Zatopienie pancernika Triumph

Krótko po południu 25 maja 1915 roku niemiecki okręt podwodny U-21 kapitanlejtnanta Ottona Hersinga storpedował u zachodnich wybrzeży półwyspu Gallipoli, w pobliżu przylądka Gaba Tepe, brytyjski pancernik Triumph. Okręt przewrócił się po około dziesięciu minutach i wkrótce zatonął. Większość załogi zdołano uratować, ale zginęło według brytyjskiej historii oficjalnej trzech oficerów i 70 marynarzy, a według innych zestawień łącznie 78 ludzi. Była to pierwsza zdobycz niemieckiego okrętu podwodnego w czasie operacji dardanelskiej.

Stary znajomy Australijczyków

Triumph był przeddrednotem zbudowanym w stoczni Vickersa w Barrow-in-Furness na zamówienie Chile jako Libertad. Pod koniec 1903 roku, jeszcze przed ukończeniem, kupiła go razem z bliźniaczym okrętem Wielka Brytania, by nie dostały się w ręce Rosji. Miał cztery działa kalibru 254 mm. Na początku wojny stał w rezerwie w Hongkongu. Obsadzony w pośpiechu marynarzami z rozbrojonych kanonierek rzecznych i ochotnikami z pułku piechoty Duke of Cornwall’s Light Infantry, wziął udział w oblężeniu Tsingtao. W lutym 1915 roku przybył nad Dardanele, gdzie uczestniczył w ostrzale fortów, bombardowaniu Smyrny i ataku floty 18 marca.

Od lądowania 25 kwietnia Triumph niemal codziennie wspierał ogniem Australijczyków i Nowozelandczyków w zatoce Anzac. Żołnierze ANZAC znali go dobrze i uważali za swój okręt. Dzień wcześniej, 24 maja, w rejonie Anzac obowiązywał kilkugodzinny rozejm, podczas którego obie strony grzebały tysiące zabitych w odpartym tureckim natarciu z 19 maja.

Okręt podwodny w drodze

Od kilku tygodni Brytyjczycy spodziewali się na Morzu Egejskim niemieckich okrętów podwodnych. Hersing, który we wrześniu 1914 roku zatopił krążownik Pathfinder, wyruszył z Niemiec pod koniec kwietnia. Opłynął Wyspy Brytyjskie od północy. U wybrzeży Hiszpanii miał uzupełnić paliwo z niemieckiego parowca, ale dostarczony olej okazał się niemal bezużyteczny, więc dalej płynął oszczędnie, w dużej części na powierzchni. Przeszedł Cieśninę Gibraltarską i w połowie maja, z niemal pustymi zbiornikami, dotarł do austriackiej bazy w Cattaro, dzisiejszym Kotorze. Daty tej podróży różnią się w źródłach o kilka dni. Brytyjska historia oficjalna przyznawała później, że Hersing dowiódł czegoś, w co wcześniej nie wierzono: że okręt podwodny może dopłynąć z Niemiec na Adriatyk bez bazy po drodze. Po krótkim postoju U-21 popłynął nad Dardanele.

25 maja rano trałowiec zauważył peryskop u wejścia do cieśniny. Przez całe przedpołudnie niszczyciele i trawlery ścigały okręt podwodny wzdłuż wybrzeża. Około dziesiątej pancernik Vengeance zdołał w ostatniej chwili uniknąć torpedy. Hersing płynął jednak dalej na północ, ku Anzac.

„Żegnaj, stary Triumphie”

Triumph manewrował na swoim stanowisku ogniowym pod Gaba Tepe z opuszczonymi sieciami przeciwtorpedowymi, zamkniętymi grodziami i obsadzonymi lekkimi działami. Wokół niego krążył niszczyciel Chelmer. Około 12.25 z niszczyciela dostrzeżono podejrzany ślad na wodzie kilkaset metrów od prawej burty pancernika. Zanim Chelmer zdążył tam dopłynąć, torpeda przebiła się przez sieć i trafiła Triumpha. Okręt zaczął się szybko przechylać. Chelmer podszedł pod jego rufę i zdjął z pokładu kilkuset ludzi, a pozostali skakali do wody, skąd wyławiały ich łodzie. Mniej więcej dziesięć minut po trafieniu Triumph przewrócił się do góry dnem, a po blisko pół godzinie zniknął pod wodą. Według brytyjskiej historii oficjalnej uratowani marynarze żegnali go okrzykami „Żegnaj, stary Triumphie”. Ocalał także dowódca, komandor Maurice FitzMaurice.

Hersing, który według własnej relacji uniknął pościgu, przepływając pod tonącym pancernikiem, wymknął się niszczycielom. Z okopów na zboczach nad zatoką Anzac katastrofę oglądały tysiące australijskich i nowozelandzkich żołnierzy. Według brytyjskiej historii oficjalnej byli tak przywiązani do okrętu, że chcieli się składać z żołdu na jego podniesienie.

Skutki ataku wykraczały daleko poza stratę jednego starego okrętu. Jeszcze tego samego dnia większość pancerników odesłano do osłoniętych kotwicowisk na Imroz i w Mudros, a przy brzegu zastąpiły je niszczyciele. Wojska na lądzie traciły wsparcie ciężkiej artylerii okrętowej, a zaopatrywanie plaż stało się znacznie trudniejsze. Polowanie Hersinga jeszcze się nie skończyło.