Pierwszy kontyngent kanadyjski wypływa do Anglii

Po południu 3 października 1914 roku z zatoki u wybrzeży miasta Gaspé w Quebecu wyruszył w stronę Europy wielki konwój. Około 30 statków transportowych (źródła podają od 30 do 32) wiozło pierwszy kontyngent Kanadyjskich Sił Ekspedycyjnych: według różnych danych od 31 do 33 tysięcy żołnierzy i około 7 tysięcy koni. Był to największy konwój wojskowy, jaki do tej pory wypłynął z Kanady.

Z Valcartier do Quebecu

Gdy Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Niemcom, w stanie wojny znalazła się także Kanada. Rząd premiera Roberta Bordena od razu zaoferował Londynowi pomoc wojskową. Minister milicji i obrony Sam Hughes odrzucił przygotowane wcześniej plany mobilizacji i kazał kierować ochotników do nowego obozu w Valcartier, na północny zachód od Quebecu. Obóz zbudowano w kilka tygodni. We wrześniu przebywało w nim ponad 30 tysięcy ludzi, znacznie więcej, niż zakładano. Hughes postanowił wysłać do Europy niemal wszystkich.

Pod koniec września żołnierzy, konie i sprzęt przewieziono do portu w Quebecu i załadowano na statki. Załadunek przebiegał chaotycznie. Decyzja o wysłaniu wszystkich zdolnych do służby, podjęta w ostatniej chwili, przekreśliła przygotowane plany, a oddziały ładowano na statki kolejno, w miarę jak te przypływały do portu. Transportowce spłynęły Rzeką Świętego Wawrzyńca i zebrały się w Zatoce Gaspé, gdzie czekały na nie brytyjskie okręty eskorty.

Przez Atlantyk

Statki płynęły w trzech kolumnach, osłaniane przez krążowniki Royal Navy. Następnego dnia u wybrzeży Nowej Fundlandii dołączył do nich parowiec Florizel z pierwszym oddziałem Pułku Nowofundlandzkiego. Na jego pokładzie było 537 ochotników, nazywanych „Pierwszą Pięćsetką” albo „Niebieskimi Getrami”, bo z braku sukna w kolorze khaki nosili owijacze niebieskie.

Pierwotnie konwój miał zawinąć do Southampton, ale z obawy przed niemieckimi okrętami podwodnymi skierowano go do Plymouth. Statki dotarły tam 14 października. Mieszkańcy witali Kanadyjczyków z wielkim entuzjazmem.

Dalsze losy

Kontyngent spędził zimę na Salisbury Plain, w obozach namiotowych zalewanych przez niemal nieustanne deszcze. Na początku 1915 roku utworzono z niego 1 Dywizję Kanadyjską, która w lutym przepłynęła do Francji. W kwietniu 1915 roku jej żołnierze przeszli chrzest bojowy w drugiej bitwie pod Ypres, podczas pierwszego wielkiego niemieckiego ataku gazowego na froncie zachodnim.

Nowofundlandczycy walczyli w 1915 roku pod Gallipoli. 1 lipca 1916 roku, pierwszego dnia bitwy nad Sommą, pułk zaatakował pod Beaumont-Hamel i w niespełna pół godziny stracił ponad 700 z około 800 żołnierzy, którzy poszli do natarcia. Dzień ten jest do dziś obchodzony w Nowej Fundlandii jako dzień pamięci.