HMS Manica, pierwszy okręt balonowy

Brytyjska chronologia wojny notuje pod 23 marca 1915 roku wcielenie do służby HMS Manica, pierwszego brytyjskiego okrętu przystosowanego do przenoszenia balonu obserwacyjnego na uwięzi. Według większości opracowań banderę wojenną podniesiono na nim dzień wcześniej, 22 marca. Okręt powstał w ogromnym pośpiechu, na potrzeby floty walczącej pod Dardanelami.

Flota potrzebuje oczu

Ostrzał fortów u wejścia do Dardaneli, rozpoczęty 19 lutego, pokazał, jak trudno okrętom trafiać w cele, których nie widzą. Tureckie baterie ukryte za wzgórzami były niewidoczne z morza, a z odległości kilkunastu kilometrów nie dało się dobrze obserwować upadku pocisków. Wodnosamoloty z transportowca Ark Royal pomagały tylko w ograniczonym stopniu, bo nie zawsze mogły wystartować i utrzymać się nad celem. Według relacji około 8 marca z Dardaneli przyszło do Londynu zapotrzebowanie na balon obserwacyjny.

Balony na uwięzi w kształcie wydłużonego „latawca”, zwane od niemieckiej nazwy Drachen, były dużo stabilniejsze w wietrze niż dawne balony kuliste. Używali ich już Niemcy, Francuzi i Belgowie. Royal Naval Air Service dopiero organizował pierwszy oddział balonowy i nie miał własnego sprzętu. Jednego z oficerów wysłano więc do Paryża, skąd przywiózł pożyczony od Francuzów balon wraz z wyciągarką.

Frachtowiec przerobiony w kilka dni

11 marca Admiralicja wynajęła Manicę, frachtowiec o pojemności około 4100 BRT, zbudowany w 1900 roku w Sunderlandzie dla linii Bucknall, a od 1914 roku należący do Ellerman Lines. Statek właśnie rozładowywał ładunek z Australii. W krótkim czasie zbudowano na nim długi, opadający pokład od dziobu ku śródokręciu, z którego wypuszczano balon, zainstalowano prądnicę napędzającą sprężarkę wodoru, wyciągarkę liny połączoną z maszynami statku, kabinę radiotelegraficzną i pomieszczenia dla załogi. Okręt obsadzili oficerowie rezerwy marynarki i marynarze z floty handlowej, a na pokład zaokrętowało się niespełna sto osób z 1 Sekcji Balonów na Uwięzi RNAS pod dowództwem Johna Mackwortha.

Pod Gallipoli

Pod koniec marca Manica wypłynęła z Wielkiej Brytanii na Morze Śródziemne i w połowie kwietnia dotarła do zatoki Mudros na Lemnos. Po kilku lotach próbnych jej obserwatorzy 19 kwietnia po raz pierwszy kierowali ogniem okrętów. Podczas desantu na Gallipoli 25 kwietnia balon przez wiele godzin wisiał nad zatoką Anzac, a 27 kwietnia jego obserwatorzy naprowadzili ciężkie działa drednota Queen Elizabeth na turecki transportowiec, który stał po drugiej stronie półwyspu, w cieśninie, i doprowadzili do jego zatopienia.

Sukces Maniki sprawił, że Royal Navy przebudowała na okręty balonowe kolejne statki. Sama Manica w 1916 roku wspierała działania w Afryce Wschodniej, a w 1917 roku zamieniono ją w zbiornikowiec.