Seria

Wojna na ziemiach polskich

1914–1915 · 15 tekstów · ok. 85 min czytania

Od 1 sierpnia 1914 roku wojna na froncie wschodnim toczyła się na ziemiach polskich, a Polacy służyli w armiach trzech zaborców po przeciwnych stronach. W pierwszych miesiącach Rosjanie zajęli Lwów i oblegli Przemyśl, a Niemcy doszli pod Warszawę i zajęli Łódź. Przełamanie pod Gorlicami w maju 1915 roku odwróciło losy wojny: w czerwcu państwa centralne odzyskały Przemyśl i Lwów, a latem Rosjanie musieli opuścić całe Królestwo Polskie. Cofając się, Rosjanie wywozili fabryki, pustoszyli kraj i wysiedlali ludność, a na zajętych ziemiach Niemcy i Austriacy zaprowadzili własne rządy. Seria prowadzi od zburzenia Kalisza przez Galicję, Przemyśl, Łódź i Limanową po Gorlice, upadek Warszawy i falę bieżeństwa.

1914

011 sierpnia 1914Wydarzenie3 minPierwsze walki na granicy Królestwa PolskiegoPunkt wyjścia: granica zaborów staje się linią frontu, a zburzenie Kalisza otwiera listę przemocy wobec ludności cywilnej w tej wojnie.1 sierpnia 1914 granica niemiecko-rosyjska, biegnąca przez ziemie polskie, stała się linią frontu. W kolejnych dniach Niemcy zajęli Kalisz i Częstochowę.
0223 sierpnia – 11 września 1914Bitwa11 minBitwa galicyjskaPierwsza wielka bitwa toczona prawie w całości na ziemiach polskich, w której Polacy walczą po obu stronach frontu.Od 23 sierpnia do 11 września 1914 Rosja pobiła główne siły Austro-Węgier w Galicji i na Lubelszczyźnie, zajęła Lwów i zepchnęła je za San.
033 września 1914Wydarzenie5 minRosjanie zdobywają LwówPierwszy reżim okupacyjny w serii: zajęte ziemie Galicji i Bukowiny przechodzą pod rosyjski zarząd generał-gubernatorstwa z siedzibą we Lwowie.3 września 1914 wojska rosyjskie wkroczyły bez walki do Lwowa, stolicy Galicji. Rozpoczęła się trwająca do czerwca 1915 okupacja i rusyfikacja miasta.
0424 września 1914Wydarzenie5 minPoczątek pierwszego oblężenia PrzemyślaZaczyna się pierwsze oblężenie Przemyśla: w okrążeniu zostaje ponad 120 tysięcy żołnierzy i kilkanaście tysięcy cywilów.24 września 1914 rosyjska 3 Armia odcięła twierdzę Przemyśl od armii austro-węgierskiej. Zaczęło się pierwsze oblężenie jednej z największych twierdz Europy.
0528 września – 8 listopada 1914BitwaKluczowe7 minBitwa pod Warszawą i DęblinemWojna dochodzi do serca Królestwa Polskiego: dla mieszkańców bitwa oznacza przejście frontu przez ich domy dwa razy w ciągu miesiąca.Jesienią 1914 Niemcy i Austriacy uderzyli przez Królestwo Polskie na Warszawę i Dęblin. Rosjanie zatrzymali ich nad Wisłą i odepchnęli na zachód.
0611 listopada – 6 grudnia 1914BitwaKluczowe7 minBitwa pod ŁodziąWielka bitwa manewrowa toczy się wokół Łodzi, a samo miasto jest pod ostrzałem: według milicji ginie w nim 135 cywilów.W listopadzie 1914 Niemcy uderzyli spod Torunia w bok Rosjan i niemal okrążyli Łódź. Część ich sił wpadła w kocioł pod Brzezinami, ale 6 grudnia zajęli miasto.
071–12 grudnia 1914BitwaKluczowe9 minBitwa pod LimanowąZwycięstwo Austriaków odsuwa Rosjan od Krakowa i ustala front na Dunajcu i Białej, gdzie przetrwa on do przełamania pod Gorlicami.W grudniu 1914 Austriacy uderzyli z gór w bok Rosjan idących na Kraków. Po dziesięciu dniach walk pod Łapanowem i Limanową Rosjanie cofnęli się za Dunajec.
086 grudnia 1914Wydarzenie3 minNiemcy zajmują ŁódźJak wyglądała okupacja w praktyce: w Łodzi Niemcy rekwirują wszystko, co przyda się armii i niemieckiemu przemysłowi.6 grudnia 1914 do opuszczonej przez Rosjan Łodzi weszły wojska niemieckie. Dla mieszkańców zaczęła się trwająca prawie cztery lata okupacja.
0918 grudnia 1914 – 17 lipca 1915Bitwa8 minWalki nad Rawką i BzurąFront zamiera w okopach na zachód od Warszawy; najbardziej cierpi Sochaczew, który przez siedem miesięcy leży na samej linii frontu nad Bzurą.Od grudnia 1914 do lipca 1915 Niemcy i Rosjanie walczyli w okopach nad Rawką i Bzurą. Pod Bolimowem Niemcy po raz pierwszy masowo użyli gazów.

1915

1022 marca 1915Wydarzenie3 minKapitulacja PrzemyślaFinał drugiego oblężenia: wygłodzona załoga niszczy umocnienia i poddaje się Rosjanom w jednej z największych kapitulacji tej wojny.22 marca 1915 o świcie załoga Przemyśla wysadziła forty i mosty, a potem wywiesiła białe flagi. Do rosyjskiej niewoli poszło około 120 tysięcy ludzi.
111–5 maja 1915BitwaKluczowe10 minBitwa pod GorlicamiPunkt zwrotny serii: po przełamaniu Rosjanie tracą Przemyśl i Lwów, a latem muszą opuścić całe Królestwo Polskie.2 maja 1915 wojska niemieckie i austro-węgierskie Mackensena przełamały pod Gorlicami front rosyjskiej 3 Armii. Po czterech dniach walk Rosjanie zaczęli odwrót.
1222 czerwca 1915Wydarzenie4 minAustro-Węgrzy odbijają LwówZamyka wątek z 3 września 1914 roku: Lwów wraca pod władzę Austro-Węgier po rosyjskiej okupacji, która trwała 293 dni.22 czerwca 1915 do Lwowa wkroczyły wojska austro-węgierskiej 2 Armii. Po 293 dniach skończyła się rosyjska okupacja stolicy Galicji.
1330 lipca 1915Wydarzenie2 minKoniec bitwy pod BiskupicamiPokazuje, jak wyglądał rosyjski odwrót z Królestwa Polskiego: pustoszenie kraju przed nadejściem przeciwnika i przymusowe wysiedlanie ludności.30 lipca 1915 Rosjanie po klęsce pod Biskupicami cofnęli się na całym froncie między Wisłą a Bugiem. Austro-Węgrzy wkroczyli do Lublina.
145 sierpnia 1915WydarzenieKluczowe5 minNiemcy zajmują WarszawęKoniec rosyjskiej Warszawy i nowy porządek: Niemcy tworzą Generalne Gubernatorstwo Warszawskie z generałem Beselerem na czele.5 sierpnia 1915 do Warszawy, opuszczonej nocą przez Rosjan, weszły wojska niemieckiej 9 Armii. Skończyło się trwające od 1815 roku rosyjskie panowanie.
1526 sierpnia 1915Wydarzenie3 minNiemcy zajmują BiałystokBieżeństwo z bliska: z Białegostoku wyjeżdża większość prawosławnych mieszkańców, część wielkiej fali uchodźców, która w 1915 roku ogarnęła zachodnie gubernie Rosji.26 sierpnia 1915 do Białegostoku, zniszczonego przez wycofujących się Rosjan, doszły wojska niemieckie. Skończyło się ponad sto lat rosyjskich rządów.