Fisher wraca do Admiralicji

30 października 1914 roku admirał lord John Fisher po raz drugi objął stanowisko Pierwszego Lorda Morskiego, najwyższego rangą oficera Royal Navy. Zastąpił księcia Ludwika Battenberga, który dzień wcześniej ustąpił pod presją antyniemieckich nastrojów. Fisher miał 73 lata, ale londyński „The Times” pisał, że nigdy nie był młodszy ani bardziej energiczny.

Twórca nowoczesnej floty

Fisher urodził się w 1841 roku na Cejlonie i wstąpił do marynarki jako trzynastoletni chłopiec, jeszcze w epoce żaglowców. Pierwszym Lordem Morskim był już w latach 1904–1910. Przeprowadził wtedy głębokie i kontrowersyjne reformy: wycofał ze służby dziesiątki przestarzałych okrętów, skoncentrował flotę na wodach ojczystych przeciw Niemcom i doprowadził do budowy rewolucyjnego pancernika HMS Dreadnought, a także pierwszych krążowników liniowych. Popierał rozwój okrętów podwodnych i przejście floty z węgla na paliwo płynne. Miał tylu zagorzałych zwolenników, co zaciekłych wrogów.

Churchill i Fisher

Po przejściu na emeryturę w 1910 roku Fisher nie przestał wpływać na sprawy floty. Gdy w 1911 roku Pierwszym Lordem Admiralicji został Winston Churchill, obaj pozostawali w stałym kontakcie, a Fisher był jego nieformalnym doradcą i przewodniczył komisji królewskiej w sprawie opalania okrętów ropą. Po odejściu Battenberga Churchill chciał mieć u boku silnego i doświadczonego fachowca. Postawił na Fishera, choć król Jerzy V otwarcie wyrażał wobec tej nominacji zastrzeżenia. Fisher przyjął propozycję z entuzjazmem.

Pierwsze decyzje

Nowy Pierwszy Lord Morski natychmiast dał się poznać jako człowiek czynu. Gdy kilka dni później nadeszła wiadomość o klęsce brytyjskiej eskadry w bitwie pod Coronelem, wysłał na południowy Atlantyk dwa krążowniki liniowe z Grand Fleet pod dowództwem admirała Dovetona Sturdeego. W grudniu zniszczyły one niemiecką eskadrę admirała Maximiliana von Spee w bitwie koło Falklandów. Fisher uruchomił też wielki program budowy okrętów, obejmujący między innymi okręty podwodne, niszczyciele i monitory.

Krótka współpraca

Współpraca dwóch silnych i ambitnych ludzi okazała się jednak trudna. Fisher coraz bardziej sprzeciwiał się forsowanej przez Churchilla operacji w Dardanelach, uważając, że atak samej floty na umocnienia lądowe musi się nie powieść i odciąga okręty od Morza Północnego. 15 maja 1915 roku podał się do dymisji. Jego odejście przyczyniło się do kryzysu politycznego, w wyniku którego powstał rząd koalicyjny, a Churchill stracił stanowisko w Admiralicji.