Początek bitwy pod La Bassée

10 października 1914 roku rozpoczęła się, według oficjalnej brytyjskiej chronologii, bitwa pod La Bassée. Tego dnia brytyjski II Korpus generała Horace’a Smith-Dorriena, świeżo przerzucony znad Aisne, w szybkim marszu zbliżał się do Béthune, by zająć miejsce na lewym skrzydle armii francuskich. W ten sposób Brytyjczycy weszli do ostatniego etapu wyścigu do morza, który przez kolejne tygodnie miał się rozstrzygać na równinach francuskiej i belgijskiej Flandrii.

Brytyjczycy na północy

Od początku października Brytyjski Korpus Ekspedycyjny potajemnie opuszczał front nad Aisne. II Korpus, złożony z 3 i 5 Dywizji, przyjechał pociągami w rejon Abbeville 8 i 9 października. Dowódca armii brytyjskiej, marszałek John French, nie czekał, aż zbierze się cała armia. Wieczorem 8 października polecił Smith-Dorrienowi ruszyć następnego dnia na wschód i dojść do lewego skrzydła francuskiej 10 Armii pod Béthune.

Sytuacja na północy była niepewna. Francuska 10 Armia właśnie obroniła Arras, ale jej lewe skrzydło kończyło się pod Vermelles, na południe od kanału La Bassée. Dalej na północ, aż po Dunkierkę, stały tylko francuska kawaleria i dywizje terytorialne, a niemieckie korpusy kawalerii zapuszczały się głęboko na zachód. Tego samego dnia padła Antwerpia, co zwalniało Niemcom kolejne siły.

10 października

Generał Ferdinand Foch, koordynujący armie francuskie na północy, przekazał Brytyjczykom autobusy, którymi mogło jechać niemal 10 tysięcy żołnierzy. Dzięki nim, a także w forsownym marszu, dywizje II Korpusu pokonały 10 października około 35 kilometrów od miejsc postoju i wieczorem stanęły w okolicach Dieval i Pernes, na północny wschód od Saint-Pol. Ich skrzydła osłaniały brytyjskie dywizje kawalerii, które miały opanować linię od Merville do Hazebrouck, skąd niedawno cofnęła się niemiecka kawaleria. W okolicach Saint-Omer zaczął się wyładowywać z pociągów kolejny, III Korpus.

Tego samego dnia French spotkał się z Fochem w jego kwaterze w Doullens. Uzgodnili, że wojska francuskie i brytyjskie na północy przejdą do wspólnego natarcia na wschód, a Brytyjczycy mieli obejść Lille od północy. Alianci liczyli, że wreszcie wyprzedzą Niemców w wyścigu i wyjdą na tyły ich prawego skrzydła.

Pierwsze starcia

Do walki II Korpus wszedł dopiero po dwóch dniach. 11 października dotarł do Béthune i przejął od francuskiej kawalerii odcinek wzdłuż kanału. Rankiem 12 października nadeszła wiadomość, że francuski XXI Korpus stracił Vermelles. Smith-Dorrien, nie chcąc tracić łączności z Francuzami, skierował swoje dywizje prosto na wschód, w stronę La Bassée. Przed Brytyjczykami rozciągała się płaska, podmokła równina poprzecinana rowami, żywopłotami i kanałami, a niemiecka kawaleria i strzelcy bronili każdego gospodarstwa.

Już pierwsze dni pokazały, że o szybkim obejściu Niemców nie ma mowy. 13 października Niemcy odbili wieś Givenchy, a II Korpus stracił tego dnia prawie tysiąc ludzi. Zamiast manewru zaczęły się wielotygodniowe, krwawe walki o każdą wieś między Givenchy a Neuve-Chapelle. Niemcy utrzymali La Bassée aż do jesieni 1918 roku.