Imperium Osmańskie
Tag
(328)1914
lipiec
sierpień
wrzesień
- 17
- Brytyjska misja morska opuszcza TurcjęWe wrześniu 1914 Turcję opuściła brytyjska misja morska admirała Arthura Limpusa. Flotę osmańską przejęli niemieccy oficerowie.
- Admirał Souchon na czele floty tureckiejWe wrześniu 1914 niemiecki admirał Wilhelm Souchon przejął dowództwo floty osmańskiej. Kilka tygodni później wciągnął Turcję do wojny.
październik
- 30
- Ultimatum aliantów wobec Turcji30 października 1914 Londyn dał Turcji 12 godzin na wydalenie niemieckich misji i załóg Goebena i Breslau. W przeciwnym razie groził zerwaniem stosunków.
- Ententa zrywa stosunki z Turcją30 października 1914 ambasadorowie Rosji, Wielkiej Brytanii i Francji zażądali w Konstantynopolu paszportów. Do wojny z Turcją zostały już tylko dni.
- 31
- Admiralicja nakazuje działania przeciw Turcji31 października 1914 brytyjska Admiralicja poleciła okrętom natychmiast rozpocząć działania wojenne przeciw Turcji, choć wojny jeszcze nie wypowiedziano.
- Kitchener pisze do szarifa Mekki31 października 1914 lord Kitchener obiecał szarifowi Mekki ochronę i pomoc, jeśli Arabowie poprą Wielką Brytanię w wojnie z Turcją.
listopad
- 01
- Brytyjczycy rozpoczynają działania przeciw Turcji1 listopada 1914 brytyjskie okręty zaatakowały Turków w Zatoce Smyrneńskiej i w Akabie, choć wojny Imperium Osmańskiemu jeszcze nie wypowiedziano.
- Stan wojenny w EgipcieNa początku listopada 1914 generał John Maxwell ogłosił w Egipcie stan wojenny. Brytyjczycy zapewnili, że nie wezwą Egipcjan do walki.
- 02
- Indie gwarantują nietykalność świętych miejsc islamu2 listopada 1914 wicekról Indii ogłosił, że Brytyjczycy nie zaatakują świętych miejsc Arabii i Mezopotamii ani Dżuddy, jeśli Turcy nie utrudnią pielgrzymek.
- Kluczowe wydarzenieRosja wypowiada wojnę Turcji2 listopada 1914 Mikołaj II ogłosił manifest o wojnie z Turcją. Car zapowiadał, że otworzy ona Rosji drogę do celów nad Morzem Czarnym, czyli do cieśnin.
- Serbia w stanie wojny z Turcją2 listopada 1914 Serbia, sojuszniczka Rosji, znalazła się w stanie wojny z Imperium Osmańskim. Oba kraje nie miały wspólnej granicy i nie walczyły ze sobą.
- 05
- Kluczowe wydarzenieWielka Brytania i Francja wypowiadają wojnę Turcji5 listopada 1914 Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Turcji. Londyn porzucił wiekową politykę obrony Imperium Osmańskiego przed Rosją.
- Wielka Brytania anektuje Cypr5 listopada 1914 Wielka Brytania anektowała Cypr, którym od 1878 roku zarządzała w imieniu sułtana. Wyspa formalnie przestała należeć do Turcji.
- 06
- Brytyjczycy lądują w Fao6 listopada 1914 wojska indyjskie po ostrzale z okrętów wylądowały w Fao u ujścia Szatt al-Arab i zajęły turecki fort. Zaczęła się kampania mezopotamska.
- Turcja zrywa stosunki z Belgią6 listopada 1914 Imperium Osmańskie zerwało stosunki dyplomatyczne z Belgią. Poseł belgijski opuścił Konstantynopol, ale wojny nie wypowiedziano.
- Okręt podwodny B11 w Dardanelach6 listopada 1914, według brytyjskiej chronologii, okręt podwodny B11 wszedł na około 2 mile w głąb Dardaneli. Miesiąc później zatopił tam turecki pancernik.
- Rosjanie zajmują KöprüköyW pierwszym tygodniu listopada 1914 wojska rosyjskie doszły do Köprüköy na drodze do Erzurum. Brytyjska chronologia podaje, że zajęły je 6 listopada.
- 14
- Turcy odbijają KöprüköyW połowie listopada 1914 kontrofensywa osmańskiej 3 Armii zepchnęła Rosjan spod Köprüköy niemal do granicy. Był to pierwszy turecki sukces na Kaukazie.
- Sułtan ogłasza dżihad14 listopada 1914 w Konstantynopolu ogłoszono uroczyście wezwanie sułtana-kalifa do świętej wojny z Ententą. Niemcy liczyli na powstania muzułmanów.
- 17
- Rosjanie ostrzeliwują Trapezunt17 listopada 1914 rosyjska Flota Czarnomorska ostrzelała Trapezunt, ważny port zaopatrzenia osmańskiej armii na Kaukazie. W nocy postawiono tam miny.
- Potyczka pod Sahil17 listopada 1914 dwie brygady gen. Barretta rozbiły w deszczu i błocie główne tureckie siły pod Sahil nad Szatt al-Arab. Droga do Basry stanęła otworem.
- 22
- Brytyjczycy zajmują Basrę22 listopada 1914 wojska brytyjskie i indyjskie weszły do opuszczonej przez Turków Basry. Dzień później uroczyście ogłoszono zajęcie miasta.
- Rzekome ponowne zajęcie KöprüköyBrytyjska chronologia notuje 22 listopada 1914 ponowne zajęcie Köprüköy przez Rosjan. Opracowania tego nie potwierdzają. Front na Kaukazie zamarł.
grudzień
- 10
- Von der Goltz wyjeżdża do Turcji10 grudnia 1914 feldmarszałek Colmar von der Goltz wyruszył do Konstantynopola. Nie objął dowództwa armii osmańskiej, lecz został adiutantem generalnym sułtana.
- Goeben ostrzeliwuje Batumi10 grudnia 1914 krążownik liniowy Goeben ostrzelał rosyjski port Batumi na Kaukazie. Ostrzał trwał niespełna dziesięć minut i nie przyniósł większych szkód.
1915
styczeń
- 02
- Koniec bitwy pod SarykamyszemNa początku stycznia 1915 Rosjanie okrążyli resztki osmańskiego IX Korpusu pod Sarykamyszem i wzięli do niewoli jego dowódcę. X Korpus uciekł przez góry.
- Rosjanie opuszczają Urmię2 stycznia 1915 wojska rosyjskie wycofały się z Urmii w północnej Persji. Z nimi uciekły tysiące Asyryjczyków i Ormian, a w mieście zostali Kurdowie i Turcy.
- 08
- Turcy zajmują Tebriz8 stycznia 1915 do opuszczonego przez Rosjan Tebrizu weszły oddziały kurdyjskie i tureckie. Okupacja stolicy perskiego Azerbejdżanu trwała trzy tygodnie.
- Początek bitwy pod Kara UrganNa początku stycznia 1915 osmański XI Korpus atakował Rosjan pod Kara Urgan, na drodze z Erzurum do Sarykamyszu. W tych dniach Enver Pasza opuścił front.
- 26
- Turecki marsz na Kanał SueskiPod koniec stycznia 1915 armia osmańska Dżemala Paszy przeszła pustynię Synaj. 26 stycznia jej oddziały starły się z Brytyjczykami pod Kantarą.
- Porozumienie londyńskie obejmuje TurcjęWedług brytyjskiej chronologii 26 stycznia 1915 Ententa uznała, że zakaz odrębnego pokoju z paktu londyńskiego obowiązuje także w wojnie z Turcją.
luty
- 02
- Tureckie straże przednie nad Kanałem Sueskim2 lutego 1915 czołowe oddziały tureckie podeszły pod Ismailię. W burzy piaskowej starły się z Hindusami i okopały kilka kilometrów od kanału.
- Turcy wkraczają do protektoratu Adenu2 lutego 1915 wojska osmańskie z Jemenu uderzyły na sułtanat Al-Bajda na pograniczu protektoratu Adenu. Miejscowe plemiona odparły atak.
marzec
- 09
- Koniec bombardowania Smyrny9 marca 1915 do brytyjskiego admirała przybył wysłannik gubernatora Smyrny. Ostrzał wstrzymano, a strony zawarły rozejm do rana 11 marca.
- Brytyjska odpowiedź w sprawie Lemnos9 marca 1915 Londyn odpowiedział na grecką prośbę o wyjaśnienia w sprawie zajęcia wyspy Lemnos, powołując się na konieczność wojskową.
kwiecień
- 12
- Początek bitwy pod Szuajbą12 kwietnia 1915 wojska tureckie i arabscy sprzymierzeńcy Süleymana Askerîego uderzyli na brytyjski obóz pod Szuajbą koło Basry. Ataki odparto.
- Ententa oferuje Grecji Smyrnę12 kwietnia 1915 posłowie Ententy obiecali rządowi Gunarisa nabytki w wilajecie Ajdin w zamian za udział Grecji w wojnie z Turcją. Chodziło o Smyrnę.
- Paryż godzi się na rosyjski KonstantynopolW kwietniu 1915 Francja jako ostatnia zgodziła się, by po wojnie Rosja otrzymała Konstantynopol i cieśniny. Zastrzegła, że spełnione muszą być też jej plany.
- 25
- Kluczowe wydarzenieAlianci lądują na Gallipoli25 kwietnia 1915 Brytyjczycy, Australijczycy, Nowozelandczycy i Francuzi wylądowali pod Dardanelami. Turcy stawili im zacięty opór.
- Rosjanie ponownie ostrzeliwują Bosfor25 kwietnia 1915, w dniu desantu aliantów na Gallipoli, rosyjska Flota Czarnomorska ostrzelała forty Bosforu, by związać tureckie siły pod Konstantynopolem.
- 28
- Pierwszy atak na Kritię28 kwietnia 1915 Brytyjczycy i Francuzi uderzyli spod Helles na wieś Kritia i wzgórze Achi Baba. Wyczerpane wojska zatrzymał turecki opór.
- Brytyjski układ z IdrisimPod koniec kwietnia 1915 Brytyjczycy zawarli traktat z Muhammadem al-Idrisim, władcą Asiru. Idrisi zobowiązał się walczyć z Turkami w zamian za broń i ochronę.
maj
- 24
- Rosjanie odbijają Urmię24 maja 1915 Rosjanie wrócili do Urmii, opuszczonej kilka dni wcześniej przez Turków i Kurdów. Skończyła się tragiczna dla chrześcijan okupacja.
- Deklaracja Ententy w sprawie rzezi Ormian24 maja 1915 Francja, Wielka Brytania i Rosja nazwały rzezie Ormian zbrodniami „przeciwko ludzkości” i zagroziły karą członkom rządu osmańskiego.
czerwiec
lipiec
- 25
- Brytyjczycy zdobywają An-Nasirijję25 lipca 1915 wojska gen. Gorringe'a weszły do An-Nasirijji, którą Turcy opuścili nocą po przegranej bitwie. Cały wilajet Basry był w rękach brytyjskich.
- Wielka Brytania obiecuje Grecji MitylenęWedług brytyjskiej chronologii 25 lipca 1915 Londyn zagwarantował Grecji, że po wojnie Turcja zrzeknie się Lesbos, na której Brytyjczycy mieli bazę.
sierpień
- 06
- Lądowanie w zatoce SuvlaWieczorem 6 sierpnia 1915 brytyjski IX Korpus zaczął lądować w zatoce Suvla na Gallipoli. Turcy mieli tam tylko trzy bataliony i zostali zaskoczeni.
- Początek bitwy o Sari Bair6 sierpnia 1915 Australijczycy zdobyli tureckie okopy na Lone Pine, a po zmroku kolumny z Anzac ruszyły nocą przez jary ku szczytom grzbietu Sari Bair.
- 21
- Atak na wzgórze Scimitar21 sierpnia 1915 Brytyjczycy zaatakowali wzgórza nad zatoką Suvla. Dwa razy zdobyli szczyt Scimitar Hill, ale stracili 5300 ludzi i wrócili na pozycje.
- Kluczowe wydarzenieWłochy wypowiadają wojnę Turcji20 sierpnia 1915 włoski ambasador wręczył wielkiemu wezyrowi wypowiedzenie wojny. Od 21 sierpnia Włochy były w stanie wojny z Imperium Osmańskim.
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1916
styczeń
- 08
- Kluczowe wydarzenieKoniec ewakuacji GallipoliW nocy z 8 na 9 stycznia 1916 ostatni żołnierze brytyjscy odpłynęli spod Helles. Po ośmiu miesiącach walk kampania gallipolijska skończyła się klęską Ententy.
- Koniec bitwy pod Szejk Saad8 stycznia 1916 wyczerpane wojska Aylmera nie ponowiły ataku pod Szejk Saad. W nocy Turcy się wycofali, a Brytyjczycy stracili około 4000 ludzi.
- 13
- Wojska osmańskie w KermanszahuW styczniu 1916 w Kermanszahu stanęły bataliony osmańskie. Miasto nie zostało zdobyte, lecz było ośrodkiem perskich nacjonalistów sprzymierzonych z Niemcami.
- Rosjanie zajmują Kangawar13 stycznia 1916 korpus Baratowa po ciężkiej walce zdobył Kangawar w zachodniej Persji. Rozbił oddziały Kanitza i wspierający je batalion turecki.
- 14
- Walki nad Wadi14 stycznia 1916 Brytyjczycy zastali puste tureckie okopy nad Wadi. Turcy wymknęli się nocą do przesmyku Hanna, a Korpus Tygrysu stracił ponad 1600 ludzi.
- Percy Lake mianowany dowódcą w Mezopotamii14 stycznia 1916 szef sztabu armii w Indiach gen. Percy Lake został mianowany dowódcą w Mezopotamii w miejsce ciężko chorego gen. Johna Nixona.
luty
- 16
- Kluczowe wydarzenieRosjanie zdobywają Erzurum16 lutego 1916 Kozacy wjechali do opuszczonego przez Turków Erzurum. Upadek twierdzy uchodzącej za nie do zdobycia był największym sukcesem Rosji na Kaukazie.
- Ministerstwo Wojny przejmuje kampanię mezopotamskąW połowie lutego 1916 kierowanie działaniami w Mezopotamii przeszło z rąk rządu Indii i India Office do brytyjskiego Ministerstwa Wojny w Londynie.
- 26
- Szarża pod Agagią26 lutego 1916 Dorset Yeomanry dopadła wojska bractwa Sanusijja cofające się spod Agagii, rozbiła je szarżą i pojmała ich dowódcę Dżafara al-Askariego.
- Rosjanie zajmują KermanszahPod koniec lutego 1916 korpus Baratowa wszedł do opuszczonego Kermanszahu. Perscy nacjonaliści, Niemcy i Turcy cofnęli się w stronę granicy z Irakiem.
marzec
kwiecień
- 06
- Początek natarcia na Trapezunt6 kwietnia 1916 flotylla z dwiema brygadami płastunów płynęła z Noworosyjska do Lazystanu, osłaniana przez Flotę Czarnomorską. Rosjanie ruszali na Trapezunt.
- Pierwszy atak na SannajjatO świcie 6 kwietnia 1916 7 Dywizja po nocnym marszu natarła na turecką pozycję pod Sannajjat. Ogień zatrzymał ją kilkaset metrów od okopów.
maj
- 15
- Blokada wybrzeża HidżazuW połowie maja 1916 brytyjskie okręty zaczęły blokować porty Hidżazu. O blokadę prosił sam szarif Mekki, który szykował powstanie przeciw Turkom.
- Rosjanie zajmują RawanduzW połowie maja 1916 rosyjski oddział z perskiego Azerbejdżanu zdobył szturmem Rawanduz w Kurdystanie, kilka dni marszu od Mosulu.
- Rosjanie zatrzymują się przed ChanakinemW połowie maja 1916 Baratow stanął przed Chanakinem, ale miasta nie zajął. Turcy ściągali tam posiłki spod Al-Kutu, a Rosjanie dostali rozkaz, by nie atakować.
czerwiec
- 05
- Kluczowe wydarzeniePoczątek powstania arabskiego5 czerwca 1916 synowie szarifa Mekki, Ali i Fajsal, ogłosili pod Medyną niezależność Arabów od Turków. Tak zaczęło się powstanie arabskie.
- Osmańska ofensywa w zachodniej PersjiNa początku czerwca 1916 pod Chanakinem stanął cały XIII Korpus osmański. Rosjanie Baratowa zaczęli się cofać, a Turcy ruszyli na Persję.
lipiec
sierpień
wrzesień
listopad
grudzień
1917
styczeń
- 09
- Początek bitwy o Al-Kut (1917)9 stycznia 1917 indyjska 3 Dywizja szturmowała tureckie okopy w zakolu Chudajra pod Al-Kutem. Według chronologii zaczęła się wtedy bitwa o Kut 1917.
- Potyczka pod Rafah9 stycznia 1917 konnica Chetwode'a zdobyła tureckie reduty pod Rafah na granicy Synaju i wzięła ponad 1600 jeńców. Na Synaju nie zostali już Turcy.
luty
marzec
- 11
- Kluczowe wydarzenieBrytyjczycy zajmują Bagdad11 marca 1917 wojska Maude'a weszły bez walki do Bagdadu, opuszczonego nocą przez Turków. Był to największy dotąd sukces Brytyjczyków na Bliskim Wschodzie.
- Rosjanie odbijają Kermanszah11 marca 1917, w dniu upadku Bagdadu, Rosjanie Baratowa weszli do Kermanszahu. Turecka straż tylna cofała się na zachód, ku granicy z Irakiem.
kwiecień
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1918
styczeń
- 28
- Arabowie zdobywają flotyllę na Morzu MartwymO świcie 28 stycznia 1918 beduini Abdullaha al-Faira napadli na przystań Al-Mazraa, zatopili turecką flotyllę zbożową na Morzu Martwym i wzięli 60 jeńców.
- Koniec działań o At-Tafilę28 stycznia 1918 skończyły się działania o At-Tafilę. Arabowie trzymali miasto i przerwali żeglugę na Morzu Martwym, ale śnieg zatrzymał ich marsz na północ.
luty
marzec
kwiecień
- 05
- Turcy odbijają WanNa początku kwietnia 1918 wojska osmańskie wróciły do zrujnowanego Wanu, który od 1915 roku był w rękach Rosjan i Ormian. Ormianie odeszli z miasta wcześniej.
- Turcy zajmują Sarykamysz5 kwietnia 1918 Turcy odzyskali Sarykamysz, miejsce klęski Envera z przełomu 1914 i 1915 roku. W nocy Ormianie opuścili miasto w obawie przed okrążeniem.
maj
- 11
- Pokój fińsko-turecki11 maja 1918 w Berlinie przedstawiciele Finlandii i Turcji podpisali traktat pokojowy. Stwierdzał, że między oboma państwami nie ma stanu wojny.
- Rokowania w Batumi11 maja 1918 w Batumi zebrała się turecko-zakaukaska konferencja pokojowa. Turcy odrzucili warunki brzeskie i zażądali kolejnych ziem i kolei.
- 28
- Niepodległość Azerbejdżanu28 maja 1918 Azerbejdżańska Rada Narodowa ogłosiła w Tyflisie niepodległość Azerbejdżanu. Stolica, Baku, była jednak w rękach bolszewików.
- Niepodległość Armenii28 maja 1918 Ormiańska Rada Narodowa w Tyflisie postanowiła przejąć władzę nad ormiańskimi ziemiami. Ten dzień uznano za początek niepodległej Armenii.
czerwiec
- 12
- Niemcy zajmują TyflisW czerwcu 1918 niemieckie bataliony przybyły do Tyflisu na zaproszenie rządu Gruzji. W nocy na 12 czerwca ruszyły bronić granicy przed Turkami.
- Wojska Komuny Bakijskiej zajmują Kurdamir12 czerwca 1918 wojska bolszewickiego Baku zajęły po krótkiej walce stację Kurdamir. Turcy, których chronologia wskazuje jako zdobywców, weszli tam w lipcu.
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
- 14
- Izzet Pasza wielkim wezyrem14 października 1918 po dymisji Talata Paszy wielkim wezyrem został marszałek Ahmed İzzet Pasza. Jego zadaniem było wyprowadzenie imperium z wojny.
- Turecka nota pokojowa14 października 1918 prezydent Wilson otrzymał przez Hiszpanię notę rządu osmańskiego z prośbą o rozejm i pokój na podstawie czternastu punktów.
- 30
- Kluczowe wydarzenieRozejm w Mudros30 października 1918 na pancerniku „Agamemnon” w Mudros Imperium Osmańskie podpisało rozejm z Ententą. Walki ustały w południe 31 października.
- Kapitulacja pod Szarkatem30 października 1918 nad Tygrysem pod Szarkatem skapitulowała otoczona turecka Grupa Tygrysu. Ismail Hakki Bej poddał się z kilkoma tysiącami żołnierzy.
listopad
- 09
- Zajęcie Aleksandretty9 listopada 1918 brytyjskie i francuskie okręty weszły do zatoki Aleksandretty. Mustafa Kemal chciał bronić portu, ale rząd w Konstantynopolu kazał mu ustąpić.
- Deklaracja anglo-francuskaW pierwszych dniach listopada 1918 Wielka Brytania i Francja ogłosiły, że chcą „całkowitego wyzwolenia” ludów Syrii i Mezopotamii i rządów z ich wyboru.