TheGreatWar.pl
← Oś czasu

Aresztowanie Rogera Casementa

Kategoria:
Polityka
Data:
20 kwietnia 1916
Autor:
Łukasz Skowroń
Tagi:
Irlandia, Niemcy, Wielka Brytania, okręty podwodne

W nocy z 20 na 21 kwietnia 1916 roku niemiecki okręt podwodny U-19 wysadził w zatoce Tralee, na zachodnim wybrzeżu Irlandii, trzech ludzi: Rogera Casementa, Roberta Monteitha i Daniela Baileya. Jeszcze tego samego dnia Casement został aresztowany przez irlandzką policję. Brytyjska chronologia wojny notuje to wydarzenie pod 20 kwietnia. Tego dnia wieczorem U-19 dotarł do zatoki, ale ląd trzej mężczyźni osiągnęli we wczesnych godzinach 21 kwietnia, w Wielki Piątek, a Casementa zatrzymano po kilku godzinach.

Casement był jedną z najbardziej znanych postaci wśród irlandzkich nacjonalistów. Jako brytyjski konsul zasłynął raportami o zbrodniach w Wolnym Państwie Kongo i nad rzeką Putumayo w Ameryce Południowej, za co w 1911 roku otrzymał tytuł szlachecki. Po odejściu ze służby zaangażował się w sprawę niepodległości Irlandii, a od jesieni 1914 roku przebywał w Niemczech. Próbował tam stworzyć Brygadę Irlandzką z irlandzkich jeńców wojennych przetrzymywanych w obozie w Limburgu, ale zgłosiło się zaledwie około pięćdziesięciu ludzi. Wiosną 1916 roku dowiedział się, że przywódcy Irlandzkiego Bractwa Republikańskiego szykują powstanie na Wielkanoc, a Niemcy dają na nie tylko jeden transport broni, bez oficerów i żołnierzy. Uznał, że taka pomoc skazuje powstanie na klęskę, i chciał dotrzeć do Irlandii, by je powstrzymać. Niemcy zgodzili się przewieźć go okrętem podwodnym. Pierwszy przydzielony okręt, U-20, miał awarię, więc w połowie kwietnia Casement z towarzyszami wypłynął na U-19. Dowodził nim Raimund Weisbach, rok wcześniej oficer torpedowy na U-20 w czasie zatopienia Lusitanii.

U-19 miał spotkać w zatoce Tralee statek z niemiecką bronią, ale do spotkania nie doszło. Aud czekał w innej części zatoki, a od brzegu nikt nie wypłynął na spotkanie. Wczesnym rankiem 21 kwietnia Weisbach spuścił na wodę składaną łódź, którą trzej mężczyźni dopłynęli do plaży Banna Strand, około 12 kilometrów na północny zachód od Tralee. Łódź wywróciła się w przyboju. Casement, osłabiony nawrotem malarii, której nabawił się w Afryce, nie był w stanie iść dalej. Monteith i Bailey ruszyli do Tralee szukać miejscowych Irlandzkich Ochotników, a on ukrył się w ruinach starego grodziska, zwanego fortem McKenny, koło wsi Ardfert.

Okoliczni mieszkańcy znaleźli porzuconą łódź i zawiadomili posterunek Królewskiej Irlandzkiej Policji (Royal Irish Constabulary) w Ardfert. Sierżant i konstabl, przeszukując okolicę, natrafili na Casementa w grodzisku i wczesnym popołudniem go zatrzymali. W pobliżu znaleziono zakopane pistolety i amunicję. Casement podał fałszywe nazwisko, ale wkrótce go rozpoznano. Przewieziono go do koszar policji w Tralee. Według relacji z celi zdołał przekazać przez miejscowego księdza wiadomość dla przywódców ochotników, że powstanie należy odwołać. Ochotnicy z Kerry nie próbowali go odbić, bo z Dublina dostali rozkaz, by przed wybuchem powstania nie oddawać ani jednego strzału. Następnego dnia Casementa wywieziono przez Dublin do Londynu, gdzie przesłuchiwali go w Scotland Yardzie szef wydziału kryminalnego Basil Thomson i szef wywiadu marynarki kapitan Reginald Hall. Bailey został zatrzymany wkrótce potem i zaczął zeznawać, Monteithowi udało się ukryć, a później uciec do Stanów Zjednoczonych.

Powstanie wybuchło w Dublinie 24 kwietnia, gdy Casement był już w brytyjskim więzieniu. Pod koniec czerwca stanął przed sądem w Londynie, oskarżony o zdradę stanu za werbowanie jeńców i zabiegi o niemiecką pomoc. 29 czerwca 1916 roku został skazany na śmierć. W czasie procesu władze brytyjskie pokazywały wpływowym osobom i dziennikarzom maszynopisy rzekomych dzienników Casementa, opisujących jego życie homoseksualne, co osłabiło poparcie dla akcji o ułaskawienie. Autentyczność tych tzw. czarnych dzienników była przez dziesięciolecia sporna. Apelacja została odrzucona, a prośby o łaskę, które poparli m.in. Arthur Conan Doyle i George Bernard Shaw, nie przyniosły skutku. Casement został powieszony w londyńskim więzieniu Pentonville 3 sierpnia 1916 roku.