TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Grand Fleet opuszcza Scapa Flow

Kategoria:
Wojsko
Front:
Wojna na morzu
Data:
18 października 1914
Autor:
Łukasz Skowroń
Tagi:
Royal Navy, Grand Fleet, John Jellicoe, okręty podwodne

Po alarmie w Scapa Flow z 16 i 17 października 1914 roku admirał John Jellicoe, dowódca Grand Fleet, postanowił czasowo przenieść główne siły floty z Orkadów na zachód. Rozkazy wydano natychmiast, a w kolejnych dniach okręty rozeszły się do nowych kotwicowisk. Najpotężniejsza flota świata, której zadaniem było trzymać w szachu niemiecką Flotę Oceaniczną, opuściła swoją bazę w obawie przed niemieckimi okrętami podwodnymi.

Jellicoe tłumaczył później, że skoro U-Booty potrafiły działać na północnych wodach, o czym świadczyło zatopienie krążownika Hawke, próba ataku na flotę na kotwicowisku była tylko kwestią czasu. Scapa Flow nie miała jeszcze żadnych zapór przeciw okrętom podwodnym, a pancerniki stojące na kotwicy byłyby łatwym celem. Loch Ewe na zachodnim wybrzeżu Szkocji, gdzie flota schroniła się już we wrześniu, też nie dawała bezpieczeństwa. Była zbyt głęboka, by własnymi siłami postawić tam zaporę.

Nowe kotwicowiska

Wybór padł na dwa miejsca z wąskimi wejściami, łatwiejsze do zamknięcia: zatokę Lough Swilly na północnym wybrzeżu Irlandii dla większości floty i zatokę Loch na Keal na wyspie Mull w Hebrydach dla okrętów, dla których zabrakło miejsca w Irlandii. Lough Swilly była dodatkowo tak płytka, że okręt podwodny miał trudność z wejściem do niej w zanurzeniu, a jako port broniony miała już własną organizację.

Przenosiny wymagały przekierowania węglowców, statków z zaopatrzeniem i okrętów pomocniczych płynących do Scapa Flow. Część eskadr pancerników i krążowników liniowych popłynęła do Loch na Keal, część do Lough Swilly, by uzupełnić węgiel, a inne krążyły na północny zachód od Hebrydów, pełniąc zarazem służbę blokadową. Linię patroli krążowników odsunięto na północ od Szetlandów. 22 października okręt flagowy Iron Duke z dwiema eskadrami pancerników zakotwiczył w Lough Swilly. Do popołudnia następnego dnia załogi zamknęły wejście do zatoki prowizoryczną zaporą z lin stalowych rozpiętych między zakotwiczonymi węglowcami. Jellicoe zanotował, że po raz pierwszy od początku wojny flota miała bezpieczną bazę.

Tymczasowe schronienie

Wody wokół nowych kotwicowisk nie okazały się jednak całkiem bezpieczne. Już 27 października, podczas ćwiczeń u północnych wybrzeży Irlandii, wszedł na minę i zatonął nowoczesny pancernik Audacious. Minę postawił niemiecki krążownik pomocniczy Berlin. W listopadzie flota wróciła do Scapa Flow. Zapory w bazie powstawały jednak powoli, z powodu opóźnień w dostawach materiałów. Pierwszą linię zapór w najważniejszym wejściu, Hoxa, ukończono dopiero 29 grudnia 1914 roku, a w pozostałych wejściach, Switha i Hoy, w styczniu i lutym 1915 roku.