Zatopienie krążownika Léon Gambetta

W nocy z 26 na 27 kwietnia 1915 roku austro-węgierski okręt podwodny U-5 storpedował francuski krążownik pancerny Léon Gambetta, patrolujący wejście do Morza Adriatyckiego. Torpedy trafiły około 0.40, a okręt zatonął w ciągu około dziesięciu minut. Zginęło 684 spośród 821 ludzi załogi, w tym dowódca dywizji krążowników kontradmirał Victor Baptistin Sénès. Brytyjska chronologia wojny umieszcza zatopienie pod datą 26 kwietnia, choć torpedy trafiły już po północy, w pierwszych minutach 27 kwietnia.

Patrol u wejścia do Adriatyku

Od sierpnia 1914 roku francuska flota pod dowództwem wiceadmirała Augustina Boué de Lapeyrère’a pilnowała Cieśniny Otranto, jedynego wyjścia z Adriatyku na Morze Śródziemne. Na straży stały krążowniki pancerne, krążące na linii między przylądkiem Santa Maria di Leuca na „obcasie” włoskiego buta a wyspą Lefkada. Patrolowały z niewielką prędkością, by oszczędzać węgiel. W ostatnich dniach kwietnia, gdy w Londynie Włochy podpisywały układ z Ententą, Lapeyrère przesunął krążowniki bliżej cieśniny, obawiając się wypadu floty austro-węgierskiej.

Léon Gambetta był okrętem flagowym 2. Dywizji Lekkiej, którą dowodził kontradmirał Sénès. Zwodowany w 1902 roku krążownik, pierwszy z trzech okrętów swojego typu, miał wyporność około 12,5 tysiąca ton i uzbrojenie złożone z czterech dział kalibru 194 mm i szesnastu kalibru 164 mm. Dowodził nim komandor André. W nocy z 26 na 27 kwietnia płynął samotnie, według późniejszych ustaleń z prędkością zaledwie około 6 węzłów, kilkanaście mil na południe od Santa Maria di Leuca.

Atak U-5

Niewielki okręt podwodny U-5 wyszedł z bazy w Zatoce Kotorskiej. Od niedawna dowodził nim kapitan marynarki (Linienschiffsleutnant) Georg von Trapp. Krótko po północy dostrzegł on krążownik i z odległości około 500 metrów wystrzelił dwie torpedy. Obie trafiły: jedna w rejonie siłowni elektrycznej, druga w rejonie kotłowni. Okręt stracił zasilanie, przechylił się na lewą burtę i po około dziesięciu minutach przewrócił się i zatonął.

Ciemność i szybko rosnący przechył sprawiły, że udało się spuścić na wodę tylko jedną szalupę. Przeznaczona dla 58 osób, zabrała 108 rozbitków i rano dotarła do Santa Maria di Leuca. Włoskie niszczyciele i torpedowce z Brindisi i Tarentu wyłowiły jeszcze 29 żywych i 58 ciał. Ocalało 137 ludzi. Zginęli wszyscy oficerowie, wśród nich admirał Sénès i komandor André. Część źródeł podaje nieco inną liczbę ofiar, ale najczęściej przyjmuje się 684 zabitych. Ciała wyłowionych marynarzy pochowano w Castrignano del Capo, do którego należy Santa Maria di Leuca. Włosi, wciąż formalnie neutralni, przyjęli rozbitków bardzo życzliwie.

Skutki

Była to jedna z najcięższych strat francuskiej floty w tej wojnie i największy dotąd sukces austro-węgierskich okrętów podwodnych. Lapeyrère wycofał krążowniki dalej na południe i nakazał im patrolować z prędkością 14 węzłów zamiast dotychczasowych 6. Duże okręty francuskie rzadziej odtąd zapuszczały się w pobliże cieśniny. Zatopienie Léona Gambetty pokazało, że także na Morzu Śródziemnym okręty podwodne stały się poważnym zagrożeniem dla dużych jednostek nawodnych.

Georg von Trapp został jednym z najskuteczniejszych dowódców okrętów podwodnych Austro-Węgier. W sierpniu 1915 roku zatopił włoski okręt podwodny Nereide, a później jako dowódca U-14 wiele statków handlowych. Szerokiej publiczności znany jest jednak przede wszystkim jako ojciec śpiewającej rodziny, której losy opowiada musical „Dźwięki muzyki”.