Mina morska

Mina morska to ładunek wybuchowy ustawiany w wodzie, który eksploduje, gdy uderzy w niego kadłub okrętu lub statku. W I wojnie światowej obie strony zaminowały porty, cieśniny i szlaki żeglugowe, stawiając według szacunków około 235 000 min. Zatonęły na nich setki okrętów i statków.

Jak działała

Najczęściej używano miny kotwicznej. Metalowy pływak z ładunkiem i zapalnikiem trzymała na stalowej linie kotwica leżąca na dnie, tak by mina unosiła się tuż pod powierzchnią. Zapalnik działał, gdy kadłub zgniótł jeden z wystających z miny „rogów”. Konwencje haskie z 1907 roku ograniczały stawianie min, by chronić żeglugę neutralną, ale obie strony stawiały je także na otwartym morzu, z dala od portów przeciwnika.

Stawiacze min

W nocy z 4 na 5 sierpnia 1914 roku przebudowany niemiecki statek wycieczkowy Königin Luise postawił pole minowe. Nazajutrz wszedł na nie krążownik Amphion, pierwszy okręt Royal Navy utracony w tej wojnie. Pole postawione przez krążownik pomocniczy Berlin u północnej Irlandii zatopiło drednot Audacious. Od czerwca 1915 roku miny stawiały regularnie małe okręty podwodne typu UC z portów Flandrii, a od 1916 roku większe podwodne stawiacze min, które zabierały po kilkadziesiąt min i docierały od Morza Białego po zachodnie wybrzeże Afryki.

Wielkie zapory

Brytyjczycy postawili pierwsze pola minowe u wybrzeży Belgii jesienią 1914 roku, a 2 listopada uznali całe Morze Północne za obszar wojskowy, co ułatwiało blokadę Niemiec. Wiosną 1915 roku zapora w Cieśninie Kaletańskiej zamknęła drogę dużym U-Bootom, a 24 kwietnia 1916 roku okręty admirała Bacona postawiły przed Zeebrugge zaporę z min i sieci minowych długą na blisko 30 kilometrów.

Największą zaporą tej wojny była Zapora Północna (Northern Barrage) między Orkadami a Norwegią. Postawiła ją głównie marynarka amerykańska z pomocą brytyjskiej: od czerwca 1918 roku znalazło się w niej 70 177 min, z tego 56 571 amerykańskich. Większość stanowiły nowe miny z anteną, które wybuchały, gdy okręt podwodny dotknął zwisającego nad nimi miedzianego drutu. Uważa się, że zatonęły na niej cztery U-Booty, ale gdy wojna się skończyła, zapora wciąż miała luki, a jej skuteczność do dziś budzi spory.

Trałowanie

Do usuwania min używano trałowców, które ciągnęły między sobą linę podcinającą liny kotwiczne. Trałowców brakowało od pierwszych dni wojny, więc Royal Navy zmobilizowała setki statków wycieczkowych i kutrów rybackich. Według Archibalda Hurda do końca 1916 roku brytyjskie trałowce zniszczyły 4574 niemieckie miny, ale prawie 400 jednostek zatonęło lub zostało uszkodzonych przy tej pracy.

Ofiary

Na minach załamał się w 1915 roku atak floty w Dardanelach. Słabe trałowce nie potrafiły oczyścić cieśniny pod ogniem baterii, a 18 marca 1915 roku pancerniki Bouvet, Irresistible i Ocean zatonęły na linii 20 min (według niektórych źródeł 26), postawionej potajemnie przez turecki stawiacz min Nusret. Stare okręty okazały się bezradne wobec min i ruchomych baterii.

Na Bałtyku na rosyjskich minach zatonął w listopadzie 1914 roku krążownik Friedrich Carl. 5 czerwca 1916 roku na minach postawionych przez U-75 u Orkadów zatonął krążownik Hampshire, a z nim zginął lord Kitchener.

Miny zatopiły statki szpitalne Anglia i Britannic, największy statek stracony w tej wojnie, a w lipcu 1918 roku pod Nowym Jorkiem krążownik San Diego. Ostatnią ofiarą wojny na morzu był norweski statek Ener, który 11 listopada wszedł na minę koło Fair Isle. Pozostawione miny jeszcze przez lata zagrażały żegludze.