Seria
Legiony Polskie
1914–1918 · 15 tekstów · ok. 80 min czytania
6 sierpnia 1914 roku z Krakowa wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa Józefa Piłsudskiego, a kilka tygodni później powstały Legiony Polskie, walczące u boku armii austro-węgierskiej. Legioniści bili się z Rosjanami w Królestwie, w Karpatach i na Wołyniu, a pod Łowczówkiem pokazali, że stali się pełnowartościowym wojskiem. Niemcy chcieli zrobić z nich zaczątek armii polskiej u swego boku, ale w lipcu 1917 roku legioniści I i III Brygady odmówili przysięgi, a Piłsudski trafił do Magdeburga. Seria prowadzi od wymarszu Kadrówki przez Krzywopłoty, Łowczówek i Kostiuchnówkę, kryzys przysięgowy i aresztowanie Komendanta po przebicie się II Brygady pod Rarańczą i ostatni bój legionistów Hallera pod Kaniowem.
1914
- 016 sierpnia 1914WydarzenieKluczowe2 minAustro-Węgry wypowiadają wojnę RosjiPunkt wyjścia: w dniu, w którym dwaj zaborcy stają przeciw sobie, Pierwsza Kompania Kadrowa Piłsudskiego wyrusza z Krakowa i przekracza granicę Królestwa Polskiego.6 sierpnia 1914 ambasador Austro-Węgier wręczył w Petersburgu wypowiedzenie wojny. Główny front monarchii przesunął się do Galicji.
- 0211 września 1914Wydarzenie5 minWielki odwrót Austro-Węgier w GalicjiPierwszy kryzys Legionów: przy odwrocie z Galicji Legion Wschodni się rozpada, a tylko żołnierze skupieni wokół Hallera składają przysięgę i wchodzą do nowego 3 Pułku.11 września 1914 Conrad nakazał armiom austro-węgierskim odwrót za San, a potem za Dunajec. Rosjanie zajęli większą część Galicji i oblegli Przemyśl.
- 0328 września – 8 listopada 1914BitwaKluczowe7 minBitwa pod Warszawą i DęblinemLegioniści Piłsudskiego w wielkiej jesiennej bitwie nad Wisłą: pod Laskami i Anielinem staczają jedną ze swoich pierwszych dużych bitew z Rosjanami.Jesienią 1914 Niemcy i Austriacy uderzyli przez Królestwo Polskie na Warszawę i Dęblin. Rosjanie zatrzymali ich nad Wisłą i odepchnęli na zachód.
- 047 października 1914Wydarzenie1 minAustro-Węgrzy odbijają SyhotDruga gałąź Legionów, przyszła II Brygada, zaczyna wojnę w Karpatach: potyczka pod Syhotem to pierwsza walka Legionów w Karpatach Wschodnich.7 października 1914 wojska austro-węgierskie, wsparte przez Legiony Polskie, wyparły Kozaków z Syhotu, stolicy Marmaroszu zajętej kilka dni wcześniej.
- 0530 października 1914Wydarzenie2 minRosjanie zajmują StanisławówMołotków, jedna z pierwszych dużych i najkrwawszych bitew Legionów z Rosjanami, zatrzymuje jesienny marsz karpackich pułków na Stanisławów.Brytyjska kronika notuje 30 października 1914 zajęcie Stanisławowa przez Rosjan. Miasto było jednak w ich rękach od początku września.
- 0615–28 listopada 1914BitwaKluczowe6 minBitwa pod KrakowemW bitwie pod Krakowem Legiony zyskują pierwszą legendę: bój pod Krzywopłotami przechodzi do ich tradycji jako „legionowe Termopile”.W listopadzie 1914 armia austro-węgierska wyszła z twierdzy Kraków, by uderzyć w bok Rosjan idących na Śląsk. Po dwóch tygodniach wróciła pod osłonę fortów.
- 071–12 grudnia 1914BitwaKluczowe9 minBitwa pod LimanowąZwycięstwo pod Limanową otwiera Legionom Nowy Sącz, gdzie oddziały Piłsudskiego zostają przekształcone w I Brygadę Legionów Polskich.W grudniu 1914 Austriacy uderzyli z gór w bok Rosjan idących na Kraków. Po dziesięciu dniach walk pod Łapanowem i Limanową Rosjanie cofnęli się za Dunajec.
- 0822–25 grudnia 1914BitwaKluczowe8 minBitwa pod ŁowczówkiemPierwszy bój I Brygady, toczony także w Wigilię, pokazuje, że ochotnicze oddziały Piłsudskiego stały się pełnowartościowym wojskiem.W dniach 22–25 grudnia 1914 I Brygada Legionów odbiła z marszu wzgórza nad Białą koło Tarnowa i przez trzy dni broniła ich przed Rosjanami, także w Wigilię.
1915
1916
- 104 czerwca – 20 września 1916BitwaKluczowe12 minOfensywa BrusiłowaLegiony w ofensywie Brusiłowa: Kostiuchnówka kosztuje je około 2 tysięcy zabitych i rannych i staje się jedną z najważniejszych bitew w ich tradycji.Od 4 czerwca 1916 cztery armie Brusiłowa przełamały front austro-węgierski na Wołyniu i w Bukowinie. Wzięły setki tysięcy jeńców, ale Kowla nie zdobyły.
- 115 listopada 1916WydarzenieKluczowe7 minAkt 5 listopadaLegiony zmieniają się w Polski Korpus Posiłkowy, Piłsudski odchodzi z wojska, a manifest cesarzy ma przede wszystkim dać państwom centralnym polskiego rekruta.5 listopada 1916 w Warszawie i Lublinie ogłoszono manifest cesarzy Niemiec i Austro-Węgier zapowiadający utworzenie Królestwa Polskiego, bez króla i granic.
1917
- 129 lipca 1917Wydarzenie4 minKryzys przysięgowyPunkt zwrotny serii: odmowa przysięgi przez I i III Brygadę kończy Legiony w dotychczasowej postaci i współpracę Piłsudskiego z państwami centralnymi.9 lipca 1917 legioniści I i III Brygady na wezwanie Piłsudskiego odmówili przysięgi na braterstwo broni z Niemcami i Austro-Węgrami. Czekało ich internowanie.
- 1322 lipca 1917WydarzenieKluczowe3 minAresztowanie PiłsudskiegoTwórca Legionów staje się więźniem Niemiec: Komendant spędza ponad rok w Magdeburgu, a niewola czyni go symbolem walki o niepodległość.W nocy z 21 na 22 lipca 1917 Niemcy aresztowali w Warszawie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego. Komendant trafił na ponad rok do Magdeburga.
1918
- 1415 lutego 1918Wydarzenie5 minBitwa pod RarańcząZerwanie II Brygady z Austrią: po raz pierwszy polskie oddziały walczące u boku państw centralnych otwarcie zrywają z nimi z bronią w ręku.W nocy z 15 na 16 lutego 1918 II Brygada Legionów pułkownika Hallera przebiła się pod Rarańczą przez front austriacki w proteście przeciw pokojowi z Ukrainą.
- 1511 maja 1918BitwaKluczowe6 minBitwa pod KaniowemKoniec drogi legionistów Hallera: w II Korpusie Polskim stawiają opór Niemcom pod Kaniowem, który staje się symbolem zbrojnego sprzeciwu wobec państw centralnych.11 maja 1918 Niemcy otoczyli i zaatakowali pod Kaniowem II Korpus Polski. Po całodziennej obronie korpus generała Hallera z braku amunicji skapitulował.