Broń i technika
U-Boot
Unterseeboot
Niemiecki okręt podwodny. U-Booty zatapiały okręty wojenne i statki handlowe, a ich wojna z żeglugą, od lutego 1917 roku nieograniczona, wciągnęła do wojny Stany Zjednoczone.
Na początku wojny Niemcy mieli niewiele okrętów podwodnych, ale już 22 września 1914 roku U-9 zatopił w ciągu godziny trzy brytyjskie krążowniki. W lutym 1915 roku Niemcy ogłosili wody wokół Wysp Brytyjskich strefą wojenną; zatopienie Lusitanii w maju 1915 roku i kolejne incydenty z ofiarami wśród Amerykanów zmusiły ich do ograniczenia ataków. 1 lutego 1917 roku wznowili nieograniczoną wojnę podwodną, licząc, że głodem zmuszą Wielką Brytanię do pokoju, zanim pomoże jej Ameryka. Straty żeglugi były ogromne, dopóki od połowy 1917 roku nie wprowadzono konwojów.
W czasie wojny Niemcy zbudowali ponad 370 U-Bootów, w tym przybrzeżne typu UB i stawiacze min typu UC. Zatopiły one kilka tysięcy statków, a blisko połowa z nich została zniszczona. Po rozejmie ocalałe okręty wydano aliantom. Okręty podwodne miały też inne floty, m.in. austro-węgierska na Adriatyku i brytyjska na Bałtyku i w Dardanelach.
Źródła
W kronice
(368)368 tekstów używa tego pojęcia.
1914
- 28 lipcaBrytyjskie floty otrzymują rozkaz przejścia do baz wojennych
- 30 lipcaAustralia stawia swoją flotę w gotowości u boku Royal Navy
- 9 sierpniaBrytyjski patrol lotniczy nad kanałem La Manche
- 9 sierpniaHMS Birmingham zatapia okręt podwodny U-15
- 10 sierpniaBrytyjski lotniczy patrol wybrzeża
- 15 sierpniaPołączenie eskadr brytyjskiej i francuskiej u wejścia do Adriatyku
- 16 sierpniaZatopienie austro-węgierskiego krążownika Zenta
- 28 sierpniaBitwa w Zatoce Helgolandzkiej
- 28 sierpniaBitwa w Zatoce Helgolandzkiej
- 29 sierpniaZajęcie niemieckich kolonii w Azji i na Pacyfiku
- 4 wrześniaNiemcy akceptują deklarację londyńską
- 5 wrześniaZatonięcie HMS Pathfinder
- 11 wrześniaAustralijczycy lądują na Archipelagu Bismarcka
- 12 wrześniaBitwa pod Bita Paka
- 22 wrześniaZatonięcie Aboukir, Hogue i Cressy
- 3 październikaPierwszy kontyngent kanadyjski wypływa do Anglii
- 3 październikaBrytyjczycy stawiają miny u wybrzeży Belgii
- 11 październikaZatonięcie krążownika Pałłada
- 13 październikaU-Booty na szlaku Southampton–Hawr
- 14 październikaNiemcy zajmują Brugię
- 15 październikaNiemcy zajmują Ostendę i Zeebrugge
- 15 październikaKanadyjczycy schodzą na ląd w Anglii
- 15 październikaZatonięcie HMS Hawke
- 17 październikaBrytyjskie okręty podwodne na Bałtyku
- 17 październikaAlarm w Scapa Flow
- 18 październikaGrand Fleet opuszcza Scapa Flow
- 18 październikaZatonięcie krążownika Takachiho
- 20 październikaZatonięcie Glitry
- 27 październikaZatonięcie HMS Audacious
- 29 październikaLudwik Battenberg ustępuje z Admiralicji
- 30 październikaFisher wraca do Admiralicji
- 31 październikaZatonięcie HMS Hermes
- 2 listopadaMorze Północne strefą wojenną
- 3 listopadaNiemiecki rajd na Yarmouth
- 3 listopadaGrand Fleet wraca do Scapa Flow
- 6 listopadaOkręt podwodny B11 w Dardanelach
- 11 listopadaZatonięcie HMS Niger
- 14 listopadaJaponia nie wyśle wojsk do Europy
- 17 listopadaNiemcy ostrzeliwują Lipawę
- 17 listopadaZatonięcie krążownika Friedrich Carl
- 13 grudniaOkręt podwodny B11 zatapia pancernik Mesudiye
- 16 grudniaBombardowanie Scarborough i Hartlepool
- 25 grudniaNalot na Cuxhaven
1915
- 1 styczniaZatonięcie pancernika Formidable
- 13 styczniaRada Wojenna decyduje o ataku na Dardanele
- 24 styczniaBitwa na Dogger Bank
- 29 styczniaU-21 ostrzeliwuje wyspę Walney
- 30 styczniaAdmiralicja zaleca neutralne bandery
- 4 lutegoNiemcy ogłaszają strefę wojenną wokół Wysp Brytyjskich
- 6 lutegoLusitania pod amerykańską banderą
- 9 lutegoKanadyjska dywizja przeprawia się do Francji
- 18 lutegoPoczątek niemieckiej blokady podwodnej
- 19 lutegoStorpedowanie tankowca Belridge
- 19 lutegoKampania gallipolijska
- 19 lutegoMorska operacja w Dardanelach
- 22 lutegoZapora sieciowa w Kanale Północnym
- 27 lutegoFrancuzi zajmują Dacię
- 1 marcaBrytyjsko-francuska deklaracja przeciw handlowi Niemiec
- 4 marcaZatopienie U-8
- 5 marcaPoczątek bombardowania Smyrny
- 13 marcaZatopienie szwedzkiego parowca Hanna
- 14 marcaZatopienie krążownika Dresden
- 15 marcaBrytyjska eskadra odpływa spod Smyrny
- 15 marcaPierwszy atak samolotu na statek handlowy
- 25 marcaZatopienie holenderskiego parowca Medea
- 28 marcaZatopienie Falaby
- 3 kwietniaUkończenie zapory w Cieśninie Kaletańskiej
- 25 kwietniaAlianci lądują na Gallipoli
- 26 kwietniaZatopienie krążownika Léon Gambetta
- 1 majaStorpedowanie tankowca Gulflight
- 7 majaZatopienie Lusitanii
- 10 majaKonwencja morska Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch
- 14 majaOstatnie posiedzenie Rady Wojennej
- 15 majaDymisja lorda Fishera
- 25 majaZatopienie pancernika Triumph
- 25 majaFlota włoska rozpoczyna działania na Adriatyku
- 26 majaWłochy ogłaszają blokadę wybrzeża austro-węgierskiego
- 26 majaBrytyjska eskadra zbiera się na Malcie
- 27 majaBrytyjska eskadra dołącza do floty włoskiej
- 27 majaZatopienie pancernika Majestic
- 27 majaChurchill odchodzi z Admiralicji
- 27 majaWybuch stawiacza min Princess Irene
- 28 majaArthur Balfour pierwszym lordem Admiralicji
- 29 majaWłosi formalnie zajmują Wlorę
- 2 czerwcaBrytyjska blokada wybrzeża Azji Mniejszej
- 4 czerwcaTrzecia bitwa o Kritię
- 7 czerwcaPierwsze posiedzenie Komitetu Dardanelskiego
- 2 lipcaBitwa morska koło Gotlandii
- 2 lipcaBitwa koło Gotlandii
- 7 lipcaZatopienie krążownika Amalfi
- 11 lipcaWłosi zajmują Pelagosę
- 18 lipcaZatopienie krążownika Giuseppe Garibaldi
- 1 sierpniaDoniesienia o ataku na port w Konstantynopolu
- 5 sierpniaSąd pryzowy uznaje zajęcie Dacii
- 8 sierpniaZatopienie pancernika Barbaros Hayreddin
- 8 sierpniaPoczątek niemieckiego ataku na Zatokę Ryską
- 8 sierpniaBitwa w Zatoce Ryskiej
- 12 sierpniaPierwszy statek zatopiony torpedą z wodnosamolotu
- 13 sierpniaZatopienie transportowca Royal Edward
- 16 sierpniaU-24 ostrzeliwuje Lowcę i Harrington
- 19 sierpniaE1 torpeduje krążownik liniowy Moltke
- 19 sierpniaAtak na okręt podwodny E13
- 19 sierpniaZatopienie statku Arabic
- 19 sierpniaBaralong zatapia U-27
- 21 sierpniaOstrzelanie szalup statku Ruel
- 21 sierpniaKoniec niemieckiego ataku na Zatokę Ryską
- 22 sierpniaWenizelos ponownie premierem Grecji
- 1 wrześniaNiemcy ustępują w sprawie wojny podwodnej
- 28 wrześniaGrecja odrzuca ofertę wojsk Ententy
- 2 październikaWenizelos prosi o wylądowanie w Salonikach
- 3 październikaPierwsze oddziały Ententy płyną do Salonik
- 3 październikaE19 atakuje parowiec Svionia
- 5 październikaLądowanie Ententy w Salonikach
- 5 październikaFront salonicki
- 16 październikaBlokada egejskiego wybrzeża Bułgarii
- 21 październikaOstrzelanie Dedeagacz
- 23 październikaZatopienie krążownika Prinz Adalbert
- 28 październikaKatastrofa krążownika Argyll
- 3 listopadaKomitet Wykonawczy Portów i Tranzytu
- 6 listopadaAtak okrętu podwodnego na As-Sallum
- 7 listopadaZatopienie krążownika Undine
- 7 listopadaZatopienie statku Ancona
- 10 listopadaKorpus Indyjski opuszcza Francję
- 14 listopadaBractwo Sanusijja atakuje As-Sallum
- 17 listopadaZatonięcie statku szpitalnego Anglia
- 23 listopadaBrytyjczycy opuszczają As-Sallum
- 24 listopadaGrecja przyjmuje żądania Ententy
- 6 grudniaAustro-węgierska eskadra ostrzeliwuje Durrës
- 8 grudniaRozkaz ewakuacji Suvli i Anzac
- 17 grudniaZatonięcie krążownika Bremen
- 29 grudniaAustro-węgierski rajd na Durrës
- 29 grudniaMöwe wypływa w pierwszy rejs
- 29 grudniaPierwsza bitwa pod Durrës
- 30 grudniaWybuch na krążowniku Natal
1916
- 5 styczniaPodbój Czarnogóry
- 6 styczniaZatonięcie pancernika King Edward VII
- 8 styczniaKoniec ewakuacji Gallipoli
- 8 styczniaBitwa o Lovćen
- 10 styczniaEntenta zawiadamia Grecję o przewiezieniu Serbów na Korfu
- 11 styczniaFrancuzi zajmują Korfu
- 13 styczniaGrecja odmawia zgody na zajęcie Korfu
- 15 styczniaPierwsi serbscy żołnierze na Korfu
- 25 styczniaAustriacy zajmują San Giovanni di Medua
- 31 styczniaSmith-Dorrien rezygnuje z dowództwa w Afryce Wschodniej
- 5 lutegoOfensywa trapezuncka
- 8 lutegoWielka Brytania prosi Japonię o pomoc morską
- 8 lutegoZatonięcie krążownika Amiral Charner
- 10 lutegoNiemiecka nota o uzbrojonych statkach handlowych
- 11 lutegoZatonięcie krążownika Arethusa
- 16 lutegoMinisterstwo Wojny przejmuje obronę przeciwlotniczą
- 21 lutegoSpór w Kongresie o uzbrojone statki handlowe
- 23 lutegoPortugalia zajmuje niemieckie statki
- 27 lutegoAustriacy zajmują Durrës
- 29 lutegoNiemcy nie odkładają wojny podwodnej
- 1 marcaPoczątek rozszerzonej wojny podwodnej
- 9 marcaNiemcy wypowiadają wojnę Portugalii
- 14 marcaBrytyjczycy odzyskują As-Sallum
- 14 marcaDymisja Alfreda von Tirpitza
- 15 marcaEduard von Capelle sekretarzem marynarki
- 24 marcaStorpedowanie statku Sussex
- 30 marcaZatopienie statku szpitalnego Portugal
- 31 marcaZestrzelenie sterowca L 15
- 3 kwietniaGrecja odmawia przejazdu armii serbskiej lądem
- 6 kwietniaPoczątek natarcia na Trapezunt
- 15 kwietniaPoczątek przewozu armii serbskiej do Salonik
- 18 kwietniaNota USA w sprawie Sussexa
- 20 kwietniaZatopienie statku Aud
- 20 kwietniaAresztowanie Rogera Casementa
- 24 kwietniaZapora minowa u wybrzeży Belgii
- 24 kwietniaAtak na Lowestoft i Yarmouth
- 25 kwietniaOstrzał Lowestoft i Yarmouth
- 27 kwietniaZatonięcie pancernika Russell
- 4 majaZniszczenie sterowca L 7
- 31 majaPoczątek bitwy jutlandzkiej
- 31 majaBitwa jutlandzka
- 1 czerwcaKoniec bitwy jutlandzkiej
- 5 czerwcaŚmierć Kitchenera
- 21 czerwcaUltimatum Ententy wobec Grecji
- 8 lipcaZatopienie statku szpitalnego Wpieriod
- 10 lipcaOkręt podwodny Deutschland w Ameryce
- 11 lipcaOstrzał Seaham
- 27 lipcaEgzekucja kapitana Fryatta
- 2 sierpniaZatonięcie pancernika Leonardo da Vinci
- 3 sierpniaEgzekucja Rogera Casementa
- 19 sierpniaZatopienie HMS Falmouth i HMS Nottingham
- 23 sierpniaPowrót Deutschlandu do Niemiec
- 28 sierpniaWłochy wypowiadają wojnę Niemcom
- 1 wrześniaAlianci przejmują niemieckie statki w Pireusie
- 23 wrześniaNalot sterowców i zestrzelenie L 32 i L 33
- 8 październikaU-53 u wybrzeży Stanów Zjednoczonych
- 9 październikaWenizelos w Salonikach
- 10 październikaUltimatum Ententy w sprawie floty greckiej
- 11 październikaGrecja przyjmuje żądania w sprawie floty
- 13 październikaNorwegia zakazuje wpływania okrętów podwodnych
- 22 październikaBułgarzy i Niemcy zdobywają Konstancę
- 26 październikaPierwszy niemiecki rajd niszczycieli w Cieśninie Kaletańskiej
- 28 październikaUtrata statku szpitalnego Galeka
- 7 listopadaWilson ponownie prezydentem
- 19 listopadaEntenta żąda wydalenia posłów państw centralnych z Aten
- 21 listopadaZatonięcie statku szpitalnego Britannic
- 22 listopadaDymisja Jagowa
- 23 listopadaUszkodzenie statku szpitalnego Braemar Castle
- 23 listopadaMöwe wypływa w drugi rejs
- 26 listopadaZatopienie pancernika Suffren
- 29 listopadaBeatty dowódcą Grand Fleet
- 3 grudniaOstrzał Funchal
- 4 grudniaJellicoe pierwszym lordem morskim
- 5 grudniaDymisja Asquitha
- 11 grudniaRząd koalicyjny Lloyda George'a
- 11 grudniaZatonięcie pancernika Regina Margherita
- 12 grudniaNiemiecka oferta pokojowa
- 18 grudniaNota pokojowa Wilsona
- 21 grudniaSeeadler wypływa w rejs
- 22 grudniaNowe ministerstwa w Wielkiej Brytanii
- 26 grudniaOdpowiedź państw centralnych na notę Wilsona
- 27 grudniaZatopienie pancernika Gaulois
- 30 grudniaChińscy robotnicy we Francji
1917
- 4 styczniaZatonięcie pancernika Pierieswiet
- 5 styczniaKonferencja w Rzymie
- 6 styczniaMiędzysojuszniczy Komitet Czarterowy
- 9 styczniaZatopienie HMS Cornwallis
- 19 styczniaTelegram Zimmermanna
- 24 styczniaKonferencja morska w Londynie
- 25 styczniaOstrzał Southwold
- 31 styczniaNiemcy ogłaszają nieograniczoną wojnę podwodną
- 1 lutegoPoczątek nieograniczonej wojny podwodnej
- 1 lutegoNorwegia zmienia przepisy o okrętach podwodnych
- 2 lutegoPortugalczycy lądują we Francji
- 3 lutegoUSA zrywają stosunki z Niemcami
- 8 lutegoKoniec operacji przeciw Senusim
- 13 lutegoProtest państw skandynawskich
- 16 lutegoBrytyjsko-japońskie porozumienie o wyspach niemieckich
- 22 lutegoOdwrót na Linię Hindenburga
- 25 lutegoZatopienie Laconii
- 26 lutegoWilson prosi o uzbrojenie statków
- 28 lutegoPublikacja telegramu Zimmermanna
- 1 marcaUszkodzenie statku szpitalnego Glenart Castle
- 12 marcaUSA uzbrajają statki handlowe
- 14 marcaChiny zrywają stosunki z Niemcami
- 16 marcaZatopienie rajdera Leopard
- 18 marcaRajd na Ramsgate i Broadstairs
- 18 marcaZatopienie trzech amerykańskich statków
- 19 marcaZatopienie pancernika Danton
- 21 marcaStorpedowanie statku szpitalnego Asturias
- 21 marcaWilson zwołuje Kongres
- 22 marcaMöwe wraca z drugiego rejsu
- 30 marcaStorpedowanie statku szpitalnego Gloucester Castle
- 2 kwietniaWilson prosi Kongres o wypowiedzenie wojny
- 3 kwietniaZatonięcie HMS Jason
- 6 kwietniaUSA wypowiadają wojnę Niemcom
- 7 kwietniaKuba i Panama wypowiadają wojnę Niemcom
- 8 kwietniaAustro-Węgry zrywają stosunki z USA
- 9 kwietniaAdmirał Sims przybywa do Anglii
- 10 kwietniaZatopienie statku szpitalnego Salta
- 11 kwietniaBrazylia zrywa stosunki z Niemcami
- 13 kwietniaJapońskie niszczyciele na Morzu Śródziemnym
- 17 kwietniaZatopienie Lanfranca i Donegala
- 28 kwietniaBitwa pod Arleux
- 4 majaAmerykańskie niszczyciele w Queenstown
- 8 majaLiberia zrywa stosunki z Niemcami
- 14 majaZniszczenie sterowca L 22
- 15 majaStarcie w Cieśninie Otranto
- 17 majaKomitet do spraw konwojów
- 26 majaZatopienie statku szpitalnego Dover Castle
- 28 majaLondyńska konferencja w sprawie Grecji
- 7 czerwcaBitwa pod Messines (1917)
- 8 czerwcaPershing w Anglii
- 16 czerwcaHaiti zrywa stosunki z Niemcami
- 18 czerwcaSims dowódcą w Queenstown
- 26 czerwcaPierwsi amerykańscy żołnierze we Francji
- 27 czerwcaZatopienie krążownika Kléber
- 2 lipcaPierwszy regularny konwój
- 4 lipcaOstrzał Ponta Delgada
- 19 lipcaCarson opuszcza Admiralicję
- 31 lipcaTrzecia bitwa pod Ypres
- 2 sierpniaRozbicie Seeadlera
- 2 sierpniaBunt w niemieckiej flocie
- 4 sierpniaLiberia wypowiada wojnę Niemcom
- 4 wrześniaOstrzał Scarborough w 1917 roku
- 2 październikaZatopienie HMS Drake
- 5 październikaPeru zrywa stosunki z Niemcami
- 11 październikaPoczątek operacji Albion
- 11 październikaOperacja Albion
- 17 październikaAtak na konwój norweski
- 17 październikaUszkodzenie statku szpitalnego Goorkha
- 20 październikaKoniec operacji Albion
- 26 październikaBrazylia wypowiada wojnę Niemcom
- 2 listopadaRajd na Kattegat
- 3 listopadaPorozumienie o tonażu dla aliantów
- 10 listopadaKoniec trzeciej bitwy pod Ypres
- 17 listopadaDruga bitwa w Zatoce Helgolandzkiej
- 29 listopadaWielka konferencja międzysojusznicza w Paryżu
- 30 listopadaSojusznicza Rada Morska
- 6 grudniaEksplozja w Halifaksie
- 7 grudniaStany Zjednoczone wypowiadają wojnę Austro-Węgrom
- 7 grudniaAmerykańskie pancerniki w Grand Fleet
- 12 grudniaDrugi ostrzał Funchal
- 12 grudniaZatopienie HMS Partridge
- 14 grudniaZatopienie krążownika Châteaurenault
- 24 grudniaDymisja Jellicoe
- 30 grudniaZatopienie transportowca Aragon
1918
- 4 styczniaZatopienie statku szpitalnego Rewa
- 4 styczniaŻądanie wydania statków holenderskich
- 14 styczniaOstrzał Yarmouth
- 20 styczniaZatopienie Breslau
- 20 styczniaBitwa pod Imbros
- 26 styczniaGoeben ściągnięty z mielizny
- 1 lutegoBunt w Kotorze
- 5 lutegoZatopienie Tuscanii
- 15 lutegoRajd niemieckich niszczycieli w Cieśninie Kaletańskiej
- 16 lutegoOstrzał Dover
- 25 lutegoNiemcy zajmują Rewel i Psków
- 25 lutegoRacjonowanie żywności w Wielkiej Brytanii
- 26 lutegoZatopienie statku szpitalnego Glenart Castle
- 10 marcaAtak na statek szpitalny Guildford Castle
- 17 marcaNiemcy zajmują Mikołajów
- 21 marcaRekwizycja statków holenderskich
- 1 kwietniaPowstanie RAF
- 3 kwietniaNiemcy lądują w Hanko
- 4 kwietniaZatopienie brytyjskich okrętów podwodnych w Helsinkach
- 10 kwietniaOstrzał Monrowii
- 13 kwietniaNiemcy zajmują Helsinki
- 15 kwietniaDrugi rajd na Kattegat
- 19 kwietniaNiemcy wkraczają na Krym
- 23 kwietniaRajd na Zeebrugge
- 1 majaNiemcy zajmują Sewastopol
- 3 majaDesant w Peczendze
- 9 majaDrugi rajd na Ostendę
- 15 majaOstrzał St Kildy
- 17 majaAresztowania przywódców Sinn Féin
- 24 majaPoole w Murmańsku
- 6 czerwcaZatonięcie „Koningin Regentes”
- 8 czerwcaBolszewicy żądają wycofania wojsk Ententy
- 10 czerwcaZatopienie „Szent Istvána”
- 27 czerwcaZatopienie „Llandovery Castle”
- 12 lipcaHaiti wypowiada wojnę Niemcom
- 17 lipcaZatopienie „Carpathii”
- 19 lipcaZatopienie „San Diego”
- 2 sierpniaAlianci w Archangielsku
- 3 sierpniaZatopienie „Warildy”
- 7 sierpniaZatopienie „Dupetit-Thouars”
- 8 sierpniaPoczątek bitwy pod Amiens
- 8 sierpniaBrytyjskie zapewnienie dla Finlandii
- 8 sierpniaBitwa pod Amiens
- 13 sierpniaDymisja Capellego
- 31 sierpniaZabójstwo Cromiego
- 2 wrześniaWłosi w Murmańsku
- 1 październikaZapora w Cieśninie Otranto
- 2 październikaBombardowanie Durrës
- 8 październikaPierwsza odpowiedź Wilsona
- 10 październikaZatopienie „Leinstera”
- 14 październikaDruga nota Wilsona
- 14 październikaBitwa pod Kortrijk
- 17 październikaAlianci odbijają Lille i Ostendę
- 19 październikaBelgowie odbijają Brugię
- 23 październikaTrzecia nota Wilsona
- 2 listopadaZatopienie „Surady” i „Murcii”
- 3 listopadaRozejm w Villa Giusti
- 3 listopadaBunt w Kilonii
- 8 listopadaNiemieccy parlamentariusze u Focha
- 9 listopadaZatopienie „Britannii”
- 10 listopadaZatopienie HMS Ascot
- 11 listopadaRozejm w Compiègne
- 15 listopadaKrążownik „Königsberg” w zatoce Forth
- 20 listopadaKapitulacja U-Bootów
- 21 listopadaInternowanie Floty Pełnomorskiej
- 14 grudniaPrzedłużenie rozejmu
- 14 grudniaZamach na Sidónia Paisa