Alianci wracają do Ypres

Brytyjska kronika wojny podaje pod datą 13 października 1914 roku zajęcie Ypres przez wojska brytyjskie. Stare flandryjskie miasto od kilku dni nie miało żadnego garnizonu. Niemiecka kawaleria, która weszła do niego 7 października, już następnego ranka odeszła na zachód. Teraz od północnego wschodu nadciągały dywizje brytyjskie, a od zachodu francuskie. Relacje z przemarszu wskazują jednak, że główne siły Brytyjczyków weszły do miasta dopiero 14 października.

Marsz spod Gandawy

Do Ypres zmierzał IV Korpus generała Henry’ego Rawlinsona: 7 Dywizja Piechoty generała Thompsona Cappera i 3 Dywizja Kawalerii generała Juliana Bynga. Obie dywizje wylądowały na początku października w Zeebrugge i Ostendzie, by ratować Antwerpię, a po jej upadku osłaniały odwrót armii belgijskiej. O 22 w nocy 11 października 7 Dywizja wymaszerowała spod Gandawy, którą od wschodu okrążały przeważające siły niemieckie. Nad ranem jej bataliony stały w miejscowościach nad kanałem na zachód od miasta.

12 października dywizja maszerowała w stronę Tielt, a 13 października, w deszczu, przeszła kilkanaście kilometrów do Roeselare, około 20 kilometrów na północny wschód od Ypres. Niektóre bataliony dotarły tam dopiero między 20 a 21. Dywizja kawalerii Bynga osłaniała marsz od północy, posuwając się przez Torhout.

Wejście do Ypres

Wczesnym rankiem 14 października 7 Dywizja wyruszyła z Roeselare w gęstej mgle. Żołnierze, od kilku dni w marszu, byli skrajnie zmęczeni. Około tysiąca ludzi z obtartymi nogami przewieziono koleją, a jeden z batalionów potrzebował jedenastu godzin, by przejść niecałe 20 kilometrów. Sztab dywizji ulokował się w budynku banku na Wielkim Rynku, w cieniu Sukiennic. Brygady zajęły pozycje na wschód od miasta, na łuku od Broodseinde przez Geluveld po Kruiseik.

Tego samego dnia kawaleria Bynga nawiązała na południe od Ypres łączność z korpusem kawalerii generała Edmunda Allenby’ego, który nacierał od strony Francji. Oddziały Rawlinsona, dotąd walczące w Belgii osobno, połączyły się z główną częścią Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. Od Szwajcarii po wybrzeże Flandrii zaczęła się tworzyć ciągła, choć bardzo cienka linia sprzymierzonych.

Francuzi i Brytyjczycy

Brytyjczycy nie byli pod Ypres sami. W mieście i w pobliskim Vlamertinge stała francuska 87 Dywizja Terytorialna, a w Poperinge 89 Dywizja Terytorialna, złożone ze starszych rezerwistów. Dalej na północny wschód, w okolicach Roeselare, działała francuska kawaleria generała de Mitry’ego. 15 października bataliony 7 Dywizji zluzowały francuskie placówki i zaczęły kopać okopy na południowy wschód i południowy zachód od Ypres. Na północy, między Brytyjczykami a Belgami, w linii aliantów pozostawała jeszcze luka.

Marszałek John French liczył, że z Ypres jego wojska ruszą na wschód, w stronę Menin i Brukseli, i obejdą niemieckie skrzydło. Nie wiedział, że z Niemiec nadciągały właśnie cztery nowe korpusy rezerwowe. Kilka dni później pod Ypres rozpoczęła się pierwsza wielka bitwa, w której 7 Dywizja, stojąca na najbardziej wysuniętym odcinku frontu, poniosła ogromne straty.