Royal Naval Air Service w I wojnie światowej

Royal Naval Air Service (RNAS) było lotnictwem brytyjskiej marynarki wojennej, Royal Navy, od lipca 1914 do kwietnia 1918 roku. Jego wodnosamoloty, sterowce i łodzie latające patrolowały morza wokół Wysp Brytyjskich i tropiły U-Booty, a samoloty lądowe atakowały bazy niemieckich sterowców i do 1916 roku broniły kraju przed nalotami. Lotnicy marynarki walczyli też nad Belgią, na froncie zachodnim i nad Dardanelami. 1 kwietnia 1918 roku RNAS połączono z lotnictwem armii w Royal Air Force.

Narodziny (1910–1914)

Pod koniec 1910 roku Admiralicja przyjęła ofertę Królewskiego Aeroklubu, który udostępnił marynarce samoloty i lotnisko w Eastchurch. Spośród dwustu chętnych wybrano na pierwszy kurs czterech oficerów, wśród nich Charlesa Samsona. W 1912 roku lotnicy floty weszli do nowego Royal Flying Corps jako jego Skrzydło Morskie, ale Admiralicja rozwijała je po swojemu. Latem 1912 roku utworzyła Departament Lotniczy pod kierunkiem kapitana Murraya Suetera, budowała stacje wodnosamolotów i sterowców, a w manewrach floty w 1913 roku samoloty działały z przebudowanego krążownika Hermes.

1 lipca 1914 roku Admiralicja uznała Royal Naval Air Service za część korpusu wojskowego marynarki. Serwis Air of Authority, poświęcony historii organizacji RAF, zwraca uwagę, że była to tylko data okólnika, a formalnie powstanie RNAS potwierdził rozkaz Admiralicji z 29 lipca 1915 roku. W sierpniu 1914 roku RNAS miało według angielskiej Wikipedii 93 samoloty, sześć sterowców, dwa balony i 727 ludzi. Od pierwszych dni wojny jego samoloty i sterowce patrolowały kanał La Manche, osłaniając przeprawę wojsk do Francji.

Belgia i polowanie na zeppeliny (1914–1915)

27 sierpnia 1914 roku do Ostendy przyleciała razem z brygadą marines eskadra Samsona z Eastchurch, pierwsza jednostka RNAS na kontynencie. Przeniosła się do Dunkierki, gdzie jej ludzie patrolowali okolicę uzbrojonymi, a wkrótce opancerzonymi samochodami. Jesienią lotnictwo marynarki zaczęło budować na podwoziach Rolls-Royce’a jedne z pierwszych brytyjskich samochodów pancernych.

Gdy lotnictwo armii odleciało do Francji, Admiralicja, kierowana przez Winstona Churchilla, przejęła na początku września obronę powietrzną Wielkiej Brytanii. Churchill uważał, że sterowce najlepiej niszczyć, zanim wystartują. 22 września samoloty RNAS z Antwerpii po raz pierwszy zaatakowały Niemcy, a 8 października porucznik Reginald Marix spalił w hangarze w Düsseldorfie sterowiec Z IX, pierwszy zniszczony przez samolot. 21 listopada trzy samoloty zbombardowały zakłady Zeppelina we Friedrichshafen, ale szkody okazały się niewielkie.

W Boże Narodzenie siedem wodnosamolotów z trzech przebudowanych promów, okrętów-baz wodnosamolotów, wystartowało do ataku na bazę sterowców pod Cuxhaven. Hangarów nie odnaleziono, ale był to pierwszy w historii nalot samolotów przywiezionych na miejsce przez okręty. Na sterowce polowali też lotnicy 1 Skrzydła z Dunkierki. 7 czerwca 1915 roku Reginald Warneford zniszczył bombami nad Gandawą LZ 37, a inni lotnicy spalili tej nocy w hangarze LZ 38.

Obrona kraju i bombowce (1915–1917)

Obrona kraju szła gorzej. Gdy w nocy z 31 maja na 1 czerwca 1915 roku sterowiec po raz pierwszy zbombardował Londyn, samoloty RNAS wykonały kilkanaście lotów, ale tylko jeden pilot dostrzegł napastnika. Wkrótce potem nowy pierwszy lord Admiralicji Arthur Balfour poprosił ministerstwo wojny o przejęcie obrony. 10 lutego 1916 roku rząd postanowił, że obronę na lądzie przejmie armia, a marynarka zajmie się samolotami i sterowcami nadlatującymi nad morzem.

Lotnicy marynarki ze stacji nadbrzeżnych dalej zestrzeliwali zeppeliny, a w 1917 roku startowali też przeciw Gothom nad Londynem.

Admiralicja budowała także własne siły bombowe. W 1916 roku dywizjon Sopwithów 1½ Strutter stał się zalążkiem 3 Skrzydła RNAS, które z lotniska w Luxeuil razem z Francuzami bombardowało niemieckie zakłady zbrojeniowe. Przed bitwą nad Sommą marynarka musiała jednak oddać lotnictwu armii 62 Sopwithy, a w 1917 roku skrzydło rozwiązano.

Dwa lotnictwa rywalizowały o silniki i samoloty. Myśliwskie eskadry RNAS na froncie zachodnim dostawały nowe Sopwithy Pup, Triplane i Camel wcześniej niż eskadry armii. Rząd próbował godzić obie strony przez Radę Lotniczą lorda Curzona, powołaną w maju 1916 roku, ale nie dał jej władzy wykonawczej.

Na morzu i nad Dardanelami (1915–1918)

Pod Dardanelami wodnosamoloty z transportowca Ark Royal i balon z okrętu Manica pomagały kierować ogniem okrętów. 12 sierpnia 1915 roku Charles Edmonds na wodnosamolocie Short 184 z okrętu-bazy Ben-my-Chree zrzucił torpedę na turecki statek na Morzu Marmara, choć statek był najpewniej wcześniej unieruchomiony.

W kwietniu 1916 roku samoloty RNAS z Mudros zbombardowały Konstantynopol, a w styczniu 1918 roku przez tydzień atakowały Goebena, który po bitwie pod Imbros osiadł na mieliźnie w Dardanelach.

Nad Morzem Północnym najważniejsza stała się walka z U-Bootami. Od 1917 roku łodzie latające H.12, a od listopada także Felixstowe F.2A, ze stacji w Felixstowe, Great Yarmouth i Killingholme patrolowały tak zwaną pajęczynę, siatkę obejmującą 4000 mil kwadratowych morza. Według angielskiej Wikipedii w samym 1917 roku lotnicy RNAS dostrzegli 175 U-Bootów i zaatakowali 107. Zatopili niewiele, ale ich meldunki pomagały okrętom. Łodzie latające zestrzeliły też kilka sterowców.

Marynarka chciała zabierać na okręty także samoloty kołowe. 2 sierpnia 1917 roku Edwin Dunning jako pierwszy wylądował na pokładzie okrętu Furious, a pięć dni później zginął przy kolejnej próbie. 21 sierpnia Bernard Smart wystartował z platformy na krążowniku Yarmouth i zestrzelił sterowiec L 23.

Koniec (1917–1918)

Latem 1917 roku, po dziennych nalotach Goth na Londyn, generał Jan Smuts zalecił utworzenie samodzielnego lotnictwa, a w listopadzie parlament uchwalił ustawę o siłach powietrznych. 1 kwietnia 1918 roku RNAS i RFC połączono w Royal Air Force. Według historyka marynarki Stephena Roskilla lotnictwo morskie wniosło do nowej formacji 55 066 oficerów i żołnierzy, 2949 samolotów i 126 stacji nadbrzeżnych. Jego eskadry dostały nowe numery, powiększone o 200: 1 Eskadra RNAS stała się 201 Eskadrą RAF. Służbę sterowcową marynarka przekazała dopiero w październiku 1919 roku.