Okręt podwodny B11 zatapia pancernik Mesudiye

13 grudnia 1914 roku brytyjski okręt podwodny B11, dowodzony przez porucznika Normana Holbrooka, wszedł w głąb Dardaneli, przeszedł pod pięcioma liniami min i storpedował stary turecki pancernik Mesudiye. Pancernik przewrócił się i szybko zatonął. Był to pierwszy sukces alianckiego okrętu podwodnego w cieśninie, a Holbrook otrzymał za niego pierwszy w tej wojnie Krzyż Wiktorii przyznany marynarzowi.

Stary pancernik na straży min

Mesudiye był jednym z najstarszych okrętów floty osmańskiej. Zbudowano go w Londynie, w stoczni Thames Ironworks, i zwodowano w 1874 roku. Na przełomie XIX i XX wieku przeszedł gruntowną przebudowę we włoskiej Genui, ale nigdy nie otrzymał przewidzianych dla niego ciężkich dział. W wieżach zamontowano drewniane atrapy, a prawdziwym uzbrojeniem była tylko artyleria średniego kalibru. Od września 1914 roku stał na kotwicy w zatoce Sarısığlar, na południe od Çanakkale, jako pływająca bateria osłaniająca pola minowe zamykające cieśninę.

B11 również nie był nowoczesną jednostką. Ten mały okręt typu B, zbudowany w 1906 roku do obrony wybrzeża, należał do zespołu, który od listopada pilnował wejścia do Dardaneli. Przed wyprawą okręt otrzymał osłony, które miały odsuwać od kadłuba liny kotwiczne min. Gdy jeszcze przed pierwszą linią min jedna z nich okazała się uszkodzona, załoga ją zdjęła i Holbrook kontynuował rejs.

Atak

Rankiem 13 grudnia B11 zanurzył się u wejścia do cieśniny i pod wodą, pod prąd płynący z Morza Marmara, przeszedł pod kolejnymi liniami min. Przejście trwało kilka godzin. Około 11.30 Holbrook dostrzegł przez peryskop zakotwiczonego Mesudiye. Z odległości kilkuset metrów wystrzelił torpedę, która trafiła w rufę pancernika. Mesudiye przechylił się, przewrócił i w ciągu około 10 minut zatonął. Stał jednak na płytkiej wodzie, a część kadłuba wystawała nad powierzchnię, więc większość z ponad 600 ludzi załogi się uratowała. Według najczęściej podawanych danych zginęło 37 osób.

Powrót okazał się równie trudny. Tureckie baterie ostrzeliwały każdy wynurzony peryskop. Szkła kompasu B11 zaparowały tak bardzo, że nie dało się według niego sterować, a Holbrook musiał prowadzić okręt na pamięć, podglądając brzeg przez peryskop. B11 ponownie przeszedł pod polami minowymi i wrócił do swoich. W sumie spędził pod wodą około dziewięciu godzin.

Pierwszy Krzyż Wiktorii podwodniaka

22 grudnia 1914 roku Holbrook został odznaczony Krzyżem Wiktorii. Był pierwszym podwodniakiem wyróżnionym tym odznaczeniem i pierwszym marynarzem, któremu je przyznano w tej wojnie. Jego zastępca, porucznik Sydney Winn, otrzymał Order Wybitnej Służby, a pozostali członkowie załogi medale. Wyczyn odbił się szerokim echem także w Australii. W 1915 roku miasteczko Germanton w Nowej Południowej Walii, chcąc pozbyć się niemiecko brzmiącej nazwy, przemianowano na Holbrook.

Wyprawa B11 pokazała, że okręty podwodne mogą przechodzić pod zaporami minowymi Dardaneli, i zapowiadała działania brytyjskich i australijskich okrętów podwodnych na Morzu Marmara w 1915 roku. Turcy z kolei wydobyli z wraku Mesudiye działa, które ustawiono później na brzegu cieśniny jako baterię nadbrzeżną.