Royal Air Force w I wojnie światowej

Royal Air Force (RAF), Królewskie Siły Powietrzne, powstały 1 kwietnia 1918 roku z połączenia lotnictwa armii, Royal Flying Corps, i lotnictwa marynarki, Royal Naval Air Service (RNAS). Nie podlegały ani Ministerstwu Wojny, ani Admiralicji, lecz nowemu Ministerstwu Lotnictwa, i zwykle uważa się je za pierwsze lotnictwo na świecie samodzielne wobec armii i floty. W ostatnich miesiącach wojny walczyły nad frontem zachodnim, we Włoszech, w Macedonii i na Bliskim Wschodzie, broniły Wielkiej Brytanii przed nalotami i bombardowały zachodnie Niemcy. W listopadzie 1918 roku były największym lotnictwem wojskowym świata.

Od raportu Smutsa do 1 kwietnia

Nowe siły zrodziły się z niemieckich nalotów. Po dziennych atakach Goth na Londyn 13 czerwca i 7 lipca 1917 roku rząd powołał komitet, którego pracę wykonał w praktyce generał Jan Smuts, członek Gabinetu Wojennego. W raporcie z 17 sierpnia 1917 roku Smuts zalecił utworzenie odrębnej służby lotniczej, równej armii i flocie: dwie konkurujące ze sobą formacje marnowały jego zdaniem silniki, maszyny i ludzi, a samoloty miały kiedyś niszczyć na wielką skalę przemysł i miasta przeciwnika.

Dalej poszło szybko. 29 listopada ustawa o siłach powietrznych dostała sankcję królewską, 21 grudnia król określił skład Rady Sił Powietrznych, a 3 stycznia 1918 roku zaczęło działać Ministerstwo Lotnictwa z lordem Rothermere’em jako ministrem i generałem majorem Hugh Trenchardem jako szefem sztabu lotnictwa. Przez kolejne tygodnie ministerstwo przygotowywało połączenie: trzeba było przenieść do nowej formacji dziesiątki tysięcy ludzi, ustalić stopnie, mundury i przepisy.

1 kwietnia 1918 roku obie formacje przestały istnieć. Według historyka marynarki Stephena Roskilla lotnictwo morskie wniosło do RAF 55 066 oficerów i żołnierzy, 2949 samolotów i 126 stacji nadbrzeżnych, resztę ludzi i maszyn dało RFC. Eskadry armii zachowały numery, a morskie dostały numery powiększone o 200. Powstała też kobieca służba pomocnicza, Women’s Royal Air Force, w której latem 1918 roku służyło ponad 15 tysięcy kobiet, między innymi mechaniczek, kierowczyń, magazynierek i urzędniczek.

Jedność w szeregach nie objęła kierownictwa. Trenchard uważał, że szefowi sztabu należy się znacznie szersza władza, niż chciał mu dać Rothermere, i złożył dymisję jeszcze w marcu. Minister zwlekał z jej ogłoszeniem, by nie zaszkodzić połączeniu, więc 1 kwietnia Trenchard formalnie wciąż kierował sztabem. W połowie kwietnia dymisję przyjęto, a jego miejsce zajął generał Frederick Sykes. Wkrótce odszedł i minister, którego zastąpił przemysłowiec William Weir.

Na froncie zachodnim

RAF przyszedł na świat w ogniu operacji Michael, gdy lotnicy bez przerwy atakowali nacierające kolumny niemieckie. Zmiana nazwy nie przerwała pracy: eskadry latały z tych samych lotnisk tymi samymi maszynami, a dowództwo we Francji zachował generał John Salmond. Gdy kilka dni później Niemcy uderzyli we Flandrii, w bitwie pod Hazebrouck 12 kwietnia lotnicy wylatali więcej godzin i zrzucili więcej bomb niż kiedykolwiek od początku wojny. 21 kwietnia nad doliną Sommy, w starciu z Camelami 209 Dywizjonu RAF, zginął Manfred von Richthofen, choć śmiertelny strzał oddał najpewniej australijski strzelec z ziemi.

W sierpniu przyszła ciężka próba. 8 sierpnia, w pierwszym dniu bitwy pod Amiens, Salmond rzucił bombowce, a nawet myśliwce z małymi bombami, na mosty na Sommie. Mostów nie przerwano, RAF stracił tego dnia 44 samoloty, a 52 kolejne skreślono ze stanu. Brytyjska historia oficjalna nazwała ten dzień „pechowym dniem dla RAF”. W ofensywie stu dni samoloty krążyły nisko nad nacierającą piechotą, utrzymując z nią łączność, atakowały cele przed nią i ostrzeliwały cofających się Niemców, aż po ostatnią wielką bitwę nad Sambrą 4 listopada.

Siły Niezależne i inne fronty

Raport Smutsa zapowiadał też niszczenie z powietrza przemysłu przeciwnika. 18 maja sześć DH.4 zaatakowało w dzień Kolonię. 6 czerwca bombowce stacjonujące pod Nancy stały się zalążkiem Sił Niezależnych (Independent Force), które miały bombardować przemysł, koleje i lotniska w zachodnich Niemczech. Trenchard, który nimi dowodził, nie podlegał Douglasowi Haigowi ani Fochowi, lecz wprost Ministerstwu Lotnictwa. Według brytyjskiej historii oficjalnej Jonesa do zawieszenia broni Siły Niezależne zrzuciły 543 tony bomb, a planowanego nalotu na Berlin już nie wykonano.

Daleko od Francji lotnicy RAF mieli duży udział w zwycięstwach jesieni 1918 roku. W Palestynie w lipcu i sierpniu niemal przegnali Niemców z nieba. We wrześniu w bitwie pod Megiddo bombardowali węzeł w Al-Afuli i kwatery tureckich armii, a rozbite wozy zatarasowały drogę odwrotu z Tulkarmu do Nablusu. W Macedonii po bitwie pod Dojranem bez przerwy bombardowali cofające się kolumny bułgarskie, a w październiku samoloty 63 Dywizjonu wspierały marsz na Mosul. Nad Anglią RAF przejął obronę przed nalotami: 5 sierpnia jego DH.4 zestrzelił nad morzem sterowiec L 70, na którym zginął Peter Strasser, dowódca niemieckich sterowców.

Listopad 1918 i potem

W chwili zawieszenia broni RAF liczył 291 170 ludzi i 22 647 samolotów. Demobilizacja szybko go jednak skurczyła: do października 1919 roku zostało w nim 58 000 ludzi, a armia i marynarka chciały odzyskać swoje lotnictwo. W 1919 roku Winston Churchill, minister wojny i lotnictwa, przywrócił Trencharda na stanowisko szefa sztabu, a ten obronił samodzielność nowej siły. Royal Air Force istnieją do dziś i 1 kwietnia obchodzą swoje święto.