Seria

Rosja 1917

1917–1918 · 17 tekstów · ok. 105 min czytania

W marcu 1917 roku zbuntował się garnizon Piotrogrodu, car zrzekł się tronu, a władzę objął Rząd Tymczasowy, który musiał dzielić ją z radami. Nieudana ofensywa Kiereńskiego i sprawa Korniłowa podkopały ten rząd, a największymi wygranymi okazali się bolszewicy, którzy w listopadzie przejęli władzę. Lenin zawarł z państwami centralnymi rozejm, a po niemieckiej ofensywie przyjął w Brześciu pokój podyktowany siłą. Na wschodzie skończyła się wojna, a Niemcy mogli przerzucać dywizje na zachód. Seria prowadzi od rewolucji lutowej przez dni lipcowe, pucz Korniłowa i przewrót bolszewicki po traktat brzeski i bunt Legionu Czechosłowackiego, jeden z punktów zwrotnych wojny domowej.

1917

0112 marca 1917WydarzenieKluczowe6 minRewolucja lutowaPunkt wyjścia serii: bunt garnizonu kończy władzę cara w stolicy, a w Pałacu Taurydzkim rodzi się „dwuwładza” Dumy i Rady, która określi następne miesiące.12 marca 1917 garnizon Piotrogrodu przeszedł na stronę strajkujących. Władza cara w stolicy upadła, a w Pałacu Taurydzkim powstały Komitet Dumy i Rada.
0215 marca 1917WydarzenieKluczowe6 minAbdykacja Mikołaja IIKoniec monarchii: cara skłaniają do abdykacji nie rewolucjoniści, lecz jego własni generałowie, przekonani, że tylko tak opanują rewolucję i dalej poprowadzą wojnę.Późnym wieczorem 15 marca 1917 w Pskowie Mikołaj II zrzekł się tronu za siebie i syna na rzecz brata Michała. Następnego dnia Michał odmówił przyjęcia korony.
0316 kwietnia 1917Wydarzenie5 minLenin wraca do PiotrogroduNa scenę wchodzi Lenin: Niemcy przewożą go przez swoje terytorium, licząc, że ten nieprzejednany przeciwnik wojny osłabi Rosję od środka.16 kwietnia 1917 Lenin przyjechał na Dworzec Fiński w Piotrogrodzie. Przez Niemcy jechał za zgodą Berlina w wagonie zwanym „zaplombowanym”.
041–16 lipca 1917BitwaKluczowe10 minOfensywa KiereńskiegoOstatnia ofensywa armii rosyjskiej miała wzmocnić rewolucyjną Rosję, a stała się jednym z gwoździ do trumny Rządu Tymczasowego.Ostatnia rosyjska ofensywa wojny. W lipcu 1917 armie Frontu Południowo-Zachodniego przełamały front pod Zborowem i Stanisławowem, ale natarcie szybko wygasło.
0516 lipca 1917Wydarzenie8 minDni lipcowe w PiotrogrodzieZbrojny zryw w stolicy kończy się porażką bolszewików, ale Lenin wyciąga z niego wniosek, że władzę trzeba zdobyć zbrojnym powstaniem.16–18 lipca 1917 żołnierze, marynarze z Kronsztadu i robotnicy żądali w Piotrogrodzie „całej władzy dla rad”. Zryw upadł, a Lenin musiał się ukryć.
0624 lipca 1917Wydarzenie3 minUpadek Tarnopola i StanisławowaKlęska letniego natarcia: armia cofa się w nieładzie, a z Tarnopolem i Stanisławowem przepadają wszystkie zdobycze ofensywy Brusiłowa i ofensywy Kiereńskiego.24 lipca 1917 Austriacy weszli do Stanisławowa, a rano 25 lipca Niemcy do Tarnopola. Cofający się rosyjscy żołnierze rabowali oba miasta.
071–5 września 1917Bitwa8 minBitwa o RygęUpadek Rygi budzi w Piotrogrodzie strach przed marszem Niemców na stolicę, a kilka dni później spór Korniłowa z Kiereńskim przeradza się w sprawę Korniłowa.1–5 września 1917 niemiecka 8 Armia Hutiera sforsowała Dźwinę pod Ikšķile, zajęła Rygę i zmusiła rosyjską 12 Armię do odwrotu, ale nie zdołała jej okrążyć.
088 września 1917WydarzenieKluczowe6 minPucz KorniłowaPunkt zwrotny rewolucji: Kiereński bierze słowa przywiezione z Mohylewa za ultimatum, widzi spisek i w nocy odwołuje naczelnego wodza.8 września 1917 Władimir Lwow przekazał Kiereńskiemu „żądania” generała Korniłowa. Premier uznał je za zamach stanu i w nocy odwołał naczelnego wodza.
0914 września 1917Wydarzenie4 minUpadek puczu KorniłowaZ obrony stolicy przed Korniłowem największą korzyść wynoszą bolszewicy, a Czerwona Gwardia zachowuje broń wydaną do tej walki.13 września 1917 generał Krymow zastrzelił się w Piotrogrodzie, a 14 września generał Aleksiejew aresztował w Mohylewie Korniłowa. Bunt upadł bez walki.
107 listopada 1917WydarzenieKluczowe7 minRewolucja październikowaPrzewrót bolszewicki: oddziały Rady Piotrogrodzkiej niemal bez walki zajmują najważniejsze punkty stolicy, a ich komitet ogłasza obalenie Rządu Tymczasowego.7 listopada 1917 bolszewicy przejęli Piotrogród i obalili Rząd Tymczasowy. W nocy padł Pałac Zimowy, a Zjazd Rad ogłosił przejęcie całej władzy.
118 listopada 1917Wydarzenie5 minPowstanie Rady Komisarzy LudowychNowa władza dostaje rząd Lenina i dekret o pokoju, który ten traktuje poważnie – od Smolnego prowadzi prosta droga do rokowań w Brześciu.8 listopada 1917 Zjazd Rad uchwalił dekrety o pokoju i o ziemi oraz powołał bolszewicki rząd, Radę Komisarzy Ludowych, z Leninem na czele.
1215 grudnia 1917WydarzenieKluczowe6 minRozejm w Brześciu LitewskimFront wschodni milknie, a dla Niemców rozejm jest wielkim zwycięstwem strategicznym: mogą przerzucać dywizje na zachód przed ofensywą wiosenną.15 grudnia 1917 w Brześciu Litewskim Rosja Sowiecka i państwa centralne podpisały rozejm na froncie od Bałtyku po Morze Czarne. Rosja w praktyce wyszła z wojny.

1918

1319 stycznia 1918WydarzenieKluczowe5 minRozpędzenie KonstytuantyBolszewicy rozpędzają Zgromadzenie Ustawodawcze, na które Rosja czekała od upadku caratu, i gaśnie nadzieja na demokratyczne zakończenie rewolucji.19 stycznia 1918 o świcie warta przerwała obrady Konstytuanty, a wieczorem władza radziecka ją rozwiązała. Pierwszy wolno wybrany parlament Rosji obradował raz.
149 lutego 1918WydarzenieKluczowe6 minPokój brzeski z UkrainąPaństwa centralne zawierają pokój z Ukrainą, a nazajutrz Trocki ogłasza, że Rosja kończy wojnę, ale pokoju na niemieckich warunkach nie podpisze.9 lutego 1918 państwa centralne podpisały w Brześciu pokój z Ukraińską Republiką Ludową. W zamian za zboże obiecały jej Chełmszczyznę, co wzburzyło Polaków.
1518 lutego – 3 marca 1918BitwaKluczowe10 minOperacja FaustschlagOdpowiedź Niemiec: wypowiadają rozejm i ruszają na wschód, armia rosyjska prawie nie stawia oporu, a nieudane rokowania zamieniają się w pokój dyktowany.18 lutego – 3 marca 1918 Niemcy, a od końca lutego i Austro-Węgrzy, prawie bez walki zajęli Inflanty, Estonię, Białoruś i część Ukrainy. Lenin przyjął pokój.
163 marca 1918WydarzenieKluczowe6 minTraktat brzeskiKoniec wojny na wschodzie: po „ani wojnie, ani pokoju” Trockiego i niemieckiej ofensywie Rosja wychodzi z wojny na warunkach podyktowanych jej siłą.3 marca 1918 Rosja Radziecka podpisała w Brześciu pokój z państwami centralnymi. Straciła Polskę, Litwę, Kurlandię, Inflanty, Estonię, Finlandię i Ukrainę.
1725 maja 1918Wydarzenie6 minBunt Legionu CzechosłowackiegoEpilog serii: Czechosłowacy, którzy chcieli tylko wyjechać z Rosji, nie oddają broni, a ich bunt staje się jednym z punktów zwrotnych wojny domowej.25 maja 1918 Trocki kazał rozbroić Czechosłowaków jadących koleją transsyberyjską do Władywostoku. Legioniści chwycili za broń i zaczęli zajmować stacje.