanie na eskortę

Kontyngent miał wypłynąć już pod koniec września. Na Pacyfiku operowała jednak niemiecka eskadra admirała Maximiliana von Spee, a stare brytyjskie krążowniki, które miały osłaniać konwój, nie dałyby rady jej silnym okrętom. Rejs odłożono więc do czasu przybycia mocniejszej eskorty: brytyjskiego krążownika pancernego HMS Minotaur i japońskiego krążownika liniowego Ibuki. Żołnierze przez kilka tygodni czekali w obozach i na statkach, a w kraju narastało zniecierpliwienie.

Gdy eskorta dotarła, konwój wyruszył przez Morze Tasmana. Po krótkim postoju w Hobart na Tasmanii dotarł pod koniec października do Zatoki Króla Jerzego koło Albany w Australii Zachodniej. Tam połączył się z transportowcami wiozącymi pierwszy kontyngent wojsk australijskich. 1 listopada 38 statków, w tym dziesięć nowozelandzkich, ruszyło wspólnie przez Ocean Indyjski.

Do Egiptu zamiast do Francji

Brytyjska chronologia wojny zapisuje, że Nowozelandczycy wypłynęli „do Francji”. Tak rzeczywiście zakładano: kontyngent miał dotrzeć do Anglii, dokończyć tam szkolenie i dopiero potem trafić na front zachodni. Plany zmieniły się, gdy konwój był już w drodze. Obozy w Anglii były przepełnione, a stojący w namiotach na Salisbury Plain Kanadyjczycy cierpieli z powodu jesiennych ulew. Na początku listopada do wojny przystąpiło też Imperium Osmańskie, co zwiększyło znaczenie Egiptu i Kanału Sueskiego. Londyn postanowił więc wysadzić wojska z Nowej Zelandii i Australii w Egipcie. Konwój dotarł do Aleksandrii na początku grudnia.

Nowozelandczycy, wyposażeni w wełniane mundury przeznaczone na angielską zimę, rozbili obóz pod Kairem i przez kolejne miesiące szkolili się na pustyni. Razem z Australijczykami utworzyli tam Korpus Australijsko-Nowozelandzki, czyli ANZAC. W kwietniu 1915 roku, zamiast we Francji, żołnierze Głównego Korpusu wylądowali na półwyspie Gallipoli, gdzie rozpoczęła się bitwa o Gallipoli.