Australijczycy wypływają na wojnę

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 17 października 1914 roku wypłynięcie pierwszego kontyngentu australijskiego. W rzeczywistości był to kilkutygodniowy proces. W połowie października w portach wschodniej i południowej Australii żołnierze nowo utworzonych Australijskich Sił Imperialnych (AIF) wchodzili na pokłady transportowców. W dniach 17–19 października w porcie Melbourne zaokrętowano między innymi bataliony 2 Brygady z Wiktorii, a 18 października z Sydney wyszedł transportowiec Afric z 1 Batalionem. Statki płynęły wzdłuż południowego wybrzeża kontynentu do wspólnego punktu zbornego w Australii Zachodniej.

Pierwsza dywizja

Australijski rząd już na początku sierpnia 1914 roku postanowił zaoferować Wielkiej Brytanii 20 tysięcy żołnierzy. Ponieważ ustawa o obronie nie pozwalała wysyłać za granicę oddziałów istniejącej milicji, utworzono zupełnie nową formację złożoną wyłącznie z ochotników. Jej trzonem była 1 Dywizja generała majora Williama Bridgesa, licząca około 18 tysięcy ludzi w trzech brygadach piechoty. Pierwsza brygada pochodziła z Nowej Południowej Walii, druga z Wiktorii, a trzecia z mniejszych stanów. Obok dywizji wyruszała 1 Brygada Lekkiej Kawalerii, czyli słynnych później Light Horse.

Konwój miał wypłynąć już pod koniec września, ale wyjazd odłożono. Na Pacyfiku operowała niemiecka eskadra admirała von Spee, a na Oceanie Indyjskim krążownik Emden, który we wrześniu ostrzelał Madras. Admiralicja nie chciała wysyłać tysięcy żołnierzy bez silnej osłony. Część transportowców, które już wyszły z Queensland, musiała czekać w Melbourne.

Albany

Od ostatnich dni października transportowce z Australii zbierały się w Zatoce Króla Jerzego koło Albany. Dołączyły do nich statki z Nowozelandczykami, którzy wypłynęli z Wellington 16 października. 1 listopada konwój złożony z 38 transportowców, w tym dziesięciu nowozelandzkich, wyruszył na zachód. Wiózł około 21,5 tysiąca Australijczyków, 8,5 tysiąca Nowozelandczyków i kilkanaście tysięcy koni. Osłaniały go brytyjski krążownik pancerny Minotaur, australijskie krążowniki Sydney i Melbourne oraz japoński krążownik liniowy Ibuki.

Emden i Egipt

9 listopada konwój przepływał w pobliżu Wysp Kokosowych, gdy nadeszła wiadomość, że niemiecki okręt atakuje tamtejszą stację telegraficzną. Był to Emden. Od konwoju odłączył się krążownik HMAS Sydney, który w bitwie koło Wysp Kokosowych zmusił niemiecki rajder do wyrzucenia się na rafę. Był to pierwszy w historii pojedynek okrętu australijskiej marynarki wojennej z nieprzyjacielem.

Konwój miał płynąć do Anglii, gdzie Australijczycy mieli dokończyć szkolenie przed wyjazdem na front zachodni. W drodze zmieniono jednak plany. Obozy w Anglii były przepełnione, a do wojny przystąpiło Imperium Osmańskie. Brytyjski minister wojny lord Kitchener poprosił rząd Australii o zgodę na wysadzenie wojsk w Egipcie. Na początku grudnia statki dotarły do Aleksandrii, a Australijczycy rozbili obóz w Mena, u stóp piramid w Gizie. Kilka miesięcy później, w kwietniu 1915 roku, wylądowali razem z Nowozelandczykami na półwyspie Gallipoli.