Pociąg pancerny

Pociąg pancerny działał wzdłuż linii kolejowych: wspierał ogniem piechotę, osłaniał stacje i mosty, prowadził rozpoznanie i wypady. Pancerz ze stali, a w składach improwizowanych z betonu lub worków z piaskiem, chronił załogę przed pociskami karabinowymi i odłamkami. W latach 1914–1918 najwięcej takich pociągów miały armie rosyjska, austro-węgierska i niemiecka; Brytyjczycy użyli w 1914 roku w Belgii pociągu z działami okrętowymi, a Włosi osłaniali nimi wybrzeże Adriatyku.

Najważniejsze były tam, gdzie front był ruchomy, a dróg mało: w Rosji w latach 1917–1918, w Finlandii, na Zakaukasiu i w Azji Środkowej. Pociągi pancerne mieli bolszewicy, biali i Legion Czechosłowacki. Wojsko Polskie od końca 1918 roku tworzyło własne, w dużej mierze ze sprzętu z czasów wojny; skład nr 11 „Poznańczyk” wspierał powstanie wielkopolskie.