Zatonięcie HMS Jason

3 kwietnia 1917 roku stary okręt Royal Navy HMS Jason trałował miny w cieśninie między wyspami Coll i Mull w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych, u zachodnich wybrzeży Szkocji. Razem z nim pracował bliźniaczy okręt Circe. Niedaleko Arinagour, jedynej większej osady na Coll, Jason wszedł na minę. Ocaleli opowiadali o potężnym wybuchu. Okręt poszedł na dno w ciągu kilku minut, a rozbitkowie, którzy z wody widzieli domy Arinagour, zostali wyłowieni przez załogę Circe. Zginęło 25 ludzi z liczącej około 85 osób załogi. Morze oddało ciało tylko jednego z nich.

Jason był jednym z jedenastu okrętów typu Alarm, kanonierek torpedowych zamówionych w ramach brytyjskiego programu rozbudowy floty z 1889 roku. Zbudowano go w stoczni w Barrow-in-Furness i zwodowano w 1892 roku. Miał około 810 ton wyporności i dwa działa kalibru 4,7 cala (120 mm). Kanonierki torpedowe szybko ustąpiły miejsca niszczycielom i w 1909 roku Jasona przebudowano na trałowiec. W sierpniu 1914 roku wszedł w skład zespołu trałowców Grand Fleet i codziennie oczyszczał Pentland Firth, cieśninę przy jej bazie w Scapa Flow. W grudniu 1914 roku pomagał oczyścić pole minowe, które niemieckie krążowniki postawiły podczas rajdu na Scarborough.

Mina, na którą wszedł, czekała na niego prawie dwa miesiące. W lutym 1917 roku niemiecki podwodny stawiacz min U-78 pod dowództwem kapitanlejtnanta Ottona Dröschera postawił kilka niewielkich zagród na podejściach do Oban i wodach wokół Mull. Według szkockich badaczy wraków 12 lutego U-78 zostawił osiem min przed Arinagour. Duże okręty podwodne typu UE potrafiły dopłynąć z Niemiec dookoła Szkocji na zachodnie wybrzeże i stawiać tam miny na trasach, którymi statki zmierzały do portów szkockich i angielskich. Usuwanie takich zagród należało do starych okrętów i uzbrojonych trawlerów, a była to praca niebezpieczna. Od ogłoszenia nieograniczonej wojny podwodnej na początku lutego miny i torpedy zatapiały wokół Wysp Brytyjskich coraz więcej statków.

Data zatonięcia Jasona jest w źródłach podawana różnie. Brytyjska chronologia wojny, monografia sztabu marynarki z 1933 roku i serwis uboat.net podają 3 kwietnia. Część brytyjskich wykazów strat okrętów i zestawień poległych, a za nimi wiele opracowań, podaje 7 kwietnia. Uboat.net uważa tę drugą datę za błędną. Różni się też liczba zabitych: wykazy imienne obejmują 25 nazwisk, monografia sztabu marynarki mówi o 30.

Wrak długo pozostawał nieodnaleziony. Dopiero w kwietniu 2022 roku płetwonurkowie zeszli na głębokość 93 metrów u wybrzeży Coll i rozpoznali rozbity okręt po kształcie rufy, śrubie, działach kalibru 4,7 cala i naczyniach z oznaczeniami Admiralicji. Wrak jest grobem wojennym, a w 2026 roku objęto go ochroną prawną jako miejsce spoczynku poległych. Marynarzy z Jasona upamiętnia tablica w episkopalnej katedrze św. Jana w Oban.