Umiera Antonino di San Giuliano

16 października 1914 roku zmarł w Rzymie markiz Antonino Paternò Castello di San Giuliano, minister spraw zagranicznych Królestwa Włoch. Od dawna zmagał się z dną moczanową, a w październiku jego stan gwałtownie się pogorszył. Zmarł w Palazzo della Consulta, siedzibie swojego ministerstwa, w którym mieszkał. Miał 61 lat.

Dyplomata z Sycylii

San Giuliano urodził się w 1852 roku w Katanii w arystokratycznej rodzinie sycylijskiej. Był burmistrzem rodzinnego miasta, a potem przez ponad dwadzieścia lat posłem do parlamentu. Na przełomie 1905 i 1906 roku po raz pierwszy krótko kierował dyplomacją, później był ambasadorem w Londynie i Paryżu. W marcu 1910 roku ponownie został ministrem spraw zagranicznych i pozostał nim w kolejnych rządach, aż do śmierci. W marcu 1914 roku zachował stanowisko w nowym gabinecie Antonia Salandry. Wykorzystał kryzys marokański z 1911 roku, by rozpocząć wojnę z Turcją, w której Włochy zdobyły Libię i Dodekanez.

Architekt neutralności

Latem 1914 roku San Giuliano był jednym z głównych twórców neutralności Włoch. Przekonywał, że trójprzymierze jest sojuszem obronnym, a Austro-Węgry, które zaatakowały Serbię bez porozumienia z Rzymem, nie mogą żądać włoskiej pomocy. Nie uznał więc, że zaistniał casus foederis, czyli sytuacja zobowiązująca Włochy do przystąpienia do wojny. Zarazem nie zamykał drogi do żadnej ze stron. Prowadził ostrożne rozmowy zarówno z Wiedniem i Berlinem, jak i z państwami Ententy, licząc, że Włochy uzyskają jak najwięcej za swoją neutralność albo za przystąpienie do wojny, przede wszystkim ziemie zamieszkane przez Włochów w granicach monarchii habsburskiej.

Następcy

Po śmierci San Giuliana premier Salandra sam objął tymczasowo kierownictwo ministerstwa. 18 października przemówił do jego urzędników i wezwał ich do kierowania się wyłącznie „świętym egoizmem” (sacro egoismo) dla Włoch. Słowa te stały się symbolem włoskiej polityki w okresie neutralności. 5 listopada, po przebudowie rządu, ministrem spraw zagranicznych został Sidney Sonnino. Kontynuował rozmowy z obiema stronami, aż w kwietniu 1915 roku podpisał z Ententą tajny traktat londyński, który wprowadził Włochy do wojny przeciw Austro-Węgrom.