Początek bombardowania Smyrny

5 marca 1915 roku brytyjska eskadra pod dowództwem wiceadmirała Richarda Peirse’a rozpoczęła ostrzał fortów broniących Smyrny, największego portu na egejskim wybrzeżu Imperium Osmańskiego. W akcji wzięły udział krążownik pancerny Euryalus, okręt flagowy admirała, stare pancerniki Triumph i Swiftsure, przerobiony ze zdobycznego niemieckiego frachtowca okręt-baza wodnosamolotów Anne Rickmers oraz grupa trałowców, przerobionych z kutrów rybackich.

Dlaczego Smyrna

Brytyjskie okręty działały w Zatoce Izmirskiej już na samym początku wojny z Turcją, a potem próbowały odcinać port od dostaw. Teraz chodziło o coś więcej. Od 19 lutego flota brytyjska i francuska atakowała Dardanele, a w Londynie coraz poważniej obawiano się, że Niemcy przyślą na Morze Egejskie okręty podwodne, na przykład z Adriatyku. Rozległa zatoka z dobrze wyposażonym portem mogła stać się dla nich wygodną bazą. Admiralicja postanowiła temu zapobiec. Okręty miały zniszczyć forty, oczyścić wejście do zatoki z min i umożliwić ścisłą blokadę portu. Lądowania zakazano, nie było też mowy o zajęciu miasta.

Zadanie powierzono Peirse’owi, dowódcy Stacji Wschodnioindyjskiej, który od grudnia 1914 roku odpowiadał za obronę Egiptu, a w lutym kierował okrętami broniącymi Kanału Sueskiego. 2 marca otrzymał rozkaz, by przypłynąć z Egiptu na Euryalusie i spotkać się u wejścia do zatoki z pancernikami Triumph i Swiftsure, odesłanymi spod Dardaneli.

Forty nad przesmykiem

Smyrna leży w głębi długiej zatoki, a do jej wewnętrznej części prowadzi wąski przesmyk. Według brytyjskiego wywiadu, którego dane nie były zbyt świeże, najsilniejszym punktem obrony był fort Yeni Kale, zwany też Hamidiye, z siedmioma krótkimi działami kalibru 240 milimetrów. Nieco dalej w stronę morza, wśród gajów oliwnych na cyplu Paleo Tabia, stała bateria czterech dział 152-milimetrowych. Między nimi leżały dwa pola minowe, osłaniane przez reflektory, lekkie działa i karabiny maszynowe.

Pierwszy ostrzał

Eskadra dotarła na miejsce spotkania o świcie 5 marca, a Peirse od razu poprowadził ją na Yeni Kale. Wczesnym popołudniem, według tureckich źródeł około 13.40, trzy okręty zaczęły metodycznie ostrzeliwać fort, przez godzinę z odległości około 13 kilometrów, a przez kolejną z około 9 kilometrów. Pogoda była doskonała i Euryalus strzelał ze swoich dział kalibru 234 milimetrów bardzo celnie. Brytyjczycy zaobserwowali 32 trafienia i dwie silne eksplozje, które wzięli za wybuchy magazynów amunicji. Fort milczał, bo okręty stały poza zasięgiem jego dział, a żadna inna bateria nie zdradziła swojego położenia. Około 16.00 Peirse odpłynął.

Skutki okazały się znacznie mniejsze, niż sądzili Brytyjczycy. Jak ustalono później, w forcie zniszczone zostało tylko jedno działo, a według Turków żaden pocisk nie przebił się do głównego magazynu. Tureckie źródła różnią się co do strat i liczby wystrzelonych pocisków. Według jednego z nich w Yeni Kale zginął jeden żołnierz, a czterech zostało rannych. Turecki komunikat wojenny z następnego dnia twierdził, że ostrzał nie przyniósł żadnych skutków. Mieszkańcy Smyrny zamiast chronić się przed pociskami, wychodzili nad brzeg i na wzgórza, by obserwować pojedynek okrętów z fortami.

Peirse zamierzał nazajutrz wprowadzić do zatoki trałowce i dokończyć dzieła ogniem z bliska. Następne dni pokazały jednak, że Turcy ukryli wokół zatoki więcej dział, niż zakładał brytyjski wywiad.