Japończycy zajmują Yap

7 października 1914 roku japońskie okręty zajęły wyspę Yap w zachodniej części archipelagu Karolinów. Niemiecka załoga nie stawiła oporu. Załoga niemieckiego okrętu pomiarowego Planet, który znajdował się u wybrzeży wyspy, zatopiła go sama, by nie wpadł w ręce Japończyków.

Węzeł łączności

Yap była niewielką wyspą, ale miała duże znaczenie strategiczne. Zbiegały się tu podmorskie kable telegraficzne należące do niemiecko-holenderskiego towarzystwa, łączące wyspę z Guamem, Szanghajem i Menado na Celebesie. Niemcy zbudowali też na Yap silną stację radiową, jedną z kilku, które miały zapewniać łączność z okrętami na Pacyfiku i koloniami w Oceanii. W pierwszych dniach wojny stacja stała się celem Brytyjczyków. 12 sierpnia krążownik pancerny HMS Minotaur ostrzelał wyspę, zwalił maszt radiostacji i podpalił jej zabudowania, ale nie wysadził desantu.

Japoński marsz przez Mikronezję

Po wypowiedzeniu wojny Niemcom Japonia nie ograniczyła się do oblężenia Tsingtao. Na przełomie września i października jej marynarka wysłała na Pacyfik dwie eskadry. Pierwszą dowodził wiceadmirał Yamaya Tanin, drugą kontradmirał Matsumura Tatsuo, który na okręcie flagowym, pancerniku Satsuma, poprowadził akcję w zachodniej części Karolinów. W ciągu kilku tygodni Japończycy zajęli bez walki niemieckie wyspy na północ od równika. Na początku października wylądowali na atolu Jaluit, ośrodku administracyjnym Wysp Marshalla, a w kolejnych dniach na Kosrae, Pohnpei, Yap, Palau i Chuuk. W połowie października przyszła kolej na niemiecką część Marianów.

Wyspy na południe od równika zajmowali w tym czasie Australijczycy, którzy we wrześniu przejęli kontrolę nad Nową Gwineą Niemiecką. Już w sierpniu Londyn poprosił Australię o zniszczenie niemieckich radiostacji, w tym także tej na Yap, ale australijska wyprawa skupiła się na Nowej Gwinei i Japończycy ją uprzedzili. W Australii japońska obecność tak blisko jej północnych granic budziła niepokój, lecz w 1917 roku Wielka Brytania w tajnym porozumieniu zgodziła się, by Japonia zachowała wyspy na północ od równika.

Spór o Yap

Japonia potraktowała zajęte wyspy jako zdobycz wojenną. Po wojnie przyznano jej je jako mandat Ligi Narodów. Przeciwko oddaniu Japonii właśnie Yap zaprotestowały Stany Zjednoczone, dla których wyspa była ważnym węzłem kabli łączących je z Filipinami i Chinami. Spór rozstrzygnął dopiero traktat podpisany w Waszyngtonie na początku 1922 roku. Wyspa pozostała pod władzą Japonii, ale Amerykanie uzyskali swobodny dostęp do wyspy i równe z Japończykami prawa do korzystania z kabli i radiostacji.