Arthur Balfour pierwszym lordem Admiralicji

Pod koniec maja 1915 roku pierwszym lordem Admiralicji, czyli ministrem odpowiedzialnym za Royal Navy, został Arthur Balfour, konserwatywny były premier. Zastąpił Winstona Churchilla, który musiał odejść z Admiralicji po utworzeniu rządu koalicyjnego. Brytyjska chronologia wojny notuje nominację pod 28 maja. Oficjalne zestawienia liczą urzędowanie Balfoura od 25 maja, dnia powstania koalicji, a według wspomnień Churchilla nowi ministrowie przejęli urzędy 26 maja.

Filozof w polityce

Balfour miał wtedy 66 lat i za sobą długą karierę. Urodził się w 1848 roku w szkockim Whittingehame w zamożnej rodzinie. Był siostrzeńcem lorda Salisbury’ego, wieloletniego konserwatywnego premiera, i to pod jego opieką stawiał pierwsze kroki w polityce. W latach 1902–1905 sam stał na czele rządu. Jego gabinet zawarł z Francją entente cordiale, a Balfour utworzył i prowadził Komitet Obrony Imperium, który odtąd koordynował plany armii i floty. Wspierał też reformy admirała Johna Fishera. Do 1911 roku przewodził Partii Konserwatywnej. Uchodził za intelektualistę, chłodnego i zdystansowanego, który z równą swobodą pisał o filozofii i religii, co przemawiał w parlamencie.

Choć należał do opozycji, od początku wojny był blisko jej kierownictwa. Zasiadał w Radzie Wojennej, a Churchill wtajemniczał go w sprawy floty. Gdy 17 maja premier Herbert Asquith zapytał Churchilla o jego przyszłość, ten sam wskazał Balfoura jako następcę, który zapewni ciągłość pracy Admiralicji. Według Churchilla premier miał tę kandydaturę na myśli już wcześniej. W gabinecie koalicyjnym Balfour był jedynym konserwatystą, który objął resort decydujący o prowadzeniu wojny. Inni przywódcy jego partii dostali stanowiska mniej ważne.

Trudne dziedzictwo

Nowy pierwszy lord przejmował Admiralicję w chwili kryzysu. Pierwszym lordem morskim, czyli zawodowym szefem floty, został admirał Henry Jackson, ponieważ admirał Arthur Wilson, który tymczasowo zastępował Fishera, odmówił służby pod kimkolwiek poza Churchillem. Pod Dardanelami niemiecki U-21 zatopił w ciągu trzech dni dwa brytyjskie pancerniki, Triumph i Majestic. W pożegnalnym liście Churchill pisał Balfourowi, że najpilniejszym zadaniem jest ochrona floty pod Dardanelami przed okrętami podwodnymi, i przyznawał, że od prawie dwóch tygodni nie miał już władzy, by podejmować ważne decyzje. Admiralicja wysyłała też eskadrę na Adriatyk do współpracy z flotą włoską i musiała strzec przewagi Grand Fleet na Morzu Północnym.

Balfour i Jackson tworzyli zespół znacznie spokojniejszy niż porywczy Churchill i Fisher, a łączyły ich dobre stosunki. Balfour kierował Admiralicją do grudnia 1916 roku, gdy po upadku rządu Asquitha został ministrem spraw zagranicznych w gabinecie Davida Lloyd George’a. Na tym stanowisku podpisał w 1917 roku deklarację, która przeszła do historii pod jego nazwiskiem.