Royal Navy w I wojnie światowej

Royal Navy, brytyjska marynarka wojenna, weszła do I wojny światowej jako najsilniejsza flota świata. Przez cztery lata zamykała Niemcom drogę na ocean i prowadziła ich blokadę, przewoziła wojska imperium i strzegła żeglugi, od której zależało wyżywienie Wielkiej Brytanii. Nie odniosła rozstrzygającego zwycięstwa nad flotą niemiecką, przegrała próbę sforsowania Dardaneli, a w 1917 roku omal nie uległa U-Bootom. W listopadzie 1918 roku przyjęła jednak kapitulację niemieckiej floty.

Admiralicja i flota w 1914 roku

Marynarką kierowała Admiralicja. Jej politycznym szefem był pierwszy lord Admiralicji, w 1914 roku Winston Churchill, a zawodowym pierwszy lord morski, najwyższy rangą oficer. 1 sierpnia, zanim rząd zdecydował o wojnie, Churchill zmobilizował flotę na własną odpowiedzialność. Według odpowiedzi Admiralicji w Izbie Gmin z 1926 roku w lipcu 1914 roku marynarka liczyła 146 047 oficerów i marynarzy. Historyk Graham Watson naliczył w dniu wybuchu wojny 617 okrętów, angielska Wikipedia podaje 622.

Główne siły, przemianowane w dniu wypowiedzenia wojny na Grand Fleet, stanęły w Scapa Flow na Orkadach. Wód u wybrzeży Anglii pilnowały mniejsze zespoły: Flota Kanału, siły z Harwich, Patrol Dover i flotylle okrętów podwodnych, a na dalekich morzach krążowniki stacji zamorskich. Lotnictwo floty, Royal Naval Air Service, wydzielono jako osobną formację kilka tygodni przed wojną.

Pierwsze miesiące przyniosły sukcesy i wstrząsy. Niemieckie okręty Goeben i Breslau wymknęły się Brytyjczykom na Morzu Śródziemnym i dotarły do Turcji. 28 sierpnia brytyjskie krążowniki i niszczyciele wygrały bitwę w Zatoce Helgolandzkiej, ale 22 września jeden U-Boot zatopił trzy krążowniki pancerne. 1 listopada eskadra Maximiliana von Spee rozbiła pod Coronelem zespół admirała Cradocka, a 8 grudnia brytyjskie krążowniki liniowe zniszczyły ją koło Falklandów. Pod koniec października pierwszym lordem morskim w miejsce Ludwika Battenberga został po raz drugi John Fisher.

Blokada i Dardanele (1914–1915)

Brytyjczycy nie stawiali okrętów u wejść do niemieckich portów, gdzie padłyby ofiarą min i torped. Zamknęli wyjścia z Morza Północnego: patrole w kanale La Manche i między Szetlandami a Norwegią zatrzymywały statki i kierowały je do kontroli. Szukano kontrabandy, także na statkach płynących do portów neutralnych, co wywoływało protesty neutralnych, przede wszystkim Stanów Zjednoczonych.

Na początku 1915 roku rząd postanowił przebić się flotą przez Dardanele do Konstantynopola. Morska operacja trwała od 19 lutego do 18 marca i skończyła się zatopieniem na minach trzech pancerników, dwóch brytyjskich i francuskiego Bouveta. Wyprawa przerodziła się w kampanię lądową na Gallipoli, którą flota musiała wspierać.

Spór o Dardanele kosztował urzędy obu szefów Admiralicji. 15 maja Fisher porzucił Admiralicję, a po utworzeniu rządu koalicyjnego Churchilla zastąpił Arthur Balfour. Pierwszym lordem morskim został admirał Henry Jackson.

Tymczasem przez Dardanele przedzierały się na Morze Marmara brytyjskie okręty podwodne, które topiły tam tureckie transportowce i okręty. 8 sierpnia 1915 roku E11 storpedował pancernik Barbaros Hayreddin. Na dalekich wodach flota tropiła niemieckie krążowniki: w lipcu monitory kierowane z samolotów unieszkodliwiły w delcie Rufidżi krążownik Königsberg.

Jutlandia i kryzys podwodny (1916–1917)

31 maja – 1 czerwca 1916 roku Grand Fleet stoczyła z niemiecką Flotą Pełnomorską bitwę jutlandzką. Straciła więcej okrętów, ale Niemcy uciekli i nie przełamali jej przewagi. W grudniu John Jellicoe został pierwszym lordem morskim, a Admiralicję objął Edward Carson.

Nowe kierownictwo stanęło przed największym zagrożeniem wojny. Od 1 lutego 1917 roku Niemcy prowadzili nieograniczoną wojnę podwodną. W kwietniu straty żeglugi sięgnęły, zależnie od zestawienia, od około 835 do ponad 880 tysięcy ton. Admiralicja długo uważała konwoje za zbyt ryzykowne, bo skupisko statków miało być łatwym celem.

Pod naciskiem premiera i części młodszych oficerów Admiralicja spróbowała ich w maju: 10 maja z Gibraltaru wyszedł pierwszy próbny konwój. 14 czerwca Jellicoe zatwierdził plan, a 2 lipca z Hampton Roads w Wirginii wyszedł pierwszy konwój regularnej serii. Pomagała już marynarka amerykańska, której przedstawiciel, kontradmirał William Sims, przypłynął do Anglii 9 kwietnia.

W tym samym roku przebudowano samą Admiralicję. Sztab marynarki stał się prawdziwym sztabem operacyjnym, podległym pierwszemu lordowi morskiemu, który został zarazem szefem sztabu marynarki. W lipcu Carsona zastąpił Eric Geddes, kolejarz i organizator.

Ostatni rok (1918)

W Wigilię 1917 roku Geddes odwołał Jellicoe’a, którego obowiązki przejął wiceadmirał Rosslyn Wemyss. 1 kwietnia 1918 roku lotnictwo marynarki weszło do nowej Royal Air Force.

W nocy na 23 kwietnia okręty Patrolu Dover wiceadmirała Rogera Keyesa zaatakowały Zeebrugge i Ostendę, by zamknąć U-Bootom wyjście z bazy w Brugii. W Zeebrugge dwa okręty blokujące zatonęły w kanale, pod Ostendą osiadły na mieliźnie. Na Adriatyku alianci budowali zaporę w Cieśninie Otranto.

Rozejm zakończył wojnę na morzu po myśli Brytyjczyków. 20 listopada w Harwich zaczęły się poddawać U-Booty, a 21 listopada Grand Fleet Davida Beatty’ego odprowadziła niemieckie okręty na internowanie.

W chwili rozejmu marynarka była ponad dwa razy większa niż w 1914 roku. Według Watsona miała 1261 okrętów, według angielskiej Wikipedii ponad 1354, a w czynnej służbie było 263 200 ludzi. Według Johna Simkina flota straciła w wojnie 34 642 zabitych i 4510 rannych.