Austro-Węgry wypowiadają wojnę Rosji

6 sierpnia 1914 roku ambasador Austro-Węgier w Petersburgu, hrabia Friedrich Szápáry, wręczył rosyjskiemu ministrowi spraw zagranicznych Siergiejowi Sazonowowi wypowiedzenie wojny. Monarchia habsburska uzasadniała je wrogą postawą Rosji w konflikcie z Serbią oraz tym, że Rosja znalazła się w stanie wojny z Niemcami, sojusznikiem Wiednia.

Spóźniona deklaracja

Choć cały kryzys zaczął się od sporu Wiednia z Belgradem i od rosyjskiego poparcia dla Serbii, Austro-Węgry wypowiedziały Rosji wojnę jako ostatnie z wielkich mocarstw zaangażowanych w konflikt na wschodzie. Niemcy zrobiły to już 1 sierpnia. Wiedeń zwlekał, bo jego armia była w trakcie mobilizacji, a część wojsk wysłano wcześniej przeciw Serbii. Berlin naciskał jednak, by sojusznik jak najszybciej zaangażował główne siły przeciw Rosji, podczas gdy armia niemiecka uderzała na Francję.

Front w Galicji

Wypowiedzenie wojny oznaczało, że głównym frontem Austro-Węgier stała się Galicja, graniczna prowincja zamieszkana w dużej części przez Polaków i Ukraińców. To tam pod koniec sierpnia doszło do wielkich bitew z armią rosyjską. Po początkowych sukcesach pod Kraśnikiem i Komarowem armia austro-węgierska poniosła ciężką klęskę. Na początku września Rosjanie zajęli Lwów, a wkrótce potem oblegli twierdzę Przemyśl.

Polski wymiar wojny

Dla Polaków wojna austriacko-rosyjska miała szczególne znaczenie. Po raz pierwszy od rozbiorów dwa państwa zaborcze stanęły do walki przeciw sobie. Tego samego dnia, 6 sierpnia 1914 roku, Pierwsza Kompania Kadrowa utworzona przez Józefa Piłsudskiego wyruszyła z Krakowa i przekroczyła granicę Królestwa Polskiego. Kilka tygodni później na bazie oddziałów strzeleckich powstały Legiony Polskie, walczące u boku armii austro-węgierskiej.

Znaczenie

Wypowiedzenie wojny Rosji zamknęło krąg deklaracji wojennych między wielkimi mocarstwami Europy. 12 sierpnia wojnę Austro-Węgrom wypowiedziały Wielka Brytania i Francja. Dla monarchii habsburskiej oznaczało to walkę na dwóch frontach jednocześnie: z Serbią na południu i z Rosją na północnym wschodzie. Była to wojna, do której jej armia nie była przygotowana i która w ciągu czterech lat doprowadziła do jej rozpadu.